'Wat valt er te vieren? Van een overwinning is geen sprake'

Het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas was nog maar nauwelijks van kracht of beide partijen zeiden succes te hebben geboekt. Is er een winnaar aan te wijzen? Wat is de waarde van het bestand? En hoe hebben Palestijnen en Israëliërs de afgelopen dagen beleefd?

De bewapende militiemannen van Hamas staan weer op hun plek. Een paar dagen geleden waren ze nog uit het straatbeeld verdwenen, bevreesd als ze waren voor de bommen van de Israëlische luchtmacht. Vandaag staat een agent in de chaotische Palestinastraat zelfs het verkeer weer te regelen. 'Welkom in Gaza', zegt hij tegen de buitenlandse voetganger, terwijl hij een stokoude Mercedes tot stoppen maant.


Vier dagen geleden was Gaza-stad een spookstad, met nauwelijks volk buiten de deur. Bewoners bleven binnen, bevreesd voor de onafgebroken rij zware bommen van de Israëliërs, die overal leken neer te vallen. Donderdagmorgen, de dag na de avond dat er een verrassend bestand tussen Hamas en Israël is gesloten, is alles weer als voorheen.


Het verkeer, dat voornamelijk bestaat uit afgedankte auto's uit Europa, schiet kriskras alle kanten op. De kapper knipt en scheert dat het een lieve lust is, ezelskarren met bloemkolen trekken voorbij.


Er zijn weer vrouwen en kinderen in het straatbeeld, en dat was ook iets dat je niet zag tijdens het acht dagen durende bombardement. De scholen zijn nog dicht, dus lopen er overal jochies op straat, op zoek naar spannende plekken waar bommen kraters sloegen.


Zoals in het voetbalstadion, waar een paar uur voor het bestand inging, vijf bommen neerkwamen. Achter een van de doelen is een krater geslagen van vijf meter diep. Jongemannen, een aantal is gekleed in de ook hier geliefde shirts van Bayern München en Barcelona, clubs die hier niet snel zullen spelen, maken foto's met hun mobieltjes.


Een toekijkende Palestijnse advocaat, Nasser Nizrawi, zegt dat het hoofdveld waarschijnlijk door de Israëliërs bestookt is, omdat ze vermoedden dat militanten raketten van het terrein afvuurden. Doden of gewonden waren er hier niet. Wel is - 'en vindt u dat niet heel cynisch?' - het kantoor van het Palestijns Paralympisch Comité geraakt.


Nizrawi is de afgelopen dagen niet buiten geweest. 'Ik zat met mijn familie thuis constant naar het nieuws te kijken. 's Nachts sliepen we slecht. Steeds waren er knallen. En continu het gebrom van de drones boven ons hoofd. Mijn kinderen werden hysterisch.'


Ibrahim, die naast hem staat, zegt dat alle kinderen van Gaza getraumatiseerd zijn. 'Ze reageren heel verschillend. Mijn vrouw begon na een bombardement hard te trillen en huilen. Mijn kleine meisjes begonnen haar schaterend uit te lachen. Maar daarvoor ga ik ze natuurlijk niet straffen.'


Veel Palestijnen gingen naar buiten om het uitroepen van het bestand te vieren. Toeterend reden ze door de straten, zwaaiend met groene vlaggen van Hamas, de militante beweging die in hun ogen als winnaar uit de strijd kwam. De 18-jarige Achmed die ook vandaag nog met een Palestijnse vlag zwaait: 'Het zijn helden. Ze vuurden raketten af op Tel Aviv.'


Advocaat Nizrawi, die de Egyptische president Morsi prijst voor zijn rol als bemiddelaar, zegt dat hij juist van die raketten erg geschrokken is. 'Het feit dat ze Tel Aviv kunnen raken, bewijst dat ze experts in huis hebben. Ik denk dat die uit Iran of van Hezbollah komen. En dat vind ik geen prettige gedachte. Ik denk dat het huidige bestand niet lang zal standhouden.'


Hijzelf is die avond niet de straat opgegaan. 'Wat valt er te vieren? Er zijn de afgelopen dagen zeker 160 Palestijnen gedood. Bovendien is van een echte overwinning geen sprake. Hebben we een beslissende slag geleverd met Israëlische soldaten? We hebben ze niet eens gezien. Ze zaten verstopt in de lucht of achter hun computerschermen in Israël. Mijnheer, de Joden zijn het slimste volk ter wereld, dat is al eeuwen zohet geval.'


Onder een tentzeil op de weg die langs het strand loopt, nemen familieleden condoleancewensen in ontvangst voor een zoon, een 'gesneuvelde martelaar'. Achter het rouwende rijtje mannen rennen plotseling twee jongens met kalasjnikovs de straat op. Ze schieten juichend in de lucht.


Een oude Palestijn schudt het hoofd: een avond eerder, zegt hij, vielen er doden bij zulk vreugdevuur: 'Een kogel die omhoog gaat, komt ook weer naar beneden, net als de bommen van Israël. Dat noemen wij hier de Wet van Newton.'


Bloemist Lior heeft zojuist zijn hele voorraad bloemen bij het vuil gezet. 'Ik heb acht dagen lang geen klanten in de zaak gehad', zegt de 46-jarige middenstander in het winkelcentrum van de Zuid-Israëlische stad Sderot. De grens met Gaza ligt hier maar een paar kilometer vandaan. 'We hebben hier ruim een week constant met het geluid van de sirene geleefd.'


Donderdagmiddag lopen er weer klanten bij Lior binnen, die behalve bloemen ook dierenvoeding, konijnen en parkieten verkoopt. Het gesprek van de dag is uiteraard het bestand dat een dag eerder tussen Israël en Hamas werd gesloten. Lior zegt van nature goedgelovig te zijn. 'Dit bestand kon wel eens een paar jaar standhouden. Ik heb vertrouwen gekregen in de Egyptische president Morsi.'


Buurman Albert, van shoarmatent MamaMia, heeft er een hard hoofd in: 'Ik zat naar de persconferentie van premier Netanyahu te kijken toen de sirene klonk. Na het afkondigen van het bestand vielen er hier toch weer projectielen.'


In Sderot wonen ongeveer 20 duizend Israëliërs. Al twintig jaar leven ze met de constante dreiging van raketten die vanaf de Gazastrook worden afgeschoten. Overal staan schuilkelders. Achter het politiebureau staan stellages roestig schroot: de resten van op de stad afgeschoten projectielen.


De bewoners hebben na de sirene 15 seconden om beschutting te zoeken. Lior wijst naar een oude man die op het winkelplein achter een rollator schuifelt. 'Denk je dat die man het haalt als nu het alarm gaat?' Albert vertelt dat hij in Bangkok was toen daar een alarmoefening werd gehouden. 'Mijn vrienden en ik gingen onmiddellijk plat op straat liggen. Had je die Thai moeten zien kijken. Het zit diep in mijn kop. De broer van mijn vrouw ligt de hele nacht in bed te huilen. Hij is 13 jaar man, 13! Alle kinderen zijn hier getraumatiseerd.'


Een vrouw die duidelijk van Russische origine is, er wonen veel Russische Joden in Sderot, komt een krabplankje voor de poes kopen. 'Het is hard wat ik zeg, maar het leger had naar binnen moeten trekken. Dan hadden we veertig jaar rust gehad.'


Albert: 'Vroeg of laat moeten we Gaza binnen. Ja, dat zal velen het leven kosten, maar dat zal het uiteindelijk waard zijn. En als wij het niet doen, doen zij het. Die moslims willen ons allemaal doden. Maar ja, we mogen niet van de wereld.' De shoarmatenthouder zegt dat de wereld Israël niet begrijpt. 'Ze vinden ons de agressor. Maar stel dat er vanuit Mexico één projectiel op de Verenigde Staten zou worden afgeschoten? Na 11 september trokken ze zelfs naar Afghanistan, dat ligt een halve planeet verder. En wij mogen niks doen?' Hij maakt een wegwerpgebaar.


Bloemist Lior gaat over twee maanden niet stemmen. 'Ik was altijd van Likoed, de partij van premier Netanyahu, maar ik doe niet meer aan politiek.' Albert knikt: 'Ik was ook een man van Bibi. Tot gisteren.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.