Wat vonden Wij ervan?

Hoe Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje-Nassau het koningschap ervoer, in haar eigen woorden.

'Dit ambt is een functie waar geen mens om zou vragen, waarvan de uiterlijke glans wel zichtbaar is, maar veelal niet de last en zelfbeperking zonder onderbreken.


'Ik heb gewoon te weinig tijd. Vroeger als ik mezelf iets cadeau gaf, dan was het een dag kunst kijken. Maar dat lukt me helaas niet meer. Ik probeer in mijn programma af en toe wel nog een klein beetje tijd vrij te maken om eens naar een galerie te gaan of eens een tentoonstelling te zien, maar het vraagt wel erg veel vooruitdenken.


'Ik moet zo veel stukken lezen en ik krijg zo veel gedrukte informatie te verwerken dat voor de literatuur eigenlijk heel weinig tijd overblijft. Het interesseert me beslist wel, maar ik moet zeggen dat een echt goed boek lezen meestal voor de vakantie is.


'Het is natuurlijk iets waar je in groeit. Als je geboren bent met zo'n bestemming , dan is dat zeker een element van druk... Maar druk hoeft niet verdrukking te zijn. Het is alleen een element in je leven dat heel zwaar weegt en eigenlijk op alles zijn stempel drukt. Waar je niet meer onderuit kunt.


'Ik heb het koningschap niet gekozen - wel aanvaard. Een ambt dat iemand krachtens geboorte toevalt, is per definitie niet door eigen verdiensten verworven. Dat dwingt tot bescheidenheid en zelfreflectie.


'Je moet het concrete werk, het aanpakken van problemen, het oplossingen zoeken eigenlijk aan anderen overlaten. Je kunt het signaleren, je kunt aandacht vragen voor dingen. Daarvoor is het goed om de problemen zo goed mogelijk te kennen en zo goed mogelijk te begrijpen waarom iets misgaat, waarom wat in de knel komt of waarom mensen iets als een probleem ervaren.


'We hebben letterlijk een kaart waarop wordt aangetekend wie waar is geweest en of er gebieden zijn die zijn overgeslagen, die geen bezoeken hebben gehad of iets dergelijks. Dat wordt letterlijk en figuurlijk in kaart gebracht en daarover wordt gediscussieerd. Zo proberen we onze plaats te bepalen, waar we met het werk naartoe willen en naartoe gaan, of we fouten maken, of we wat moeten bijsturen. Niet alleen mijn man en ik, maar ook breder, voor de hele familie.


'Ik ben mij ervan bewust dat het ambt alles om mij heen beheerst, actie en reactie bepaalt en woord en daad kleurt. Het koningschap legt beperkingen op, maar schept ook mogelijkheden. Het blijft een voortdurende uitdaging hieraan een maatschappelijke en persoonlijke invulling te geven. Het is een voorrecht een rol te vervullen die voor velen in dit land niet alleen een historische, maar ook een actuele betekenis heeft. Het staatshoofd bekleedt een positie waarin het bij uitstek mogelijk is het algemeen belang te dienen. Omdat de koning 'boven' de partijen staat, kan hij zich ongebonden en volledig inzetten voor de publieke zaak, de res publica. Dit begrip - ook oorsprong van het woord 'republiek' - is het uitgangspunt dat deze functie de moeite waard maakt.


'Of ik het eens ben met een wet of niet, doet niet ter zake. Als ik mijn handtekening onder een wet zet, dan betekent dat dat hij ordentelijk tot stand is gekomen, dat het democratisch proces goed is verlopen en dat de regels voor wetgeving goed in acht zijn genomen. De meerderheid in ons land beslist. Daar zet ik mijn handtekening onder.


'Onze hele samenleving is materialistisch. Alles gaat ook heel snel. Het heeft grote voordelen. Er zijn veel meer mogelijkheden nu voor vreselijk veel meer mensen. De samenleving is ruimer geworden, de kansen zijn groter. Maar tegelijkertijd heeft dat ook gevaren. Ik heb soms de neiging om ook op die gevaren te willen wijzen en in elk geval niet daaraan voorbij te lopen.


'Dankzij opeenvolgende minister-presidenten kreeg ik de mogelijkheid nieuwe terreinen te betreden, in brede kringen van de samenleving met mensen te spreken en in het algemeen de functie een ruimere maatschappelijke invulling te geven.


'Ik had een ontzettende behoefte om ook zelf eropuit te gaan en te zien hoe allerlei dingen in de praktijk werken.


'Dat het staatshoofd geen politieke verantwoording verschuldigd is, betekent niet dat hij geen eigen verantwoordelijkheid draagt.


'Als symbool van de continuïteit en schakel tussen verleden en toekomst heeft de koning de verantwoordelijkheid het ambt in alle waardigheid ongeschonden door te geven aan de volgende generatie. Daarmee geldt voor de koning ook persoonlijk de plicht zorgvuldig op te treden. Tot die zorgvuldigheid behoort een scherp onderscheid tussen de vervulling van het ambt en het privéleven. Dat is soms moeilijk, omdat ambt en familie historisch met elkaar zijn verweven. Ik besef dat familieaangelegenheden direct op het ambt kunnen terugslaan. Dit geldt zeker in een tijd waarin 'de mens achter de ambtsdrager' zozeer wordt uitgelicht. Ruimte voor een persoonlijk leven is echter essentieel om de publieke taken lang en met inzet te kunnen vervullen.


'Wij proberen ons privéleven inderdaad heel erg te beschermen. Het kan in de ogen van buitenstaanders misschien weleens wat krampachtig overkomen, maar het is een kostbaar goed en wij zijn daar zeer op gesteld en we houden het graag voor onszelf.


'Ik heb duidelijk de neiging om zorgvuldiger te zijn naar buiten toe, dan dat ik misschien thuis ben.


'Dat blijft inderdaad altijd als een klein rood lampje in je hoofd meebranden, van: doe ik niemand pijn, mag ik dit wel zeggen, mag ik dat doen, is dit verantwoord? En ja, je maakt dan toch nog zo veel fouten.


'Ik heb een groot deel van mijn leven in dienst van ons land kunnen stellen en overeenkomstig mijn opdracht invulling mogen geven aan het koningschap. Tot op de dag van vandaag heeft deze mooie taak mij veel voldoening geschonken.


'Gesterkt voel ik mij door de gedachte dat het plaatsmaken voor mijn opvolger niet betekent dat ik afscheid neem van u. Ik hoop dat ik velen van u nog dikwijls kan ontmoeten. Ik ben u diep dankbaar voor het vertrouwen dat u mij heeft gegeven in de vele mooie jaren waarin ik uw koningin mocht zijn.'


NEWYORKLONDONPARIS

Een receptie tijdens de Europese top van 1997 in Amsterdam. Tony Blair loopt grijnzend rond en knoopt een gesprek aan met een Nederlandse dame. 'Hallo, ik ben Tony Blair', zo stelt de kersverse Britse premier zich voor. 'En ik ben Beatrix', antwoordt de dame. De politicus neemt het voor kennisgeving aan en vervolgt op montere wijze: 'En wat doe je zoal, Beatrix?'


De anekdote zegt iets over de bekendheid, of beter: onbekendheid, van Beatrix in Engeland. Wij vroegen ons af: hoeveel ambassadrice was Beatrix in het buitenland, afgemeten aan haar bekendheid - een beetje vals, dit - bij de gewone man? We deden een zeer onrepresentatieve peiling in New York, Londen en Parijs (en omstreken), te lezen telkens op deze plek op de volgende pagina's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden