Wat staat Tsipras vandaag nog te wachten?

De Griekse premier Alexis Tsipras moet vandaag een aantal fikse bezuinigingen door het Griekse parlement loodsen. Hij zal ze verdedigen, al staat hij er zelf niet achter. Vermoedelijk krijgt Tsipras genoeg steun van de oppositie, maar zijn regering en zijn partij zijn intern verdeeld. Wat staat Tsipras te wachten?

Een vrouw verbrandt een Syriza-vlag Beeld afp

De eerste bewindspersoon is alvast opgestapt. Onderminister van Financiën Nadia Valavani kon niet leven met de draconische bezuinigingsmaatregelen waar Tsipras - naar eigen zeggen noodgedwongen - zijn handtekening onder zette afgelopen weekeinde. 'De oplossing die wordt opgelegd is niet houdbaar voor de Griekse bevolking en voor het land', schrijft de onderminister in haar ontslagbrief.

Mogelijk volgen meer ministers en onderministers als de parlementaire stemming over de wetsvoorstellen nadert. De regering is intern zeer verdeeld over de eisen die worden gesteld in ruil voor onderhandelingen met de instituties (ECB, IMF, Europese Commissie) over een nieuw steunpakket van 85 miljard euro.

De vraag is hoe Tsipras een regering op de been houdt die de plannen kan doorvoeren.

Tekst loopt door onder de foto

Waar stemt het Griekse parlement over?

- Hervorming van het pensioenstelsel
- Versimpeling van het btw-systeem (dat in de meeste gevallen neerkomt op een verhoging van het tarief)
- Wetsvoorstellen die de onafhankelijkheid van het Griekse statisitiekbureau (bij ons het CBS) moeten garanderen
- Het versneld privatiseren van overheidsbezittingen
- Het terugdraaien van bepaalde wetten die Syriza heeft ingevoerd en die in strijd zijn met afspraken met de geldschieters

Tsipras tijdens een televisie-interview dinsdag Beeld afp

Nationale eenheid

Tsipras kan bij rebellie in eigen gelederen twee dingen doen. Of hij wisselt dissidente bewindslieden, of hij vormt een regering van nationale eenheid.

Bij de eerste optie blijft de regering bestaan uit Syriza en coalitiepartner Onafhankelijke Grieken. Dan wisselt hij alleen ministers op posten waar hij problemen verwacht met de stemming. Een aantal ministers heeft zich vooraf namelijk al tegen de voorstellen uitgesproken.

Optie twee is een ander verhaal. In dat geval zoekt Tsipras steun bij oppositiepartijen die zich achter hem hebben geschaard. Dit zou ook betekenen dat zij bewindspersonen kunnen leveren.

Volkskrantcorrespondent Sarah Venema denkt dat de eerste variant waarschijnlijker is. 'Het is een beetje koffiedik kijken, maar het lijkt er niet op dat andere partijen voelen voor zo'n regering van nationale eenheid.' De centrum- tot centrumlinkse partij To Potami (de rivier) ziet dit alternatief bijvoorbeeld niet zitten.

Tekst loopt door onder de foto

Een Griekse gepensioneerde vrouw in haar keuken. Ze klaagt omdat ze haar pensioengeld niet ontvangt vanwege de crisis. Beeld epa
Een demonstratie bij het Griekse parlement Beeld afp

Steun

Tsipras kan bij de verdediging van de nieuwe wetten in elk geval rekenen op steun van oppositiepartijen To Potami, Pasok en de Nieuwe Democratie. Voorheen zou het ondenkbaar zijn dat het linkse eurosceptische Syriza steun zou krijgen van deze partijen, die over het algemeen pro-Europees zijn. De leiders van deze drie oppositiepartijen zien, net als Tsipras, de noodzaak van afspraken met de geldschieters en de andere eurolanden. Venema: 'Beter een slechte deal dan geen deal, zei een aantal van hen eerder al.'

Syriza's rechts-nationalistische coalitiepartner, de Onafhankelijke Grieken, steunt Tsipras voorlopig ook. Maar die steun is niet vanzelfsprekend, aldus de leider van die partij. 'Wat hij hiermee bedoelde is wat vaag', zegt Venema. 'Ze steunden de voorstellen die Tsipras vorige week opstuurde naar de eurogroep wel, maar die voorstellen gingen veel minder ver dan de eisen die nu voorliggen.'

De overige partijen zijn veelal eurosceptisch en zien, net als een deel van de ministers, niets in de strenge bezuinigingen. Zelfs geen noodzakelijk kwaad.

De Griekse minister van Financiën Tsakalotos ziet het niet meer zitten vandaag Beeld afp

Syriza

Het pijnlijkste verzet voor Tsipras komt van zijn eigen achterban. Kiezers, kritische Syriza-leden, vakbondsleden en een flink aantal Syriza-parlementariërs zijn niet te spreken over de plannen uit Brussel. Vandaag zijn er op verschillende plaatsen in Griekenland demonstraties en stakingen.

Het centrale bestuursorgaan van Syriza, het Centraal Comité, heeft zich bovendien in meerderheid tegen Tsipras uitgesproken. 109 van de tweehonderd leden veroordeelde de plannen.

Voor de parlementaire goedkeuring is het niet nodig dat alle Syriza-Kamerleden zich achter hun leider Tsipras scharen, gezien de oppositionele steun. Toch kan een te groot aantal tegenstanders wel degelijk roet in het eten gooien.

Als de partij volledig uit elkaar wordt geslagen na vanavond, is het zeer moeilijk voor Syriza om door te blijven regeren. Een scenario van een demissionair kabinet en daarna nieuwe verkiezingen is in zo'n geval niet ondenkbaar.

Het Griekse parlement heeft driehonderd zetels. Minstens 151 leden zullen dus 'nai' (ja) moeten stemmen om Tsipras te behoeden voor zwaar politiek gezichtsverlies en een periode van nog grotere onzekerheid voor Griekenland. Met de steun van de oppositie haalt hij dat aantal gemakkelijk. Tsipras' lot en dat van de Griekse regering hangt dus vooral af van hoe verdeeld Syriza nu precies is.

Vermoedelijk wordt ergens tussen 21.00 uur en 23.00 uur vanavond duidelijk of de missie van Tsipras is geslaagd.

Wat als het Tsipras lukt?

Dan nog kan elk euroland de boel blokkeren, legt Robert Giebels uit in dit artikel (+).

Een demonstratie tegen de wetten waarover vandaag wordt gestemd Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden