Wat nou tulpen en kaas: deze machines leveren Holland veel meer op

Nederland is geen tulpenland maar een machineland. Machines vormen de grootste inkomenspost op onze exportrekening.

Met deze voedermixer (gewicht 5.900 kilo, lengte 4,3 meter) van familiebedrijf Ottevanger uit Moerkapelle (omzet 2014: 84 miljoen euro) zijn poeders, granen en vloeistoffen eenvoudig te mengen tot een diervoeder. 'Een van onze meest verkochte mixers', zegt marketeer Maurice Vermaas. 'Hij staat al in zeker honderd landen, meestal als onderdeel van een complete, door ons ingerichte diervoederfabriek.'Beeld Ottevanger Milling Engineers

De Nederlandse export moet het hebben van machines. Niet tulpen, niet kaas, niet aardgas of cannabis zijn de grote winstmakers van de Nederlandse exportindustrie. De uitvoer van machines met het label 'Made in Holland' leverde de Nederlandse economie in 2015 veel meer op dan die bekendere exportproducten.

De verkoop van machines en machineonderdelen was dat jaar met bijna 13 miljard euro omzet met afstand koploper in de Nederlandse export, maakte het CBS dinsdag bekend. Aardgas kwam op de tweede plek met een omzet van een kleine 7 miljard euro.

Deeg erin, brood eruit. Met de 'Crusto' broodproductielijn van de firma Rademaker uit Culemborg, is deeg om te zetten in brood in vrijwel iedere gewenste vorm. De productie kan oplopen tot 15 duizend stokbroden per uur. De lijn is zo'n 60 meter lang en weegt tussen de 6.000 en 11.000 kilo. De afnemers zitten vooral in het buitenland; zo'n 98 procent van de omzet (in 2014: 80 miljoen euro) komt van over de grens. De instapprijs is 500 duizend euro.

De CBS-cijfers zijn een mooie opsteker voor machinebouwers en de technische industrie, die opboksen tegen het imago van Nederland als dienstenland. Een jaar geleden bleek al uit gegevens van de MetaalUnie dat de Nederlandse machinemakers het goed doen. In de jaren na de kredietcrisis verkeerde de machinebouw wereldwijd in malaise. Veel vaste klanten investeerden weinig. De Nederlandse omzet van de machinebouwers bleef op peil, onder meer doordat ze meer inkomsten wisten te genereren uit het onderhoud van de verkochte machines. Ook in 1995 en 2005 waren machines al de belangrijkste Nederlandse exportgoederen. Qua toegevoegde waarde drukken machines een steeds zwaarder stempel op het totale Nederlandse uitvoerpakket.

Machines voor de productie van computerchips legden met bijna een kwart van de totale exportwaarde het meeste gewicht in de schaal. Niet gek in de wetenschap dat de wereldvermaarde chipmachines van ASML 80- tot 100 miljoen euro per stuk kosten. Apparatuur voor luchtbehandeling, zoals compressoren en koelinstallaties bezetten een goede tweede plaats. Daarna komen apparaten voor vleesverwerking en de bereiding van andere voedingsmiddelen, gevolgd door verpakkingsmachines en gasturbines. Naast de fabrikanten van machines als eindproduct, dragen ook gespecialiseerde makers van machine-onderdelen in belangrijke mate bij aan het totale exportbedrag.

'De grootste en stilste energiezuinige ventilator ter wereld'. Zo noemt Bronswerk uit Nijkerk zijn 'Whizz-Wheel'. Het apparaat van maximaal 10 meter lengte is al in gebruik bij het Duitse Bayer en de energiebedrijven Eon en ExxonMobil. Bronswerk (omzet 50 miljoen euro) heeft een naam hoog te houden met het bedenken en produceren van warmtewisselaars voor economisch energiegebruik. In het tijdschrift Management Team omschreef het bedrijf zichzelf als 'een ingenieursbureau met een fabriek erbij'.Beeld -

De vereniging van ondernemers uit de technische industrie FME riep gisteren op tot een overheidsinvestering van 1 miljard euro in technisch onderzoek en onderwijs. 'Nederlandse industriële bedrijven behoren tot de top van de wereld, maar die positie wordt bedreigd door de schaarste aan technisch talent, jarenlange bezuinigingen op wetenschappelijk onderzoek', aldus de FME-verklaring. Tegelijkertijd zou juist de industrie 'nieuwe oplossingen kunnen vinden voor grote maatschappelijke vraagstukken als verduurzaming, voedselproductie, digitalisering en robotisering'.

Een zelfrijdende bunkerrooier voor de oogst van knolgewassen, gemaakt door Ploeger in Roosendaal (omzet 2014 van Ploeger Oxbo Group: 190 miljoen euro). Het vehikel kan knolgewassen als aardappelen, uien, wortelen, witlof en bloembollen met vier geplante rijen tegelijk uit de grond halen. Het apparaat van 30 duizend kilo en een lengte van 15meter wordt vanaf ruim een half miljoen euro per stuk geleverd aan klanten door heel Europa en in Noord-Amerika.Beeld -

Export

Belangrijkste Nederlandse exportproduct
Niet de sierteelt, zoals iedereen dacht, noch het aardgas, maar machines zijn het belangrijkste exportproduct van Nederland. In 2015 leverde de export van machines en machineonderdelen bijna 13 miljard euro op.

Kennis, melkpoeder en appels
Ook de Nederlandse export van landbouwproducten is vorig jaar verrassend hard gegroeid. Voor een recordbedrag van 85 miljard euro werden onder meer fruit, vlees en melkpoeder uitgevoerd. Alleen de VS deden het nog beter.

Appels en peren in coma voor export
De onderneming In Zeeland vond fruitbedrijf Van Rossum in de jaren zestig ruimte voor de groei van haar appel- en perenbomen. Dat is nu hard nodig vanwege de concurrentie uit Oost-Europa en het verdwijnen van de Russische afzetmarkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden