Wat staat Leeuwarden te wachten als Culturele Hoofdstad?

De Friezen worden ongeduldig: wat staat ze te wachten als Leeuwarden Culturele Hoofdstad is?

Mienskip-bijeenkomst in schouwburg De Harmonie in Leeuwarden, in aanloop naar het Culturele Hoofdstadsjaar. Beeld Wietze Landman

De 56ste moet het volgend jaar worden, de jaarlijkse show van Pluimvee- en Konijnenfokkersvereniging Frisia uit Dokkum. Maar in 2018 is in Friesland alles anders. Dan is provinciehart Leeuwarden namelijk Culturele Hoofdstad van Europa. 'Wij willen extra aandacht vragen voor zeldzame rassen, zoals het Friese hoen kriel', zegt bestuurslid Siep Leegstra. 'Daar zijn er nog maar een paar honderd van. Echt levend erfgoed.'

De ringencommissaris bemant een stand in de foyer van stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden, in de hoop geldschieters te strikken voor extra bezoeken met bijzondere kippen aan scholen en verzorgingstehuizen. Een reiskostenvergoeding zou al heel wat zijn.

2018 moet een speciaal jaar worden, zegt tentoonstellingssecretaris Arie Hagedoorn. 'Het moet nog wat loskomen. Maar wij doen elk jaar aan cultuur.'

Ruim honderdtwintig culturele projecten hopen tijdens deze mienskip-bijeenkomst (gemeenschap) fondsen te werven om aan te kunnen haken bij de Culturele Hoofdstadkaravaan. Ruim veertig grotere projecten zijn reeds gehonoreerd. 11Fountains onder meer, een fontein voor elk voor de Friese elf steden. Een expositie rond Mata Hari. Sense of Place, het landschapsproject rond de Wadden. Lân fan Taal, met een Friese uitvoering van de Matthäus Passion. En Lost in the Greenhouse, een muziektheatervoorstelling over Polen die werken in Friese kassen.

864 veelal kleinschalige initiatieven hopen een graantje mee te pikken. Maar het is scharrelen. Vorig jaar moest flink gesneden worden in het programmabudget. Noodgedwongen werden onderdelen geschrapt. Ook de sponsorinkomsten vallen vooralsnog tegen.

Achter de pluimveefokkers breien twee dames driftig aan wat de grootste deken ter wereld moet worden: tienduizend bonte lappen van anderhalf bij twee meter. Wie ook nog sponsoren zoeken: een Odyssee-vertolking in Reduzum, een theaterevent over de religieuze verbintenis tussen voetbalclub Cambuur en de Agneskerk in Goutum, een 'beleefroute' rond de Friese watersporten en een programma rond de Bildtse aardappel (met onderdelen als 'poetic potatoes' en 'ete bij de boer XL').

Wietske Lycklama à Nijeholt wil in haar dorp Langezwaag (900 inwoners) de kerk nabouwen en behangen met portretten van dorpsbewoners die hun haar kammen - naar analogie van die ene kam die vroeger in de Matteüskerk lag waarmee alle kerkgangers zich voor de dienst nog even fatsoeneerden. 'Alsof je als bezoeker bij dat intieme moment een voyeur bent.'

Mienskip-bijeenkomst in schouwburg De Harmonie in Leeuwarden, in aanloop naar het Culturele Hoofdstadsjaar. Beeld Wietze Landman

Het voorstel - de replica moet 12 meter hoog worden - ligt nu bij de gemeente. 'Maar iedereen is enthousiast.' Een oud-slager kan wel paardenhaar voor haar regelen om kunstobjecten mee te maken.

In De Harmonie werpt 2018 een levendige schaduw vooruit. Maar daarbuiten? Corlienke de Jong, fractievoorzitter van de Fryske Nasjonale Partij in Provinciale Staten, merkt er nog te weinig van. '650 duizend Friezen willen weten hoe groot het feest wordt. Maar het is angstvallig stil. 'Wat gaat er nu eigenlijk gebeuren?', hoor ik veel om me heen. Er mag wel wat meer reuring komen. Als volksvertegenwoordiger wil ik graag een ambassadeur zijn. Maar nu weet ik niet waarvoor.'

Het definitieve programma wordt echter pas op 5 oktober bekendgemaakt - honderd dagen voor het festijn losbarst. Een bewuste keuze, zegt 2018-directeur Lieven Bertels. 'De boog kan niet al te lang gespannen blijven, hebben we van eerdere Culturele Hoofdsteden geleerd. Iedereen die kinderen heeft, weet: je moet ook niet met Pasen al over Sinterklaas beginnen.'

Friesland lijkt ongeduldig te worden. Terwijl de mienskip juist de troef was waarmee Leeuwarden in 2013 uitverkoren werd. 'Mienskip dreigt een containerbegrip te worden', vindt De Jong. 'Het is tijd de daad bij het woord te voegen.'

'Je hebt altijd believers en afwachters', pareert Lieven Bertels. 'De Friese volksaard is nu eenmaal: het is niks en het wordt niks. Maar mienskip was geen marketingtrucje.' De organisatie probeert lokale initiatieven juist te ondersteunen, zegt hij. En de bevolking zal meer betrokken worden. Bijvoorbeeld met een maandelijks 2018-inloopcafé.

Dat moet het enthousiasme aanwakkeren dat nu nog ontbreekt. Bijvoorbeeld voor het fonteinenproject. Een Franse ontwerper voor Franeker, een Amerikaans-Cubaans echtpaar woonachtig in Puerto Rico voor Harlingen, een Chinese voor Hindeloopen. Dat mondiale gilde doet in veel plaatsen de wenkbrauwen fronsen - in 2018 zou Friesland toch in de etalage worden gezet?

Maar de mienskip van Leeuwarden 2018 is geen plattelandsfolklore, benadrukt Bertels, die zelf werkte bij het concertgebouw van Brugge en als festivalleider in Sydney. Het is de viering van de iepen mienskip: de open gemeenschap, het verbond tussen Friesland en de wereld. 'We zetten de ramen en deuren open.'

Een beetje wrijving wil hij - zelf Vlaming - bovendien niet uit de weg gaan. 'Daar houden jullie Nederlanders toch juist van? Als er geen weerstand is, is kunst mislukt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden