Wat u allemaal wil weten over de Oscar-films

In Los Angeles werden zondagavond de Oscars uitgereikt. De genomineerden? American Sniper, Birdman, Boyhood, The Grand Budapest Hotel, The Imitation Game, Selma, The theory of Everything en Whiplash. Lees hier wat u allemaal moet weten over de Oscars.

Aankondiging van de Oscars 2015 Beeld ANP

Ieder jaar is er weer veel te doen over de Acamdey, de jury van de Oscar. In 2012 onthulde The LA Times: de gemiddelde Oscar-stemmer is blank (94 procent), man (77) en 50+ (86). Hoewel de Academy haar best zegt te doen om vers, vrouwelijk en kleurrijk bloed toe te laten, is de Hollywoodelite nog altijd een homogeen bastion.

'Het ene beeldje maakt onsterfelijk, het andere niet. Wat de Academy altijd behoedt, is die anciënniteit. Winnaars - zowel terechte en onterechte - scharen zich bij de filmiconen van weleer. En er is geen beter stemsysteem voorhanden; met een jaarlijks wisselende jury zou de lijst met blunders vermoedelijk niet krimpen.

'De Academy mag discutabel zijn. Maar een discutabele Oscar is nog altijd een Oscar', schrijft Bor Beekman, filmrecensent van de Volkskrant, in zijn beschouwing.

Wilt u de Oscars live zien? Abonnees van UPC, Ziggo, KPN, CanalDigitaal, Delta, Caiway, Kabelnoord en Tele2 kunnen de uitreiking in het Dolby Theater in Hollywood live bekijken. Film1 zendt ook de rodelopershow uit, live te zien vanaf 23:00 uur Nederlandse tijd.

Oscar standbeelden staan klaar voor de show. Beeld afp

Vogelman versus jongetje

De voornaamste categorie, die voor beste film, wordt voor Oscar-jaar 2015 in de filmwereld vooraf becommentarieerd als ging het om een baseballwedstrijd; de statistiek zegt alles. En die laat dit jaar grofweg twee opties open:

1. Het al een jaar lang favoriete Boyhood (zes nominaties) zegeviert. Immers: de film won óók al de Golden Globe en BAFTA in diezelfde categorie. En de BAFTA-winnaar geldt als zeer voorname voorspeller; de laatste jaren zaten de Britten altijd goed in deze categorie.

2. Birdman komt langszij, want die film werd tot beste uitgeroepen door de Directors Guild, die geldt als nóg betrouwbaarder voorspeller. Al zeven jaar op rij liep hun uitverkiezing in de pas met de iets later te verdelen Oscars.

Veel filmliefhebbers beschouwen het als not done: de Oscars voor beste film en beste regie verdelen over twee films. Maar het komt vaak voor de laatste jaren, dat splitsen. Ben Affleck werd niet eens genomineerd voor beste regie, in het jaar dat hij won met Argo (2013). En vorig jaar won Alfonso Cuarón (Gravity) de prijs voor beste regie en betrad filmmaker Steve McQueen het podium officieel slechts voor zijn rol als producent, toen 12 Years a Slave de prijs voor beste film won. Ook dit jaar lijkt de kans op zo'n tweedeling groot.

Nederlandse kanshebbers

Job Roggeveen, Joris Oprins en Marieke Blaauw, makers van A Single Life, dingen mee in de categorie Beste Korte Animatiefilm. Twee minuten en vijftien seconden duurt hun filmpje slechts, over een alleenstaande vrouw die een grammofoonplaat opzet. Maar er gebeurt meer dan in een gemiddelde speelfilm. Het trio studeerde aan de Design Academy in Eindhoven en maakte al vaker bekroonde korte films en videoclips. Nederland won al eerder in deze categorie, voor Father & Daughter van Michael Dudok de Wit in 2001.

De beste acteurs zijn bekend

Zekerheden zijn er natuurlijk ook, dit jaar. Vooral in de acteurscategorie. Patricia Arquette gaat sowieso naar huis met de Oscar voor beste vrouwelijke bijrol, voor haar over vele jaren uitgestrekte moederrol in Boyhood, schrijft de filmredactie eensgezind.

En vrijwel even zeker: het beeldje voor beste mannelijke bijrol, voor J.K. Simmons' sadistische muziekdocent in de drumfilm Whiplash. Twee alom gewaardeerde acteurs, die zich na een lange carrière eindelijk eens afdoende beloond zien, precies met de juiste rol. Dat gaat ook op voor Michael Keaton in Birdman - de comebackrol van het jaar. En Julianne Moore - al driemaal eerder genomineerd - heeft al een tijd recht op het beeldje en zal winnen voor haar spel als vrouw met vroeg intredende dementie in Still Alice.

