'Wat nou vriend? Ik ben je vriend niet'

Zo'n 10 procent van de Nederlanders ervaart hinder op straat van jongeren of dronken cafébezoekers. In Amsterdam krijgen bewoners van de Wallen een cursus omgaan met overlast.

AMSTERDAM - In een kleine zaal midden op de Amsterdamse Wallen zitten zes buurtbewoners. Een echtpaar dat kort geleden vanuit Blaricum naar de hoofdstad verhuisde, een gepensioneerde lerares, een jeugdig stelletje van een jaar of dertig en een jongen uit de Bloedstraat. 'Dat is die straat waar dames staan die geen dames zijn, weet je wel? Dat betekent: veel toeristen die allemaal tegen mijn voordeur plassen zodra ze bezopen zijn.'


De bewoners zijn hier voor de cursus 'omgaan met overlast', een initiatief van de gemeente Amsterdam speciaal voor bewoners van de Wallen. De cursus, die in de Amsterdamse volksmond al snel de 'cursus wildplassen' werd genoemd, vormt onderdeel van het Project 1012, genoemd naar de postcode van de Amsterdamse hoerenbuurt. Een initiatief waarmee gemeente de bewoonbaarheid van het gebied probeert te verbeteren, onder meer door coffeeshops te sluiten en de verkoop van alcohol in souvenirwinkels te verbieden.


'Maar wat we ook doen, er blijft altijd overlast die nauwelijks door ons te bestrijden is', zegt Joris Rolf, die namens de gemeente verantwoordelijk is voor de cursus. 'Een groep schreeuwende Britten kun je alleen beboeten als iedereen om hen heen stil is en je een decibelmeter bij de hand hebt. Daarom proberen we de bewoners op deze manier handvatten te bieden dit soort problemen zelf tegen te gaan.'


Exacte gegevens over het aantal mensen dat in het toeristenseizoen op de Wallen rondloopt, ontbreken volgens Rolf. De toegenomen hoeveelheid vluchten, touringcars en cruiseschepen doet wel vermoeden dat het drukker is dan voorheen, maar belangrijker dan de harde cijfers, vindt hij de verhalen van bewoners. 'De subjectieve ervaring van overlast is de laatste tijd erg toegenomen. Dat is voor ons genoeg recen er iets aan te doen.'


En dus schakelde het stadsdeel Hans Kaldenbach in, een opvoedkundige met boeken op zijn naam als 'Hangjongeren, 99 tips voor buurtbewoners en voorbijgangers'. Kaldenbach wordt bijgestaan door een kaalgeschoren man, volgehangen met gouden schakelkettingen die zodra hij een muts op heeft, Sjon heet en zich gedraagt als een asociale wildplasser. Zonder muts is de compagnon van Kaldenbach trainingsacteur Jeroen van Veenendaal. Van Veenendaal gaat over de rollenspellen vanavond.


'Laten we eens kijken hoe jij reageert op wildplassers', zegt Kaldenbach tegen de jongen uit de Bloedstraat. Hij herschikt de klapstoeltjes en zegt: 'Dit is even jouw voordeur en Sjon staat er tegenaan te plassen. Wat doe je?' De jongen loopt weifelend naar de stoel en zegt: 'Nou vriend, dit is niet zou hygiënisch, hè? Zo tegen mijn voordeur.'


'Wat nou vriend? Ik ben jouw vriend niet. Zal ik jou eens even onderzeiken? Lul!'


Er klinkt gelach en Kaldenbach onderbreekt het rollenspel. 'Sjon, doe jij je muts weer af? Waarom reageerde je zo boos?' 'Ik voelde me gelijk te kakken gezet', antwoordt Van Veenendaal. 'Ik weet donders goed dat hij mijn vriend niet is en dat hij mijn gedrag afkeurt. Ik hoorde een duidelijk waardeoordeel waardoor ik direct in de verdediging sprong. Zo werkt dat in de straatcultuur.'


Kaldenbach staat zelf op en loopt naar de plassende Sjon. 'Hallo, als je nou 6 centimeter naar links mikt, hebben mijn plantjes er ook wat aan. Ga je volgende keer naar het café toe trouwens? Dat zit hier om de hoek. Fijne avond.'


Het is belangrijk het normerende te vermijden, legt Kaldenbach even later uit. Probeer het met een kwinkslag op te lossen. Toon positieve belangstelling en bied iemand een eervolle uitweg. Een andere tip: kies de kant van de overtreder en probeer een verbond te sluiten. 'Bij zinloos geweld is fysiek ingrijpen niet verstandig, maar ook wanneer je begint te schelden, kan de situatie escaleren. Daarom is het beter om te zeggen: Hé, jongens! Pas op. Er hangen hier overal camera's en ze naaien je er morgen bij joh! Nu kan je nog vluchten! Schiet op.'


De bewoners, allemaal verlangend naar tips en trucs, reageren enthousiast op cursus. Het was vanavond de eerste keer dat die werd georganiseerd en de gemeente laat eventuele volgende edities afhangen van hun oordeel. 'Ik vond het in ieder geval leerzaam', zegt de jongen uit de Bloedstraat. 'Sterker nog: ik hoop eigenlijk dat er straks iemand door mijn brievenbus staat te plassen. Ik ben wel benieuwd of het ook in de praktijk werkt.'


CBS: vooral overlast in grote steden


Een op de tien Nederlanders heeft veel last van rondhangende jongeren, dronken mensen of andere vormen van overlast in hun buurt. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek deze week presenteerde. Vooral in de vier grote steden ervaren bewoners buitengewoon veel overlast; bijna 70 procent van hen zegt dat weleens te maken hebben met opmerkingen gemaakt door hangjongeren, dronken, lawaaiige mensen die door hun buurt zwalken en van de gevolgen van drugsgebruik en/of -handel.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden