Achter de schermen Bij de GGD

Wat te doen met de ernstig zieke man die volgens de richtlijnen geen recht heeft op een vaccin?

November vorig jaar, een nieuwe teststraat wordt in gebruik genomen bij de GGD Brabant-Zuidoost.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
November vorig jaar, een nieuwe teststraat wordt in gebruik genomen bij de GGD Brabant-Zuidoost.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Journalist Willem Feenstra loopt mee bij de GGD Brabant-Zuidoost, een cruciale organisatie bij de bestrijding van het coronavirus. Vandaag: de kankerpatiënt die een vaccinatie nodig heeft om te beginnen met zijn chemotherapie.

Het was al avond toen een oudere man de sporthal in Eindhoven binnen stiefelde en zijn leven in handen legde van Anne. Hij droeg een grote hoed en had een map vol papieren in zijn hand. Zijn vrouw liep aan zijn arm en keek bezorgd.

Anne (25 jaar, halflang donker haar, niet op haar mondje gevallen) is teamleider op de vaccinatielocatie van de GGD. Om velerlei redenen vindt ze dat prachtig. Het is een plek waar mensen weer lachen. Waar ze dankbaar zijn. Waar ze gevoelsmatig een ticket krijgen voor het eind van de crisis.

Maar die avond, zegt ze, was het ook een plek van wanhoop.

Het echtpaar had hemel en aarde bewogen, maar een vaccinatie-afspraak hadden ze voor hem niet kunnen maken. Ze hadden gebeld met de landelijke afsprakenlijn. Ze hadden gemaild naar de GGD Brabant-Zuidoost. Ze waren zelfs naar het GGD-kantoor in het stadscentrum gegaan. Overal hoorden ze dezelfde boodschap: sorry, u bent nog niet aan de beurt.

En nu stonden ze hier, tegenover de ruim vijftig jaar jongere Anne.

Niemand zou het Anne hebben kwalijk genomen als ze hetzelfde had gedaan als haar collega’s. Als ze had verwezen naar de landelijke richtlijnen van het RIVM, en had gezegd: ik kan niks voor u betekenen. Maar in plaats daarvan bladerde ze door de map van de 78-jarige man. En luisterde naar zijn verhaal.

Bij de man was kanker geconstateerd. Alleen chemotherapie kon hem nog redden. Eigenlijk zou hij vandaag beginnen, maar zijn afspraak was afgezegd omdat hij nog niet was gevaccineerd. Zijn huisarts en oncoloog hadden brieven aan de GGD geschreven waarin ze vroegen hem zo snel mogelijk te prikken. Als de chemo niet binnen een maand zou starten, waren de kansen van de man verkeken.

De dagelijkse verzoeken van ernstig zieke mensen die snel gevaccineerd willen worden zijn een worsteling voor de GGD. Het RIVM is met medisch specialisten in overleg om te kijken welke groepen voorrang moeten krijgen, en hoe die mensen dan uitgenodigd kunnen worden. Tot die tijd zijn de landelijke richtlijnen onverbiddelijk. Uitzonderingen kunnen eigenlijk niet worden gemaakt, om willekeur te voorkomen.

Dat wist Anne ook. In de sporthal dacht ze terug aan de baby van haar zus. Het kindje was met een beperking geboren en zou later overlijden. Anne had haar studie verpleegkunde gestaakt om te helpen met de verzorging. Sindsdien weet ze hoe belangrijk het is om ‘door zorgverleners gehoord te worden’. ‘Om in ieder geval het gevoel te krijgen: er wordt geluisterd. Misschien kúnnen ze niet helpen, maar ze willen het wel.’

Door een speling van het lot – aan het begin van de crisis werd ze aangenomen als ‘assistent-bemonsteraar’ in de teststraat, waarna promotie op promotie volgde – was zij nu ineens de hulpverlener die iets kon betekenen. Die meer kon doen dan zeggen: ‘nee is nee’.

En dus consulteerde ze de aanwezige arts, die toevallig de oncoloog bleek te kennen. Ook de arts vond een uitzondering op zijn plaats. Met die informatie belde ze een van de hogere leidinggevenden bij de GGD Brabant-Zuidoost. Zij gaf uiteindelijk groen licht: de man mocht gevaccineerd worden met de spillage van die dag, de vaccins die overblijven en anders in de armen van medewerkers zouden gaan.

Gevraagd naar de achtergrond van die beslissing, zegt de leidinggevende dat het oordeel van de aanwezige arts de doorslag gaf. ‘Maar het verhaal zoals Anne het me vertelde gaf het laatste zetje’.

Nadat er afgelopen week nog een uitzondering was gemaakt voor een schrijnend geval, heeft de GGD de teugels nu aangetrokken. Wat eigenlijk al niet mocht, gaat vanaf nu ook niet meer gebeuren. Wel is er bij het RIVM op aangedrongen haast te maken met de richtlijnen voor ernstig zieken.

Toen Anne die bewuste avond vorige week het goede nieuws aan het oudere echtpaar vertelde, barstten ze beiden in huilen uit. De vrouw begon te trillen en legde een hand op haar been.

Ze had het verschil gemaakt.

Teamleider Anne wordt uit privacyoverwegingen niet bij achternaam genoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden