Wat overblijft nadat je kleding gedragen hebt

Al in 1974 besloten de toenmalige ministers van Cultuur van Nederland en België dat het tijd was voor cultuuruitwisseling; ze zouden in elkaars hoofdstad een cultuurhuis neerzetten, gericht op jonge kunstenaars zonder geld....

Niet lang daarna opende het Belgisch Centrum voor de Nederlandse Cultuur haar deuren in de Amsterdamse Nes, beter bekend als de Brakke Grond (café, theater, expositieruimte en concertzaal). In Brussel gebeurde niets.

'Neuh', zegt de Vlaamse Marlène Kenens, pr-medewerkster bij de Brakke Grond. 'Jullie Hollanders zijn een beetje verwend, hè? Het moeten meteen grote namen zijn.'

Als tegenhanger van de Antwerpse mode-happening Landed-Geland deze zomer, organiseerde het Vlaamse cultuurhuis de tentoonstelling Embodiment, oftewel: 'belichaming'.

'Dat wat overblijft nadat je kleding gedragen hebt', legt Kenens uit. Er is werk te zien van zo'n twintig jonge beeldend kunstenaars, onder wie Dora Garcia en Alet Pilon, en choreografen/performers uit diverse landen, verdeeld over drie grote ruimtes.

Zo blinkt Lieve Van Stappen, gelijk Maria Roossen, uit in voorwerpen van glas: halfdoorzichtige doopkleedjes die als geheimzinnige geestverschijningen door de ruimte zweven.

Roy Villevoye pakte het thema belichaming anders aan: hij deelde T-shirts uit aan Papua's in Afrika en kwam na maanden terug om te fotograferen wat er van over was. Zijn foto toont een jongen in een aan flarden gescheurd shirt, dat tot op zijn knieën hangt, maar waaraan de jongen, naar eigen zeggen, desondanks magische krachten ontleent.

De grote expozaal levert ongetwijfeld het mooiste Gesamtkunst werk op. Hier, in het halfduister, zweven engelen door de lucht, zit een vrouw een wapperende rok op een schommel, en verschijnt plotseling een man in een gang van hout en gaas. Je hoort er zacht gefluister en knerpende voetstappen.

Hier staat ook het sprookjesachtige bouwwerk Womb, van Maquette XXX, een kunstenaarscollectief dat opereert op de grens van beeldende kunst, theater, film en fotografie. Womb is een hoogst merkwaardig huis met vleugels, waar je op en in kunt, en dat zo uit een film van Jim Henson gehaald lijkt. Kleine schermpjes met beelden van zwart-wit performances zitten overal verstopt, in holle boomstronken bijvoorbeeld.

De tentoonstellingsmakers bedachten ook een route door Amsterdam, langs twaalf galeries en de Bijenkorf, met weer andere kunstenaars. Een aantal van die exposities is al afgelopen; je kunt er nog een glimp van opvangen in de Brakke Grond, waar elk van de galeries een kunstwerk toont: van edelsmid Hans Appenzeller, met sieraden van de eigenaar zelf en een inrichting van decorbouwer Jan Aarntzen, tot De Balie, waar de verwarrende foto's van Elke Boon hangen.

Galerie TE, één van de vijf galeries die nog wel open is voor Embodiment, is al vier jaar een thuishaven voor Belgische kunstenaars in Amsterdam.

'Het leuke van die Belgische kunstenaars is dat ze niet schromen om het hele leven aan te pakken. Het geloof speelt bijvoorbeeld nog een grote rol in hun werk; hierdoor krijgt het iets mysterieus', zegt galeriehouder Elisa Kuipers.

In TE is de grens tussen beeldende kunst, mode en design nauwelijks nog waarneembaar. Alleen de (te esthetische, hoewel niet zo bedoelde) schilderijen van Philippe van Hoof nemen een duidelijk autonome plek in.

Maar mode-ontwerpster Kaat Tilley bijvoorbeeld is in haar en sceneringen overtuigender dan in haar kleding zelf. Prachtig zijn de grote portretfoto's van mysterieus geklede vrouwen in aardse kleuren: net middeleeuwse schilderijen.

Al jaren volgt TE het snelgroeiende oeuvre van het ontwerpersduo Weyers & Borms, twee Vlaamse tovenaars die van allerlei materialen, een paar nep-oogbollen en hersenen op sterk water een lamp voor in de galerie in elkaar knutselden: de zogenaamde Kunstkijker. Wie zijn hoofd in het daarvoor bestemde gat steekt, ziet een bellenblazende varkenskop. Kunst? In elk geval een kritiek daarop.

Voor Embodiment maakten Weyers & Borms een korset in de vorm van een weelderig vrouwenlichaam, BodYvette geheten, speciaal voor het graatmagere model Yvette dat volgens de ontwerpers wel wat meer vet kan gebruiken.

Op een foto kijkt Yvette langs 'haar' lichaam naar beneden, naar haar benen, die als stakerige stokjes uit het volle onderlijf steken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden