Wat vraag je aan een man met één been?

Beweringen & Bewijzen

 

Vandaag ga ik met opzet niet stemmen. Dat heb ik nooit eerder gedaan, maar als politici gaan discussiëren over landelijke kwesties, terwijl wij kiezers geacht worden ons uit te spreken over provinciale staten en waterschappen, dan zijn zij onze stem niet waard. Beschamend dat veel televisieprogramma's daaraan meewerkten. Houd maar op met publieke omroep als het je inhoudelijk niet interesseert waar verkiezingen over gaan.

Daarom over iets anders.

Bijna twee jaar geleden kreeg ik een mail van René Gude, waarin hij vroeg of wij elkaar konden ontmoeten. Ik kende hem alleen vaag van naam. Ik wist dat hij tot de Denker des Vaderlands was benoemd en dat wegens botkanker een been bij hem was afgezet. Wij spraken af op een terras en ik zat daar niet lang, toen hij op zijn krukken aan kwam wippen. Hij zette de krukken tegen de stoel en ging zitten. Er was niet speciaals.

Wat vraag je aan een man met één been?

Ik vroeg: hoe is dat nou met één been? Tsja...Hij antwoordde dat het ook voordelen had. Als je maar één been hebt, kan dat ene been tenminste niet dat andere been in de weg zitten. Wij keken voor ons uit, terwijl ik het antwoord liet bezinken.

Tenslotte zei ik dat hij in mij de juiste had getroffen, aangezien ik een expert ben op het gebied van eenbenige mensen. Niet lang daarvoor had ik met de journalist Max van Rooy aan een soortgelijk tafeltje gezeten. Ook bij Max van Rooy is een been afgezet. Na een verkeerde diagnose was het toch kanker.

Gude bleek eveneens menig verkeerde diagnose achter de rug te hebben. Het is nu eenmaal trial-and-error in de medische wetenschap. Wij keken weer voor ons uit. Van Rooy heeft een boekje over zijn lot geschreven, zei ik. Het heet Leve het been. Het is misschien niet zo mooi als Het been van Elschot, maar ik kan het aanbevelen.

Ik vroeg René - inmiddels waren wij gaan tutoyeren - of hij het boek The Phantoms in the Brain van de neuroloog Vilayanur Ramachandran kende. Daarin worden verschillende patiënten beschreven bij wie zich na een beenamputatie een seksleven ontwikkelde dat intenser was dan ooit.

Als verklaring geeft Ramachandran het door Penfield ontdekte gebied in de hersenschors, vanwaar de motoriek der ledematen wordt geregeld. Het blijkt dat in de hersenen de aansturing van benen en geslachtsdelen naast elkaar liggen. Valt het been weg, om welke reden dan ook, dan zullen de genitaliën hun gebied uitbreiden ten koste van het been.

Sterker nog: als na een tijdje de genitaliën het hersengebied van het been hebben geannexeerd, dan kunnen mensen met één been ineens heel vurig en hitsig worden. Ik vroeg René of hij zoiets wel eens bij zichzelf had geconstateerd. Hij antwoordde dat hem dat tot dusver nog niet was opgevallen, maar dat hij er voortaan op zou letten.

Ik vroeg of hij het vervelend vond over zijn been te praten. Kale mensen kunnen het niet altijd appreciëren wanneer zij op hun kaalheid worden aangesproken. Maar René riep: 'Juist niet!'. Hij was een groot bewonderaar van Montaigne (1533-1592), de schrijver/filosoof die zijn lichaam, en met name zijn eigen stoelgang, tot het middelpunt van zijn wereldbeeld had verheven.

Montaigne bewaarde zijn dagelijkse bolus in aardewerken potten en deed daar onderzoek naar. Over zijn nierstenen, die hem buikkrampen en kolieken bezorgden, kon hij uren spreken. Hij dacht elk moment dat hij dood zou gaan, maar ondertussen leefde hij als een echte levensgenieter.

Die houding sprak Gude bijzonder aan en hij moet zich ermee vereenzelvigd hebben. Het bijzondere aan Gude was dat hij zich niet liet overhalen tot cynisme. Ik trok aan hem, maar zelfs in zijn penibele situatie was hij er niet toe te verleiden. Hij wilde er gewoon niet aan. Net als Martin Bril had hij nog lang de illusie dat hij van zijn kanker een chronische ziekte kon maken, maar toen die hoop definitief was vervlogen, volgde geen ontkenning maar aanvaarding.

Later heb ik hem een paar keer bezocht op zijn woonboot, die lag aan het IJ en uitkeek op het Centraal Station. Vanuit zijn raam kun je vissen, dat zouden wij een keer gaan doen. Een belachelijk plan natuurlijk, waar het niet meer van is gekomen. Maar dat andere plan, vervat in een uitspraak van Montaigne, heeft hij wel uitgevoerd: 'Wie mensen leert sterven, leert ze tevens leven'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.