Column

Wat ranselden die kolenschoppen erop los

Over de vreemde gewaarwording van muziek te genieten naast iemand met oren op steeltjes.

Jevgeni Sokolov.

Op uitnodiging van een goede bekende (over wie straks meer) beluisterde ik in een stampvol Concertgebouw een pianorecital van Grigory Sokolov. Hakte diens spel erin, de meesterpianist zelf hield zich gedeisd. Alleen bij zijn opkomst en tijdens het ovationele slotapplaus vingen we een glimp op van zijn bonkige voorkomen en ontoegankelijke gelaatsuitdrukking. De Russische reuzenpinguïn had duidelijk geen boodschap aan welk publiek dan ook. 'Aan de slag!', was het enige waarmee hij en zijn handen zich bezighielden.

Nadat hij zich zonder enige plichtpleging achter de vleugel had geposteerd, moesten wij het verder doen met zijn bolle Russische rug. Niet vanwege slechte plaatsen, integendeel, wij zaten links op rij 15, vlak naast het gangpad, in vroeger jaren de zetels van muziekrecensent Lex van Delden en gezelschap. Maar de vleugel stond rechts, zodat wij langs de pianistenschouder zicht hadden op de meanderende pianistenhanden. Arme toetsen, want o, wat ranselden die kolenschoppen erop los. Staat achter Schumanns Arabeske in C groot, opus 18 'leicht und zart', hier ging alras de beuk erin en bij de Fantasie in C groot, opus 17 was het alsof er een steppenstorm was opgestoken.

Al speelt de meesterpianist vrijwel uitsluitend romantisch repertoire uit de eerste helft van de 19de eeuw, zijn aanpak is Russischer dan Russisch. Toch wordt dat gedragen, dramatische pianospel nooit melodramatisch. En ook niet sentimenteel. Tijdens het tedere deel van Chopins Marche Funèbre (lento) deed die manhaftige afstandelijkheid weldadig aan. Maar: veel te langzaam, vond mijn gezelschapsheer, die behalve mijn zwager ook muziekrecensent is bij Het Parool - vandaar die plaatsen.

Mijn zwager weet veel, zo niet alles van muziek. Het is een rare gewaarwording om naast iemand te zitten die niet zoals een leek de muziek 'ondergaat', maar die met oren op steeltjes iets volgt wat hij al kent, die weet wat er komt en hoe datgene gespeeld, niet gespeeld of misschien toch best ook eens op deze manier gespeeld kan worden. Die niet in vervoering raakt, maar met een koel gezicht het gebodene blijft registreren.

In de pauze en na afloop hing ik aan zijn lippen. En tijdens het concert liet ik me influisteren wat hij zoal hoorde. Zachtjes, want voor aanvang had een intercomstem het publiek gemaand muisstil te zijn en niet te klappen tussen de verschillende stukken. Dus kon je in de zaal, afgezien van een speld, ieder hoestje en proestje horen vallen. Concertgebouwpubliek laat, hoe snipverkouden ook, zich nu eenmaal geen optreden ontgaan. Zonde van het abonnementsgeld! Bij de toevoeging ook de gehoorapparaten niet te laten piepen werd besmuikt gegniffeld. 'Dat doen ze elke keer', meldde mijn zwager, weer met die afstandelijke kop.

Roeland Hazendonk - zo heet hij - weet veel meer van muziek dan hij in zijn stukjes kwijt kan. Want zoals bekend wordt op alle fronten op kunst beknibbeld. Toch schreef hij in Het Parool van afgelopen maandag over Solokovs optreden weer een aantal rake zinnen. Met ongeveer de zelfde strekking als in deze column.

Ja, ik heb goed naar mijn gids geluisterd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden