Nieuws Vaccinaties

Wat weerhoudt Amsterdamse tieners van een prikje?

18 duizend tieners hebben geen gehoor gegeven aan de oproep zich te vaccineren tegen het dodelijke meningokokken W-bacterie. Opvallend: na Zeeland was de opkomst in Amsterdam het laagst. 

De eerste inentingen tegen het meningokokken W-bacterie in IJmuiden. Beeld ANP

Dit najaar viel bij 130 duizend 13- en 14-jarigen de uitnodiging voor het vaccinatieprogramma tegen meningokokken W op de deurmat. Ondanks die brief en een grootschalige sociale-mediacampagne gaven 18 duizend tieners geen gehoor aan de oproep. Na Zeeland was de vaccinatiegraad in Amsterdam het laagst: 76,6 procent van de tieners liet zich in de hoofdstad inenten tegenover 86,5 procent landelijk.

Waar in het gereformeerde Zeeland een verklaring voor de lage vaccinatiegraad voor de hand ligt, is het in Amsterdam gissen naar een oorzaak voor de lage opkomst. Vorige maand werd al bekend dat de inentingsgraad er voor de meeste vaccinaties 0,8 tot 2,3 procent onder het landelijke gemiddelde ligt. ‘Een toenemende groep ouders, zowel hoger als lager opgeleid, heeft vragen en twijfels over vaccinaties’, liet het Amsterdamse college na raadsvragen over het onderwerp weten.

‘Amsterdam is natuurlijk een grote stad met veel eigenzinnige, andersdenkende mensen’, zegt  de Amsterdamse huisarts Bart Meijman.  Deze eigenzinnige mensen zijn mogelijk bewuster bezig met wat ze in hun mond of lichaam stoppen.

Daarnaast zitten we volgens de Amsterdamse huisarts in een transitiefase. ‘Vroeger hadden mensen een rotsvast vertrouwen in de autoriteiten; de rechters, onderwijzers, en de dokter. Nu nemen ze minder snel iets aan.’ Ook individualisering speelt een rol, mensen zijn vooral bezig met wat een inenting voor henzelf of hun kinderen betekent. Meijman: ‘Ze zien minder het belang van de groepsimmuniteit.’

Lage opkomst in multiculturele wijken

Het beeld van de hoogopgeleide, antroposofische Amsterdammer die het allemaal beter denkt te weten, dringt zich zo al snel als verklaring op. Maar volgens cijfers van de Amsterdamse GGD scoorde juist het multiculturele stadsdeel Nieuw-West slecht bij het vaccinatieprogramma, gevolgd door Amsterdam-Zuidoost. In Amsterdam-Centrum en -Zuid, met een relatief hoogopgeleide bevolkingsgroep, lieten de meeste tieners zich wel inenten.

Volgens hoofd Rijksvaccinaties Hans van Vliet moet er niet te veel achter de verschillen worden gezocht. ‘Zo’n nieuwe vaccinatie moet altijd even landen, dat zal op ene plek sneller gaan dan elders. Als er ergens een bekend ziektegeval is geweest, heeft dat bijvoorbeeld grote invloed.’ Zo was de opkomst in de Gooi- en Vechtstreek, waar in september een jongen aan meningokokken W overleed, heel hoog. In de biblebelt en grote steden is volgens Van Vliet de vaccinatiegraad altijd lager.

Dat het vaccin in Amsterdam Nieuw-West minder snel ‘landt’, heeft volgens Meijman – die zelf een praktijk heeft in het stadsdeel – niets te maken religieuze bezwaren of cultuurverschillen. ‘Dat zal eerder onwetendheid zijn.’ De brieven voor het vaccinatieprogramma voor meningokokken W zijn uitsluitend in het Nederlands verstuurd, de jonge doelgroep is immers de taal wel machtig. Maar vaak zijn het toch de ouders die hun tieners moeten overtuigen van het nut van een vaccinatie, weet Van Vliet.

Onbereikbare pubers, onwetende ouders

‘Bij deze doelgroep worden de beslissingen vaak nog genomen door de ouders. Pubers zijn sowieso een ramp om te bereiken, ze hebben allemaal andere dingen aan hun hoofd.’ Ook de sociaal-economische status kan in het stadsdeel een rol spelen; ouders kunnen hun handen vol hebben aan andere problemen.

Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid vindt dat de overheid meer moet doen om het inentingspercentage omhoog te krijgen. Volgens hem is de communicatie over het vaccinatieprogramma ‘nog niet optimaal’. In het voorjaar begint weer een nieuw inentingsprogramma voor 860 duizend tieners tussen de 14 en 18 jaar. In die leeftijdsgroep heeft de meningokokken W een zeer ernstig verloop.

In Amsterdam zal de GGD actiever campagne voeren in Nieuw-West en Zuidoost, onder meer met gerichte sociale-mediacampagnes. Daarnaast zal de GGD de vaccinaties, in navolging van Rotterdam, niet meer per buurt organiseren maar in het grote conferentiecentrum de RAI. ‘Als een soort evenement dat je niet moet missen’, zegt een woordvoerder.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel werd gesproken van het ‘meningokokken W-virus’. Dat is een bacterie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden