REPORTAGE

Wat richt Netanyahu allemaal aan?

Het betoog van de Israëlische premier Netanyahu tot het Amerikaanse Congres is uiteraard ook in Israël bekeken - met gemengde gevoelens. Als het de betrekkingen maar niet schaadt.

Benjamin `Bibi' Netanyahu roept het Amerikaanse Congres op tot een harde houding tegenover Iran Beeld afp

Met zijn speech in Washington heeft de Israëlische premier Netanyahu niet alleen de regering-Obama geschoffeerd, maar ook in eigen land grote ergernis gewekt. Kort voor de verkiezingen op 17 maart luidt het verwijt dat hij louter uit is op electoraal gewin. Alsof hij de enige politicus in Israël is die het gevaar van Iran als kernwapenstaat onder ogen ziet.

'Het was een geweldig verhaal, een ijzersterke presentatie. Zoiets slaat aan bij het Amerikaanse publiek. Maar hier zijn de mensen sceptischer,' zegt de 30-jarige Jonathan Morpurga, een Joodse Amerikaan die de toespraak dinsdagavond in Tel Aviv op televisie heeft gezien. Hij betwijfelt of het verhaal over het duistere en onbetrouwbare Iran, steunpilaar van terroristische organisaties, indruk zal maken op president Barack Obama.

Stelliger is de 64-jarige Gary, die zijn achternaam niet wil noemen. 'Ik denk niet dat Obama zich erdoor laat beïnvloeden. Netanyahu herhaalt zichzelf,' aldus de geboren Israëli die in New York woont.

Rivaal

In veel Israëlische media is het optreden op Capitol Hill afgedaan als een ordinaire verkiezingsstunt. Talrijk waren de oproepen in Israël om de speech te annuleren. Netanyahu, die zich eind vorige eeuw al liet toejuichen als 'Bibi, koning van Israël', hield zich doof.

Zijn belangrijkste rivaal, de leider van de Arbeidspartij Isaac Herzog, maakte er een persoonlijke kwestie van. Herzogs vader, later president van Israël, was kort na de onafhankelijkheid van het land in 1948 als diplomaat nauw betrokken bij de opening van een ambassade in Washington. 'Zijn hele leven deed hij zijn uiterste best om de sterke band tussen de VS en Israël te behouden,' schreef Herzog junior eind vorige week in The New York Times. In het opiniestuk uitte hij felle kritiek op Netanyahu. Maar hij voegde eraan toe: 'Op één punt zit er geen licht tussen ons: de veiligheid van Israël. Geen enkele Israëlische leider zal een nucleair Iran accepteren.'

De vele binnenlandse critici van Netanyahu vrezen dat de relatie tussen Israël en zijn belangrijkste bondgenoot de VS onherstelbare schade oploopt. De Likudpartij van Netanyahu maakte voor de verkiezingscampagne een filmpje waarin de partijleider te zien is tijdens een telefoongesprek met het Witte Huis. Cynische commentaren volgden: denkt Netanyahu, indien herkozen, na zijn ongewenste toespraak nog een willig oor te vinden bij Barack Obama?

President oneens met Bibi

Zelfs de president van Israël, Reuven Rivlin, viel Netanyahu af. Het staatshoofd bemoeit zich doorgaans niet met de politieke actualiteit - zeker niet in verkiezingstijd. Maar in diplomatieke termen hekelde hij de zelfverklaarde 'historische missie' van Netanyahu in de VS. 'We kunnen niet toestaan dat meningsverschillen over de Iraanse nucleaire kwestie de relatie tussen onze landen beschadigen,' zegt Rivlin, een partijgenoot van de premier.

Volgens de militaire elite is het al zo ver gekomen. 'De huidige politiek betekent een vernietiging van de alliantie met de VS,' aldus een verklaring van de eind vorig jaar opgerichte groepering 'Commandanten voor Israëls veiligheid.' Generaal-majoor b.d. Amiran Levin liet optekenen dat Netanyahu aartsvijand Iran zelfs in de kaart speelt. Door de uitnodiging van de Republikeinen te accepteren, heeft de premier de Democraten van zich vervreemd. Daardoor is de Israëlische positie in de VS op het spel gezet. En een 'strategisch verzwakt Israël draagt eraan bij dat Iran kernwapens zal verwerven.' De Iraniërs zullen zich in de handen wrijven om de verslechterde verstandhouding tussen de VS en Israël, betoogde een andere generaal b.d. Netanyahu onthield zich van commentaar, maar zijn partij zette de militairen weg als linkse rakkers en naïevelingen.

De Israëlische president Reuven Rivlin Beeld epa

Mocht de sociaal-democraat Herzog, door Netanyahu bestempeld als slappeling, de nieuwe premier worden, dan ziet hij het als zijn eerste taak om de gehavende betrekkingen met de VS te herstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.