Patricia Arquette in Boyhood. Beeld Screenshot

Clint Eastwood - van links naar rechts

De ene keer is Clint Eastwood de lieveling van links Amerika, de andere keer hijst een rechts publiek hem op het schild, zoals voor de film American Sniper. Daar heeft zijn kijk op geweld alles mee te maken.

'De film verdeelt Amerika', schrijft Arie Elshout, correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant, in zijn beschouwing over American Sniper. 'De conservatieve bevolking van het hartland, in steden als Oklahoma City, Nashville en Albuquerque, komt er massaal op af. Sommigen moeten huilen. Niet omdat zij van oorlog houden, maar omdat zij in het tragische verhaal van de held hun traditionele waarden bevestigd zien: 'God, vaderland en familie.' Aan de kusten, waar de film ook veel bezoekers trekt, hekelen progressieven de manier waarop de Irakezen worden afgebeeld. Ze zijn steevast 'kwaad, gewelddadig en bloeddorstig', schrijft een criticus.


Baby-gate

Veel lijkt angstaanjagend echt in American Sniper. Maar de baby die wordt gekoesterd door sluipschutter Chris Kyle en zijn vrouw Taya, is zo overduidelijk een pop dat het de hoon opriep van critici. Bradley Cooper heeft een Oscarnominatie als beste acteur, maar dat kan niet gelden voor zijn spel in de scènes met de nepbaby. Volgens een criticus ziet hij eruit alsof hij nooit van zijn leven een baby heeft vastgehad. De reden dat een pop werd gebruikt was dat de echte baby koorts had.

Lees hier de column van filmrecensent Floortje Smit over de baby-gate.

ANTIRECLAME IS OOK RECLAME

Veel Oscarkanshebbers lagen dit jaar even onder vuur. Ondanks alle imagoversterkende campagnes vielen vooral negatieve berichten op - volgens ingewijden nogal eens ingestoken door lobbyisten van de concurrentie.

Selma
Kritiek: omgekeerd racistisch
Rond Kerst plaatste The Washington Post een opiniestuk over Selma, geschreven door een voormalige assistent van Lyndon B. Johnson. Daarin stond dat de filmmakers de voormalige president ten onrechte afschilderen als blanke boosdoener om hun eigen held, Martin Luther King, extra goed te laten uitkomen.

The Imitation Game
Kritiek: historisch incorrect
In de film bouwt wiskundige Alan Turing eigenhandig een machine waarmee hij de Duitse Enigmacode weet te breken. Waarschijnlijk heeft Turing echter nooit één schroef aangedraaid en de filmmakers gaan even voorbij aan al die andere mensen die hem hebben geholpen of het voorwerk hebben verricht.

American Sniper
Kritiek: verheerlijken van oorlog en moord
'Fun' vond scherpschutter Chris Kyle het neerschieten van Iraakse soldaten, aldus zijn autobiografie. Dat zegt het personage Chris Kyle natuurlijk niet, in Clint Eastwoods film, maar volgens linkse critici wordt dodelijk geweld daarin wel verheerlijkt.

Foxcatcher
Kritiek: belazeren van de hoofdpersoon
In eerste instantie was worstelaar Mark Schultz best tevreden met Foxcatcher. Totdat recensenten een seksuele spanning dachten te voelen in de relatie tussen hem en de excentrieke miljonair die hem in zijn team opnam. 'Ziekmakende, beledigende leugen', noemde Schultz de suggestie.

Boyhood
Kritiek: plagiaat
Volgens een groot stuk in The New York Times van afgelopen december is Boyhood een rip-off van de documentaireserie Up, waarin documentairemaker Michael Apted elke zeven jaar dezelfde mensen opzoekt om ze te portretteren. Nu is zowel Apted als Boyhood-regisseur Richard Linklater het daar niet mee eens. Het laat vooral zien dat werkelijk iedere potentiële kanshebber in de aanloop naar de Oscars bedacht moet zijn op 'controverse'.


Foreign Language Film

De omgang van de Academy met niet-Engelstalige films is precair. Ze hebben een eigen perkje en Oscar, met aparte regels. Maar af en toe sijpelen wat van die buitenlandse en ondertitelde films door in de overige categorieën. Zo dingt het Poolse zwart-witoorlogsdrama Ida vannacht ook mee in de categorie beste camera. En zo werd Michael Haneke's euthanasiedrama Amour in 2013 maar liefst vijf nominaties gegund; Ang Lee's vechtkunstsprookje Crouching Tiger, Hidden Dragon in 2001 zelfs zes. Maar nooit in de 85-jarige Oscargeschiedenis won zo'n productie ook de hoogste categorie: beste film. Impliciete boodschap van de Academy: héél soms is zo'n film in een andere taal bijna net zo goed als die van ons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.