Analyse Michael P.

Wat staat Michael P. in de rechtbank te wachten? 6 vragen rondom de rechtszaak beantwoord

Maandag begint in Utrecht de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen Michael P. Hij wordt verdacht van het verkrachten en doden van Anne Faber. Een vooruitblik.

De vindplaats van Fabers lichaam bij Zeewolde. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Anne Faber (25) verdween op 29 september 2017, nadat ze was gaan fietsen in de omgeving van haar woonplaats Utrecht. Op haar jas, die vrijwilligers een paar dagen later vonden bij Huis ter Heide, is een dna-spoor aangetroffen van Michael P. (27). Hij verbleef toen in de forensische kliniek Roosenburg in Den Dolder van de organisatie Aventurijn.

P. was in 2012 in hoger beroep veroordeeld tot 11 jaar cel voor de verkrachting van twee minderjarige meisjes in 2010. In Den Dolder werd hij voorbereid op zijn terugkeer in de maatschappij. Na zijn aanhouding wees P. in Zeewolde aan waar het lichaam van Anne Faber begraven lag. Dat een veroordeelde voor een dergelijk ernstig zedenmisdrijf zo veel vrijheid had gekregen, bracht een schokgolf teweeg. Er ontstond discussie over waarom P. geen tbs opgelegd had gekregen. Hij had destijds niet meegewerkt aan de onderzoeken naar zijn geestesgesteldheid.

1. Is zijn geestesgesteldheid nu wel goed onderzocht?

Michael P. is op 15 januari naar het Pieter Baan Centrum gegaan voor onderzoek. Daar heeft hij vijf medewerkers aangevallen en mishandeld. De kliniek heeft aangifte gedaan. Maandag vertellen deskundigen van het Pieter Baan Centrum hun conclusies uit het onderzoek.

P. heeft dit keer wel meegewerkt, zegt zijn advocaat Niels Dorrestein. ‘Hij weet dat het risico bestaat dat het advies zal luiden hem tbs op te leggen.’ Dorrestein zal in zijn pleidooi niet expliciet vragen om tbs. ‘Maar we houden die optie wel open. P. wil meewerken aan een behandeling. Het geeft hem ook te denken dat hij wordt verdacht van zulke verschrikkelijke feiten.’

2. Gaat Michael P. openheid geven over wat hij heeft gedaan?

‘Zijn proceshouding zal open zijn’, zegt zijn advocaat. P. zal voor het eerst aanwezig zijn bij een openbare zitting van deze zaak. 

P. heeft wel al gedetailleerde bekennende verklaringen afgelegd. Dat hij Anne Faber op de dag van haar verdwijning heeft gedood met messteken in de hals. Zo zou hij willen verhullen dat hij haar heeft verkracht.

Justitie verdenkt hem ervan dat hij haar die dag van haar vrijheid heeft beroofd, door haar te bedreigen met een mes. Zij moest haar telefoon afgeven en met hem meelopen. Hij heeft haar handen vastgebonden en haar op een scooter meegenomen naar een afgelegen plek. Daar heeft hij haar over een hekje getild en haar misbruikt. Volgens zijn advocaat heeft hij spijt en berouw getoond.

3. Hoe kon het dat zo’n gevaarlijke cliënt zo veel vrijheden kreeg van de kliniek dat hij zo’n daad kon plegen?

Die vraag is nog niet afdoende beantwoord. Wel was de veiligheid bij de forensische kliniek Roosenburg ondermaats, mede door personeelsgebrek. Op aanwijzing van minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) neemt de kliniek voorlopig geen cliënten meer op van de zwaarste categorie. Door hoog ziekteverzuim en niet opgevulde vacatures worden veel ingehuurde krachten ingezet, die onvoldoende ervaring hebben met de zware doelgroep. Ook konden de cliënten tamelijk makkelijk aan drugs komen.

De inspecties van gezondheidszorg en van veiligheid blijven de kliniek een jaar lang nauwlettend volgen om te kijken of de situatie verbetert. Op de forensisch psychiatrische afdeling waar P. verbleef zitten tachtig cliënten, van wie de helft veroordeeld. De meesten hebben complexe psychiatrische problemen. In 2016 besloot de kliniek al vijftien plaatsen niet meer te vullen. Op de afdeling werken 160 begeleiders, artsen, psychiaters en therapeuten in ‘multidisciplinaire behandelteams’. Zij besluiten of een bewoner toe is aan verlof of andere vrijheden.

4. Lopen er nog meer onderzoeken?

De inspecties onderzoeken ook hoe tijdens de detentie van Michael P. vanaf juli 2010 tot zijn aanhouding in oktober 2017 is besloten over overplaatsingen en het toestaan van vrijheden. Dit moet meer licht werpen op de vraag hoe het kan dat Michael P. zo veel vrijheden kreeg in Den Dolder. De uitkomsten worden in de tweede helft van dit jaar verwacht.

Op verzoek van burgemeester Koos Janssen van Zeist onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid in hoeverre rekening wordt gehouden met de veiligheid in de samenleving bij de reïntegratie van tbs’ers en gedetineerden die worden behandeld voor ernstige psychische problemen. Dit onderzoek is naar verwachting aan het eind van dit jaar of begin 2019 klaar.

5. Hoe gaat de rechtszaak verlopen?

Maandag is ingeruimd voor de behandeling van de feiten. De rechters bespreken het dossier en bevragen de verdachte. Ook gaat het over zijn persoonlijke omstandigheden. De rechter zal ook deskundigen van het Pieter Baan Centrum horen. Dinsdag maken Annes vader en moeder gebruik van hun spreekrecht. De officier van justitie komt met zijn eis tegen de verdachte en de advocaat van P. houdt zijn pleidooi. Op 17 juli doen de rechters uitspraak.

6. Wat verwachten de nabestaanden van Anne Faber van de zaak?

Bij de familie leven nog veel vragen, zegt hun advocaat Ruth Jager. Zo willen ze nog altijd graag weten waar Annes kettinkje is. Ze kreeg van haar vader op haar 18de verjaardag een kettinkje met een diamant, met de gedachte dat ze daarmee altijd thuis zou kunnen komen. Na haar dood is er door agenten vergeefs naar gezocht. 

Wim Faber deed eigen onderzoek naar de moord op zijn dochter: ‘Ik zoek de pijn op die Anne heeft ervaren’

De vader van de verkrachte en vermoorde Anne Faber praatte eind mei voor het eerst over zijn zoektocht, over de verwoesting en over de raadsheer die hij – naast de dader – verantwoordelijk houdt voor de dood van zijn dochter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.