Bellen metArnout Brouwers

Wat te verwachten van de conferentie waar China, Rusland en VS openlijk discussiëren over hun rivaliteit?

Vrijdag begint de Internationale Veiligheidsconferentie in München, waar wereldleiders wereldwijde vraagstukken op gebied van veiligheid bespreken. Wat moeten we hiervan verwachten? We belden met diplomatiek verslaggever Arnout Brouwers, die erbij is.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo (rechts), arriveert in München. Hij wordt begroet door de ambassadeur in Duitsland, Richard Grenell.Beeld REUTERS

Hoe zou je deze bijeenkomst omschrijven?

‘Vroeger was het vooral een soort intern veiligheidsfeestje van de Westerse alliantie, met soms grote vredesdemonstraties buiten, op de stoep. Die demonstraties zijn er trouwens nog steeds, dat is traditie, maar nu is binnen de hele wereld aanwezig. Formele besluiten worden er op de conferentie niet genomen, het zijn maar discussies. Maar omdat al die staatshoofden en regeringsleiders elkaar daar ontmoeten, kunnen er wel diplomatieke initiatieven en nieuwe ideeën ontstaan.

‘Dit jaar wordt in het bijzonder uitgekeken naar de ontmoeting tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en de Afghaanse president, daar kan best nieuws uit komen. Ook is het interessant om te zien hoe de discussie over Huawei en 5G zich ontwikkelt. Op dat onderwerp trekken de Chinezen en Amerikanen hard aan Europese regeringen, om hun besluitvorming daarover te beïnvloeden. 

‘Voor journalisten is de conferentie een thermometer voor de stand van de internationale politiek. Zo gingen jaren geleden veel mensen koffie halen als de sprekers van China aan de beurt waren, omdat China zich jarenlang beperkte tot de boodschap dat het land voor wereldvrede is. Sinds Xi Jinping president is, gaat dat heel anders. China is nu een assertieve macht op het wereldtoneel. Geopolitiek is hier tastbaar.’

Is het bijzonder dat je een uitnodiging hebt bemachtigd?

‘Nee joh, er is tegenwoordig heel veel pers. Ik heb de conferentie zien groeien, sinds ik er in 2003 voor het eerst was. In 2003 was het meteen heel spannend, omdat toen de Irakoorlog in de lucht hing. Toen mochten journalisten hun stukken nog schrijven in de kelder van het conferentiehotel, vorig jaar zaten we met honderden journalisten in een grote tent met videoverbinding. 

‘Met de schaalvergroting is het ook steeds moeilijker geworden om de grootheden te ontmoeten. Wel zijn in de koffiepauzes nog mogelijkheden om sommige te spreken, in de gemengde zone, waar ook persmuskieten worden toegelaten. Soms is het zelfs voor bobo’s moeilijk om een plekje te bemachtigen in de grote zaal.’

Geldt dat ook voor premier Rutte, die aanwezig is met ministers Blok en Bijleveld?

‘Zeker niet, Rutte neemt zaterdag op het hoofdpodium deel aan een paneldiscussie over veiligheidsvraagstukken in de regio Azië-Pacific en aan een discussie over Europese strategische autonomie. Ik vermoed dat hij ook even aan de wereld mag uitleggen waarom Nederland op het punt staat een handelsverdrag met Canada af te schieten.’

Waar gaat het verder over?

‘Belangrijk is dat Europa niet in staat is om invloed uit te oefenen op zijn directe omgeving. Dat het bijvoorbeeld niet lukt om overeenstemming te bereiken over een minimale maatregel als een wapenembargo tegen Libië. Dan is Europa niet verenigd genoeg om tot een oplossing te komen. Al wordt er nu wel gesproken over toezicht op dat wapenembargo vanuit de lucht. Afspraken over schepen lagen moeilijker, omdat sommige lidstaten niet willen dat die vluchtelingen oppikken. 

‘Je moet de retoriek in speeches op de conferentie ook op waarde schatten. Soms hoor je jaren achtereen een krachtige speech over een onderwerp, vervolgens gebeurt er weinig. Dat gold bijvoorbeeld voor oud-minister Ursula von der Leyen. Gloedvolle betogen, elk jaar weer, maar de Duitse defensie zit nog steeds in de prut. Nu wil ze een ‘geopolitieke Europese Commissie’ leiden. We gaan het zien.’

Ook Facebook-oprichter Mark Zuckerberg staat op de gastenlijst. Wat zegt dat?

‘Dat laat zien hoezeer de conferentie is verbreed. Het gaat ook over bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie en autonome wapensystemen. Er is een discussie over klimaatbeheersing, een thema dat de veiligheid kan beïnvloeden. Gebrek aan water kan bijvoorbeeld leiden tot conflicten. 

‘Het leuke blijft toch dat leiders met tegengestelde belangen elkaar hier ontmoeten en in discussie gaan. Zo is er bijvoorbeeld een panel met de ministers van Buitenlandse Zaken van Amerika, Rusland en China. Dat gaat over ‘de competitie tussen de grootmachten’. Het zal geen toeval zijn dat de Duitse gastheren de EU niet voor dat panel hebben uitgenodigd.’

Gaan we dat allemaal teruglezen in de krant?

‘Dat niet. Ik schrijf voor de maandagkrant een verslag met de belangrijkste punten. Verder doe ik vooral kennis en contacten op die van pas komen bij toekomstige artikelen.’

Lees verder

Door druk van de Amerikaanse regering staat een grote Chinese bestelling van de Nederlandse chipmachinefabrikant ASML op de tocht. Lang niet het enige techbedrijf dat een speelbal is geworden van een geopolitieke strijd tussen de VS en China. ‘Het gaat hier om mondiale dominantie.’

Door de angst voor Chinese spionage staat Huawei internationaal onder druk. De Europese ambassadeur van het telecombedrijf Mika Lauhde bezocht Nederland en verweert zich in dit interview tegen de beschuldigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden