Analyse FvD in Tweede Kamer

Wat wil Forum voor Democratie? Het stemgedrag van Thierry Baudet en Theo Hiddema onder de loep

Thierry Baudet en Theo Hiddema tijdens het wekelijkse Vragenuurtje in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Wie het stemgedrag van Thierry Baudet en Theo Hiddema in de Tweede Kamer analyseert, komt veel te weten over wat Forum voor Democratie wil. Een analyse.

Wat wil Forum voor Democratie? Die vraag lag deze week bestorven op de lippen van de andere provin­cialestatenleden toen tientallen onbekenden zich namens de nieuwe partij op het provinciehuis meldden. Hoe ­Forum over het klimaat en de immigratie denkt, is wel duidelijk. Mistiger is het rond thema’s als onderwijs, wonen, zorg en de islam. De Volkskrant analyseerde het stemgedrag van ­Forum voor Democratie in de Tweede ­Kamer op zeven thema’s, en zag een ‘vroempartij’ waar boze basisschool­leraren het niet van moeten hebben.

Beeld Bart Mijnster

Islam: wel kritisch, geen obsessie

Dat Thierry Baudet de instroom van immigranten fors wil indammen, is geen geheim, maar de obsessie van Geert Wilders met de islam als het grote gevaar deelt hij niet. In de Tweede Kamer stemde Forum voor Democratie tegen het sluiten van alle bestaande moskeeën en ‘de de-islamisering van Nederland’. Dat laatste is volgens de partij een holle frase; inherent gewelddadig, radicaal en extremistisch zou het islamitische geloof bovendien niet zijn. Ook het sluiten van moskeeën en islamitische culturele centra die ‘haatimam’ El Alami Amaouch een podium boden, ging Forum te ver.

Ondanks die nuance staan Baudet en zijn secondant Theo Hiddema, na de PVV, van alle fracties het meest kritisch tegenover de islam. Aan schoolbezoeken aan moskeeën moet zo snel mogelijk een eind komen, het mee laten vasten van kinderen tijdens de ramadan zou als kindermishandeling moeten gelden en het bouwen van nog meer moskeeën vindt de partij geen goed idee. Graag ziet ­Forum dat het kabinet, naast het beleid voor een rookvrije generatie, werk maakt van een hoofddoekvrije generatie. Ingrijpend is de steun voor het uitsluiten van de islam van de grondwettelijke vrijheid van onderwijs: het opzetten van scholen op islamitische leest wordt dan praktisch onmogelijk.

Onderwijs: salaris gelijk, meer nationale trots

Vóór de verkiezingen pleitte Baudet in het RTL-debat nog voor een investering van 10 miljard in het onderwijs. In de ­Kamer is het beeld anders: daar stemde hij tegen het verlagen van de werkdruk en tegen het verhogen van de ­salarissen in het primair onderwijs – de ‘oneerlijke’ loonkloof met het voorgezet onderwijs hoeft niet worden gedicht.

Voor studenten is er beter nieuws. Wat Forum betreft, stijgt de rente op hun ­studieschuld niet en is dat toch het geval, dan moet de opbrengst ten gunste komen aan de studenten. Op doorleren mag geen straf staan en dus moet de overheid ook een tweede opleiding betalen. Daartegenover staat dat de universiteiten strenge ­eisen aan hun studenten mogen blijven opleggen: Forum verzette tegen een bovengrens voor de puntennorm voor het bindend studieadvies.

Baudet maakt zich grote zorgen over ‘linksigheid’ onder het lerarenkorps. Hij steunt een gedragscode voor leraren en wil, naast het vorige week door Forum gelanceerde meldpunt, ook een landelijk loket voor politieke indoctrinatie in de klas. Dat de scholen in Nederland staan, mag van Forum best wat meer blijken. In alle onderwijsinstellingen dient de nationale driekleur te hangen en om de verengelsing van het hoger onderwijs tegen te gaan, moet het Nederlands in alle studies worden hersteld als de leidende taal.

Infrastructuur: meer asfalt, groter Schiphol

De VVD mag zichzelf de vroempartij noemen, in de afgelopen twee jaar deed ­Forum een serieuze gooi naar de titel. Of het ging om het verbreden van de A2 tussen Eindhoven en Weert, het leggen van meer asfalt van Twente naar Zwolle of het aanpakken van de knelpunten rond Gorinchem: Baudet en Hiddema waren vóór. Van het huidige infrastructuurpotje zou dan ook een groter deel naar asfalt moeten gaan. Daarbovenop wil ­Forum structureel een miljard euro extra uittrekken voor het hoofdwegennet.

Gemiste stemming 

Over de aan- (of af-)wezigheid van Forum voor ­Democratie bij stemmingen is veel gezegd en geschreven. Toch was de partij ‘slechts’ drie keer niet aanwezig tijdens stemmingen over moties. Op die dagen velde Forum over 17 moties geen oordeel.

Minder enthousiasme is er over de internationale trein. Als enige fractie stemde Forum tegen het aantrekkelijker maken van de overstap van vliegtuig naar trein, al heeft de partij an sich niets tegen goede internationale treinverbindingen met grote Europese steden. ­Forum vindt het prima als het aantal vliegbewegingen op Schiphol fors toeneemt (en daarmee de geluidsoverlast). Het uitgebreide Lelystad Airport moet er gewoon komen, ook als dat alleen kan door autonome groei van de luchtvaart en/of vrachtvluchten op de luchthaven toe te laten. De door het kabinet voorgenomen tickettaks gaat als het aan Forum ligt zo snel mogelijk van tafel.

Wonen: geen bouwplicht, wel minder huurtoeslag

De woningnood in Nederland blijft onverminderd hoog, maar in zijn stemgedrag laat Forum vooral merken wat daar volgens de partij níét tegen helpt. Een hogere overdrachts­belasting voor particuliere beleggers? Slecht idee. Een bouwplicht op braakliggende grond? Niet doen. Een zelfbewoningsplicht voor bestaande koopwoningen? Tegen. Forum ziet ook geen heil in het aanmoedigen van gemeenten om zoveel mogelijk ­binnenstedelijk te groeien; de partij wil bouwen in buitengebied niet uitsluiten. Om toch (sociale huur-)­woningen vrij te spelen, onderschreef Forum een voorstel van Wilders om ‘geen enkele woning meer weg te geven aan statushouders’ zolang Nederlanders op de wachtlijst staan

De partij stemde vóór een bezuiniging op de huurtoeslag én tegen het verlagen van de huren in de corporatiesector. Aan het actiever bestrijden van discriminatie op de woningmarkt door overtredingen heeft Forum geen behoefte, noch aan naming and shaming van verhuurmakelaars die meewerken aan zulke discriminatie. Samen met de PVV voert de partij een verloren strijd tegen de afschaffing van de gasaansluitplicht voor nieuwbouwwoningen: die ‘absurde’ maatregel leidt volgens Wilders en Baudet enkel tot vertragingen en hoge kosten bij het oplossen van de woningnood.

Pensioenen

De pensioendiscussie is een gebed zonder end. Moet het huidige systeem voortbestaan, eventueel met wat aanpassingen? Moeten de strenge spelregels voor pensioenfondsen versoepeld? Of moet gekozen worden voor een gloednieuw pensioensysteem, toegerust op de ­eisen van morgen?

Een ding staat als een paal boven water: als niets verandert worden de komende jaren de pensioenaanspraken van miljoenen ouderen en werknemers verlaagd. Die bijl valt omdat er jarenlang te weinig in kas was om de aanspraken te dekken.

Forum is voor het huidige systeem en wil net zoals bijvoorbeeld 50 Plus en de SP aanpassing van de rente waarmee pensioenfondsen moeten rekenen. Nu is dat de erg lage marktrente. Met een iets hogere rente zijn de fondsen snel uit de problemen waardoor zij de pensioenen kunnen verhogen. Keerzijde is dat, als de werkelijke rente laag blijft, de fondsen eigenlijk teveel geld uitgeven aan verhoging van pensioenen. Dat gaat ten koste van de vooruitzichten van jongeren.

Forum is ook tegen de kortingen als een pensioenfonds net genoeg in kas heeft om alle pensioenaanspraken te dekken. Zo stemden Hiddema en Baudet op 12 maart voor een voorstel van 50Plus, dat wil dat pensioenen niet verlaagd worden als de fondsen net genoeg geld in kas hebben voor alle pensioenaanspraken. 

9 KEER

Negen keer stemde Forum voor Democratie voor een motie van wantrouwen ­tegen het kabinet-Rutte III of een van zijn individuele minister. Daarbij was Thierry Baudet 2 keer zelf de auteur van de motie. Bij 5 andere stemmingen weigerde Forum het vertrouwen op te zeggen.

Eigenlijk is het pensioenvraagstuk voor Forum heel simpel. De rente is het probleem. De pensioenfondsen moeten met de marktrente gaan rekenen en die is historisch laag. Daarom steunde Forum moties over aanpassing van de rekenrente. Niet alleen dat zal de oudere kiezer als muziek in de oren klinken: de partij is ook voorstander van het bevriezen van de AOW-leeftijd op 66 jaar.

Arbeidsmarkt: voor meer flex en minder vast

Op 5 februari trok Forum de aandacht bij de stemmingen over de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB). Met die wet wil minister Koolmees van ­Sociale Zaken flexwerk minder flexibel maken en de vaste baan minder vast. Bij de debatten liepen de gemoederen hoog op, maar Forum deed niet mee. Pas bij de stemmingen bleek hoe de partij erin stond. Op het laatste moment en na een paar wijzigingen stemde ­Forum voor de WAB. Het was de eerste keer dat Forum zich nadrukkelijk in de kijker speelde als mogelijk gedoger van Rutte III. De rest van de oppositie hoopte nog op de nieuwe Eerste Kamer, waar de coalitie de meerderheid verliest om daar de WAB weg te stemmen. Die hoop is de bodem ingeslagen. Nu heeft de coalitie nog een meerderheid, straks kan Forum de coalitie daaraan helpen.

Ook het plan van Koolmees om de partner bij de geboorte van een baby meer dagen vrij te geven, kon de goedkeuring van Forum wegdragen. Het ­publiekelijk prijzen van bedrijven die na de komst van de kleine meer verlof geven dan de wet voorschrijft, ging de partij dan weer een stap te ver.

Zorg: lager eigen risico, verder met de marktwerking

Zorg is een containerbegrip dat gaat van ziekenhuiszorg, verpleeghuiszorg en thuiszorg tot jeugdzorg. ­Forum heeft nog niet op alle details uitgesproken standpunten, wel op hoofdlijnen. Aan debatten over zorg deed de partij zelden mee, maar stemmen deed de partij wel.

De veelbesproken marktwerking in de zorg, met zorgverzekeraars die contracten met ziekenhuizen afsluiten, staat bij Forum niet ter discussie. Het sluiten van ziekenhuizen als het Bronovo in Den Haag of het ziekenhuis in Lelystad, een direct gevolg van die marktwerking, kan de partij echter niet accepteren.

Met de coalitie wil Forum dat er geïnvesteerd kan worden in ziekenhuizen door bijvoorbeeld pensioenfondsen. Die investeerders krijgen dan een deel van de winst uitgekeerd.

Het eigen risico in de zorgverzekering – het bedrag dat iedere volwassene eerst zelf moet betalen, voordat de verzekeraar de specialistische zorg vergoedt – wil Forum verlagen naar 200 euro.

Tot het zover is, mag het ­eigen ­risico in ieder geval niet verder stijgen dan de huidige 385 euro, vindt de partij. Een voorstel van meerdere linkse partijen om de ‘boete op ziek zijn’ helemaal af te schaffen, steunde Forum niet.

Methode-Baudet

Achter de ‘aardverschuiving’ in het Nederlandse politieke landschap gaat de uitgekiende strategie van Forum voor Democratie schuil. Verslaggevers Frank Hendrickx en Dion Mebius reconstrueerden de zegetocht van Thierry Baudet.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Baudet en Hiddema tegen elkaar in hebben gestemd bij een pensioenvoorstel. Dat is niet correct.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden