achtergrondverhuizing tweede kamer

Wat weegt zwaarder: brandveilig of coronaproof? De Tweede Kamer twijfelt

Het huidige Kamergebouw is niet veilig meer, maar het nieuwe zou niet coronaproof zijn. Dat blijkt uit drie rapporten die zijn opgedoken. De Kamer is in dubio. Een zoveelste hoofdstuk in de verbouwingssaga.

Vanwege de verbouwing van het Binnenhof is het de bedoeling dat de Tweede Kamer in de zomer van 2021 tijdelijk in het gebouw aan de Bezuidenhoutseweg wordt gehuisvest.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het verzet tegen de aanstaande verhuizing van de Tweede Kamer, zodat het Binnenhof gerenoveerd kan worden, houdt aan. Twee weken geleden was het Kamervoorzitter Khadija Arib die de coronabestendigheid van het tijdelijke onderkomen middels een ‘ambtelijke mededeling’ aan de orde stelde: ‘Wij willen niet verhuizen als we die zekerheid niet hebben.’ Nu zijn, via het AD, drie rapporten naar buiten gekomen waarin de zorgen van Arib worden bevestigd; het voormalige gebouw van het ministerie van Buitenlandse Zaken zou in zijn huidige vorm niet ‘coronaproof’ zijn.

Er zouden opstoppingen kunnen ontstaan bij de ingang en de liften – van het tijdelijke onderkomen worden straks zeven verdiepingen gebruikt, vier meer dan het gebouw van de Tweede Kamer. Ook de commissiezalen, de tribune van de plenaire zaal en de restaurants zouden niet aan de eisen voldoen. Volgens een van de onderzoeken kan het gebouw alleen worden gebruikt indien ‘verregaande organisatorische maatregelen worden getroffen’. Bovendien zou bij de huidige richtlijn van 1,5 meter slechts plaats zijn voor 434 personen, wat overigens volgens ingewijden meer is dan er nu op een gemiddelde Kamerdag zijn.

De nieuwe balie in het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken.Beeld ANP

De bedoeling is dat de Tweede Kamer in de zomer van volgend jaar naar ‘B67’ aan de Bezuidenhoutseweg verhuist, en daar gedurende 5,5 jaar het parlementaire werk voortzet. Intussen worden dan de gebouwen van het Binnenhof ingrijpend gerenoveerd. Dat is hard nodig, de bouwtechnische staat van de gebouwen is slecht. 

Vorig jaar kwam in een kantoor van de SP het plafond naar beneden en de Eerste Kamer kampt met schimmel en rottende vloeren. Ook de veiligheid maakt renovatie noodzakelijk. Met name de oudere delen van het Binnenhof voldoen niet aan de brandweervoorschriften. Ook de digitale infrastructuur is verouderd. Er is dus urgentie.

Ongelukkige aanloop

Toch lijkt met name de Tweede Kamer grote aarzelingen te hebben bij de tijdelijke verhuizing. Dat heeft alles te maken met de ongelukkige aanloop. Die begon met een sterke verdeeldheid over de aanpak: renovatie in één keer, of gefaseerd zodat er geen verhuizing nodig zou zijn en het parlement zijn iconische plek kon houden?

Toen de keuze eenmaal was gemaakt, voltrok de plannenmakerij rond de renovatie zich in het geheim; volgens Stef Blok, toendertijd als minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk, was dat om veiligheidsredenen. Daardoor konden beelden ontstaan over de exorbitante plannen die met name architect Ellen van Loon met het gebouw zou hebben. Van Loon moest daarom vorig jaar plaatsmaken. 

Bij de nieuwbouw van 1992 lag de verantwoordelijkheid bij de Tweede Kamer, dit keer is het Rijksvastgoedbedrijf opdrachtgever. Daaromheen werd een warrig besliscircus opgetuigd om ook de gebruikers van de gebouwen een stem te geven. Met als gevolg dat niet helder werd waar de verantwoordelijkheden lagen.

Dat besliscircus is er nog steeds. Met de vaste Kamercommissie Binnenlandse Zaken, de stuurgroep, de bouwbegeleidingscommissie, diverse werkgroepen en uiteindelijk het presidium – het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer – dat een belangrijke maar doorgaans onhoorbare stem in het geheel heeft; uit het presidium mag niets met de buitenwereld worden gedeeld. 

Een commissiezaal in het nieuwe onderkomen van de Tweede Kamer.Beeld ANP

De plannen zijn transparanter geworden, de besluitvorming niet. Ingewijden zeggen dat het presidium via Kamervoorzitter Arib een grote stem in het geheel heeft en dat het presidium bij staatssecretaris Knops (verantwoordelijk voor verhuizing en renovatie) op de onderzoeken heeft aangedrongen.

Charmeoffensief

Knops heeft inmiddels een van de onderzoeksbureaus om een vervolgonderzoek gevraagd, waarbij de eerdere bevindingen opnieuw worden gewogen. Ook zette hij deze week een charmeoffensief in, door voor de media een rondleiding in het in messing-geel uitgevoerde complex te organiseren, en daarbij zelf met bouwhelm en laarzen als gastheer te fungeren.

Vorige week al maakte hij bekend dat de verbouwing van het tijdelijke onderkomen geen 37 miljoen euro gaat kosten, maar 161 miljoen. Volgens een woordvoerder worden die meerkosten deels veroorzaakt doordat de veranderingen aan de tijdelijke huisvesting ook de periode na de Tweede Kamer betreffen, als het Rijksvastgoedbedrijf het pand wil verhuren of verkopen. Ook het jaar uitstel van de renovatie vanwege de stikstofcrisis werkt kostenverhogend. En er moeten extra beveiligingskosten worden gemaakt. De Kamer wil meer informatie over die meerkosten.

Zo zal de uiteindelijke afweging over de verhuizing er een zijn tussen twee vormen van veiligheid. Uitstel betekent gebouwen blijven gebruiken waarover de brandweer zegt: als er wat gebeurt, kunnen we de mensen redden, maar het pand gaat er aan. Toch de verhuizing doorzetten brengt met zich mee dat er extra afspraken nodig zijn over het coronaproof maken van het tijdelijke onderkomen. ‘Is B67 meer of minder veilig dan de huidige gebouwen, dat is de wedstrijd’, zegt een ingewijde.

Op 13 november staat de overdracht gepland. Neemt Arib de sleutels van het nieuwe onderkomen in ontvangst, dan is de verhuizing een feit. Gebeurt dat niet, dan heeft Den Haag de beschikking over goed geoutilleerde voorzieningen voor een schaduwparlement.

Lees ook

De renovatie kun je zien als een politieke laboratoriumopstelling, schrijft Ariejan Korteweg. ‘als de Kamer het uitsluitend over zichzelf heeft, wordt het pas echt ingewikkeld.’

Alexander Pechtold werd in 2019 aangesteld als ‘procesvoorzitter’ om de verbouwing vlot te trekken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden