Column

'Wat was er eigenlijk mis met de jijbak van president Poetin?'

Een jijbak van het zuiverste soort was het, toen president Poetin er na kritiek op hoe er in Rusland met homorechten wordt omgegaan wees op pedofielenvereniging Martijn in Nederland, schrijft Jean Wagemans. Maar hoe erg is dat eigenlijk?

OPINIE - Jean Wagemans
President Poetin en premier Mark Rutte voorafgaand aan het gezamenlijke diner, maandag. Beeld epa
President Poetin en premier Mark Rutte voorafgaand aan het gezamenlijke diner, maandag.Beeld epa

Tijdens het recente bezoek van president Poetin werd er geprotesteerd tegen de schending van homorechten in Rusland. Hoewel deze rechten op landelijk niveau gewaarborgd lijken, zijn er in sommige regio's van Rusland wetten van kracht die homopropaganda verbieden. Daarmee kan de handelingsvrijheid van homo's worden ingeperkt. Bijvoorbeeld door hand in hand over straat lopen als propaganda aan te merken.

Homorechten
Minister-president Rutte had van de Tweede Kamer de opdracht gekregen om deze kwestie bij Poetin aan te kaarten. Op een persconferentie bracht hij het volgende verslag uit: ' Ik heb president Poetin onze zorgen overgebracht over het punt onder andere van homorechten, toegelicht dat homorechten voor ons integraal onderdeel zijn van mensenrechten.'

Maar Poetin ontkent dat de homorechten in zijn land geschonden worden: 'In Rusland worden de rechten van seksuele minderheden niet beperkt. Deze mensen hebben, net als andere mensen, volledige rechten en vrijheden.' Om er fijntjes aan toe te voegen dat in Nederland een vereniging voor pedofielen bestaat. En een politieke partij die geen vrouwen toelaat.

Jijbak
Met die laatste opmerkingen trekt Poetin de legitimiteit van de kritiek van Nederland in twijfel door erop te wijzen dat Nederland zijn zaken ook niet helemaal op orde heeft. Een jijbak van het zuiverste water.

Verrassend genoeg denkt oud-burgemeester Job Cohen, die deelnam aan de protesten, daar heel anders over. Volgens Cohen is er absoluut geen sprake van een jijbak, omdat de rechten van pedofielen en staatkundig gereformeerden in Nederland juist worden gerespecteerd: 'Dus iets waar je het totaal mee oneens bent, mag hier wel en daar niet' (Pauw & Witteman, 8 april 2013).

Ik moet bekennen dat ik de redenering van Cohen niet helemaal kan volgen. Het zal iets met de definitie van jijbak te maken hebben. Maar afgezien daarvan, wat is er eigenlijk mis met de reactie van Poetin? Hoe erg is het om iemand erop te wijzen dat zijn gedrag niet in overeenstemming is met zijn woorden?

Drogreden
Je moet altijd twijfelen aan iemands woorden, zeker wanneer de persoon in kwestie er niet naar leeft. Als iemand je een advies geeft dat hij zelf niet navolgt, wat is dat advies dan waard? En als iemand je beschuldigt van iets dat hij zelf ook doet, waaraan ontleent die beschuldiging dan haar legitimiteit? Niet voor niets blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat de jijbak - in dat onderzoek aangeduid als de tu quoque variant van de ad hominem drogreden - als de minst onredelijke van alle drogredenen wordt gezien.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het retorisch gezien altijd verstandig is om iemand erop te wijzen dat zijn gedrag niet in overeenstemming is met zijn woorden. Sommige mensen worden daar zo boos over dat ze nooit meer met je willen praten.

Maar dat zal Nederland en Rusland niet zo gauw gebeuren. Volgens Rutte is de relatie tussen de twee landen zo goed, dat er ook over dit soort moeilijke onderwerpen gesproken kan worden. Met of zonder jijbakken.

Jean Wagemans is filosoof en universitair docent argumentatietheorie

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden