'Wat we nu nodig hebben is water en voedsel, de knuffels komen later wel'

Terwijl de wereld geld inzamelt voor de slachtoffers op de Filipijnen, worstelen organisaties met het leveren van de noodzakelijke hulp. Het vliegveld op Tacloban blijft vooralsnog gesloten en helikopters mogen vanwege een nieuwe storm niet de lucht in. 'Het is een race tegen de klok.'

Overlevenden wachten op het vliegveld van Tacloban op een militair vliegtuig dat ze naar veiliger gebied zal brengen. Beeld afp
Overlevenden wachten op het vliegveld van Tacloban op een militair vliegtuig dat ze naar veiliger gebied zal brengen.Beeld afp

'Eens kijken', zegt Elisabeth Byrs van het World Food Program (WFP) vanuit Genève. Ze pakt er een lijst bij met de allerlaatste updates en begint dan aan een lange opsomming. 'Gisteren is er 44 ton aan energiebiscuits aangekomen in Tacloban. Nog eens 160 ton is onderweg. Morgen vertrekt een vliegtuig vanuit Dubai met aan boord 90 ton tenten...' En dan volgt er nog een hele waslijst aan vertrekdata van vliegtuigen die noodvoedsel, generators, medicijnen en schoon drinkwater naar het rampgebied vervoeren.

'Het is een race tegen de klok', verzucht Byrs. Ze praat snel, over 5 minuten begint alweer een nieuwe meeting. 'De zoveelste van vandaag. We zitten nu nog in de logistieke fase, dus dat betekent praten, praten, praten én coördineren. De Filipijnse overheid is gelukkig goed voorbereid op dit soort rampen. Die zijn al dagen bezig met het leveren van de eerste hulp. Ook proberen lokale ngo's de beschadigde wegen zo goed als mogelijk te herstellen zodat wij onze hulp beter kunnen aanvoeren.'

WFP heeft tien personeelsleden naar Tacloban, de hoofdstad van het zwaar getroffen eiland Leyte, gestuurd. Dat klinkt als een klein aantal voor zo'n grote ramp, maar volgens Byrs is het nu vooral zaak dat die medewerkers polshoogte nemen van de situatie. Vervolgens zal er meer mankracht gestuurd worden. 'Op dit moment lopen ze elkaar alleen maar in de weg.'

Hulpverleners uit België arriveren in Tacloban. Beeld reuters
Hulpverleners uit België arriveren in Tacloban.Beeld reuters
Verwoeste huizen in Tacloban. Beeld ap
Verwoeste huizen in Tacloban.Beeld ap
null Beeld epa
Beeld epa

Nieuwe storm op komst
De Verenigde Naties en de Filipijnse overheid berekenden dat meer dan 9,5 miljoen Filipijnen getroffen zijn door tyfoon Haiyan. Dat is één op de tien inwoners. Tyfoon Haiyan heeft in negen regio's van de eilandengroep zijn sporen achtergelaten. In de kustprovincies Leyte en Samar is 70 tot 80 procent van de infrastructuur weggevaagd. Ten minste 600 duizend Filipino's zijn hun huis kwijtgeraakt.

'Zelfs de bejaarden op de Filipijnen, die al heel wat natuurgeweld hebben meegemaakt, zeggen: dit is de ergste storm die ons land ooit heeft meegemaakt', vertelt Ansherina Talavera die voor ngo CARE op Manilla zit. Ze is zelf Filipijnse. 'Meteorologen hebben gewaarschuwd voor een nieuwe storm. Die zal wat minder sterk zijn dan Haiyan, maar het bemoeilijkt wel de hulpverlening. Door de sterke windvlagen komt de hulp middels helikopters - op dit moment de enige manier waarop de plattelandsgebieden bereikt kunnen worden - niet op gang. Het is te gevaarlijk om de lucht in de gaan.'

Het grotendeels verwoeste vliegveld van Tacloban zal volgens de laatste berichten ook zeker nog een week dichtblijven. Directe vluchten naar de gehavende provinciehoofdstad zijn dus niet mogelijk. Hulp moet via schepen of luchtbruggen vanuit Cebu - op 150 kilometer van Tacloban - worden aangeleverd. 'In deze stad is geen elektriciteit en er zijn nauwelijks communicatiemogelijkheden', aldus Talavera. 'Onze medewerkers communiceren via een satelliettelefoon.'

Talavera maakt zich vooral zorgen over de mensen die op het platteland van het eiland Leyte wonen. Die zijn door zware water- en windschade afgesloten van de buitenwereld. 'We verwachten dat daar nog heel veel doden te betreuren zijn', zegt de hulpverlener.

Liever geen knuffels en schoenen, maar geld
In de schrijnende situatie is er in ieder geval één lichtpuntje te bespeuren: de inzamelingsactie voor de Filipijnen komt internationaal inmiddels goed op gang. Tot nu toe hebben 29 landen financiële hulp toegezegd (zie kader voor een beknopt overzicht).

Volgens de VN is er voor de komende zes maanden 301 miljoen dollar nodig om de Filipino's te kunnen voorzien van onder meer eten, noodopvang, onderwijs, sanitair en communicatielijnen.

Particulieren komen wereldwijd in actie om geld in te zamelen voor de slachtoffers in het getroffen gebied. In de eerste plaats zijn dat Filipijnen die in het buitenland wonen en hun familieleden te hulp schieten. Een geschat aantal van 10,5 miljoen Filipijnen verblijven in diaspora. Ze werken in 217 landen over de hele wereld - de meesten in de Verenigde Staten (3,4 miljoen), gevolgd door Saoedi-Arabië (1,6 miljoen) en Canada (850.000).

Ook particulieren die minder direct betrokken zijn proberen hun steentje bij te dragen. Er worden benefietconcerten georganiseerd, kledinginzamelingsacties gehouden en medicijnen verzameld. Allemaal goedbedoeld, maar hulporganisaties wijzen erop dat een financiële donatie op dit moment beter tot zijn recht komt. Dan kan gerichte hulp worden geleverd. Op de site Slate beschrijft Jessica Alexander, auteur van het boek Chasing Chaos: My Decade In and Oud of Humanitatian Aid, hoe ze tijdens eerdere natuurrampen (de tsunami in 2004 en de aardbeving op Haïti in 2010) zag dat Amerikanen massaal kleding, knuffels en zelfs moedermelk aanleverden. 'Hopen kleding belandden langs de kant van de weg', schrijft Alexander. 'Vee begon ervan te eten en werd ziek. Ambtenaren moesten hun beperkte tijd inzetten om de overbodige kleding te verwijderen.'

Byrs en Talavera beamen dat financiële hulp, te doneren aan betrouwbare hulporganisaties of plaatselijke ngo's, het hardst nodig is. Byrs: 'Voedsel, water en onderdak - dat zijn nu de prioriteiten. De knuffels en schoenen komen later wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden