Wat weten de kleuters van nu over zeventien jaar?

Met de vraag welke kennis onze kinderen in 2032 nodig hebben, ontketende staatssecretaris Dekker een kakofonie aan meningen. Het Platform Onderwijs2032 mag daarmee een nieuw curriculum gaan ontwikkelen.

Kinderen laten hun knuffel onderzoeken bij de 'berendokter'. Studenten aan de faculteit geneeskunde van de UvA willen kleuters zo bij brengen hoe ze gezond kunnen leven. Beeld ANP

Is Latijn nog van deze tijd? Moeten de kinderen van morgen nog Duitse woordjes stampen? En wordt het niet tijd om scholieren te leren programmeren?

Als het aan Sander Dekker ligt, komt er op zulke vragen binnenkort een antwoord. Vandaag lanceert de staatssecretaris van Onderwijs het Platform Onderwijs2032, dat het curriculum van het basisonderwijs en voortgezet onderwijs bij de tijd moet brengen. De kernvraag: wat moet de kleuter die nu naar school gaat allemaal hebben geleerd als hij in 2032 de arbeidsmarkt betreedt?

Het is een gedurfd initiatief van VVD'er Sander Dekker. Lange tijd rustte er in Den Haag een taboe op onderwijshervormingen, nu stelt hij ineens het hele lesprogramma ter discussie. Onderwijs2032 kan het grote project van Dekker worden, zijn succes of zijn ondergang - als hij tenminste lang genoeg op zijn post blijft.

Nationale brainstorm

Een herziening van het curriculum is broodnodig, vindt ook Paul Schnabel, die het platform gaat leiden. 'In het onderwijs verandert voortdurend van alles, maar niet alles wordt even goed op elkaar afgestemd', zegt de voormalige directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. 'Wij gaan kijken of we een wat elegantere lijn in het curriculum kunnen ontwikkelen.'

Samen met zijn ploeg - twee leerkrachten, een rector, een bestuursvoorzitter van een scholengemeenschap, een hoogleraar onderwijskunde, een trendwatcher en de bestuursvoorzitter van een multinationaal bedrijf (die zelf ooit voor de klas stond) - moet Schnabel dit najaar met een advies aan de staatssecretaris komen.

Het platform begint niet met lege handen. Op 17 november gaf Dekker het startsein voor een nationale brainstorm over het curriculum. 'Het was een waanzinnige dag', vertelde een glunderende staatssecretaris die avond bij De Wereld Draait Door. 'We lanceerden het plan vanochtend en toen ontplofte het internet.'

Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs. Beeld anp

Trending topic

De hashtag #onderwijs2032 was zelfs 'trending topic' op Twitter. 'Elke leerling leert op school wat te doen bij een hartstilstand', twitterde de Hartstichting. 'Optellen, aftrekken, delen, vermenigvuldigen, rekenen met breuken, differentiëren, integreren, herleiden', opperde wiskundedocent Karin den Heijer. 'Het aanleren van twijfel', typte schrijver Guus Kuijer.

Toen een communicatiebureau in opdracht van het ministerie van Onderwijs op 12 januari de balans opmaakte, telde het 14.539 tweets, 1.207 Facebook-berichten en nog een paar honderd berichten in andere hoeken van het internet. Binnenkort trekt het platform ook nog het land in, om nog meer inzichten te verzamelen. En met die kakofonie aan meningen begint de klus voor Paul Schnabel en zijn platform pas echt.

De Algemene Onderwijsbond vroeg zich in november nog af of al die mensen wel moesten meedenken. De inhoud van het onderwijs was vooral een taak van leraren, zei voorzitter Walter Dresscher. Om iedereen via Twitter te laten meepraten was 'verkeerd'.

Maar Schnabel vindt dat onzin. 'De zorg, zegt men wel, is veel te belangrijk om alleen aan doktoren over te laten. Zoiets geldt ook voor het onderwijs. Heel veel mensen hebben er belang bij. Dan moeten we wensen uit de samenleving serieus nemen.'

Toekomst voorspellen

Het communicatiebureau heeft de suggesties ondertussen in drie hoofdthema's ondergebracht. Allereerst: ideeën die te maken hebben met 'kennis voor leren en werk', zoals typen met tien vingers of ondernemerschap. Ten tweede: 'maatschappelijke toerusting', zoals digitale geletterdheid en vrijheid van meningsuiting. En ten slotte: suggesties over 'persoonsvorming', zoals mindfulness en creativiteit.

Vooral dat laatste thema scoorde goed in de nationale brainstorm. 'Dat is blijkbaar een zorg in de westerse samenleving', zegt Schnabel. 'Ligt de nadruk niet te veel op de cognitieve kant, en komt het spirituele tekort? We moeten kijken of je kunt verwachten dat er een vak van is te maken.'

Een van de meest fundamentele keuzes waar het platform zich over moet uitspreken, lijkt die tussen toepasbare kennis en universele vaardigheden. Het ene kamp beweert dat we zouden moeten bedenken welke kennis in 2032 goed van pas kan komen. Daar tegenover staan mensen die twijfelen of de mens wel in staat is de toekomst te voorspellen. Zo memoreerde Beter Onderwijs Nederland een voorspelling uit 1900: de straten zouden in de toekomst zijn voorzien van fantastische veegmachines die grote hoeveelheden paardenmest konden wegwerken. Dit kamp zegt: zet vooral in op tijdloze vaardigheden.

Parate kennis

Schnabel kijkt wel uit om nu al partij te kiezen in die discussie. 'Parate kennis zal altijd belangrijk blijven', denkt hij. 'Een taal leren gaat niet zonder woorden te stampen. En niet alle kennis wordt door de tijd ingehaald. Rekentechnieken blijven altijd hetzelfde.'

Vooralsnog lijkt Schnabel het vooral belangrijk te vinden het broze draagvlak voor deze grootscheepse onderwijsvernieuwing te behouden. 'Iedereen reageerde heel positief en enthousiast', beklemtoont Schnabel. 'Er was niemand die zei: dit is niet nodig.'

Dat is op zich al een hele prestatie in een sector die niet bekendstaat om zijn voorliefde voor grote veranderingen. Het is misschien de reden dat Dekker zich als politicus nog even op de achtergrond houdt. Maar al gunt de staatssecretaris het onderwijs een lange aanloop - het zou zomaar kunnen dat hij van de leraren en scholen straks een enorme sprong verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden