Background

Wat nou minderheidskabinet

DEN HAAG - De PVV'er Lucassen had net zijn handtekening gezet onder een SP-motie over de woningmarkt, toen zijn voorman Wilders kort voor de stemming zijn hoofd schudde. Wég steun PVV, motie gesneefd, precies zoals CDA-minister Donner wilde.

Beeld ap

SP-leider Roemer zag het donderdag gebeuren en wist: goeie, ouwe coalitiedwang. Eerder deze week concludeerde hij al dat het 'minderheidskabinet' van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV in werkelijkheid 'een gewoon meerderheidskabinet, maar dan zonder PVV-ministers' was. Roemer: 'Dit was de bevestiging.'

Wisselende meerderheden
Tot deze week hoopte de oppositie dat de constructie met een minderheidskabinet hun allerlei kansen zou bieden. Zo'n kabinet zou vaak wisselende meerderheden bij elkaar moeten zoeken. Ze keken uit naar het debat over de regeringsverklaring. Rutte zou zijn allerbeste beentje voor moeten zetten om hen te verleiden tot het geven van steun.

Er kwam niets. Als de oppositie iets wil op zaken die buiten het gedoogakkoord vallen, mogen ze een voorstel bij het kabinet indienen, zei Rutte. Dan overleggen CDA en VVD met Wilders. Pas als die het goedvindt, bekijken ze zo'n initiatief.

Teleurstelling! Het voorbeeld van SP-motie is de finale domper. Het stond niet in het gedoogakkoord, heeft geen directe consequenties voor de Rijksfinanciën en werd tóch zonder discussie afgeschoten. Is dat het nou, dat minderheidskabinet, dat veel bezongen Deense model?

Parlement aan zet
'Nee', zegt politicologe Sarah de Lange van de Universiteit van Amsterdam. 'De Nederlandse situatie is niet te vergelijken met die in Scandinavië.' De Lange schreef met een collega begin augustus een opiniestuk in de Volkskrant waarin ze de voordelen van een minderheidskabinet schetsten. Daaronder: 'parlement aan zet', eindelijk zouden er open debatten met een sterke Kamer komen. 'Daar hadden wij nog het Scandinavische voorbeeld in gedachten', zegt De Lange nu. 'Maar het is heel anders uitgepakt.'

Ga maar na: alle benoemingen van bewindspersonen zijn aan Wilders voorgelegd, er is een formeel gedoogakkoord gesloten en er zal wekelijks overleg zijn tussen de coalitiepartijen en de PVV. De Lange: 'Van alle Scandinavische gedoogpartijen heeft de Deense Volkspartij de sterkste band met een regering en zelfs die heeft dat allemaal niet. In Zweden en Noorwegen was de band met de regering nog veel losser.'

Geformaliseerd
'De Deense Volkspartij heeft nooit iets geformaliseerd', bevestigt politicologe Karina Pedersen van de Universiteit van Kopenhagen. 'Over de keuze van ministers hadden ze al helemaal niets te zeggen.' De Deense pendant van de PVV nam in 2001 voor het eerst de rol van gedoogpartner op zich. 'Daardoor werden ze sterker en zijn ze nu ook geaccepteerd. De drempel om volwaardig regeringspartner te worden, is steeds lager geworden', zegt Pedersen. 'Dat is ook voor Geert Wilders een mooi perspectief.'

De afgelopen weken bladerden politici gretig in met name het coalitieakkoord tussen CDA en VVD. Dáár zouden de onderwerpen moeten staan waarvoor CDA en VVD hun steun nodig hebben.
De vraag is of dat zo is. Het voorbeeld van Roemer, maar ook de debatten deze week over het ontslagrecht en verhoging van de AOW-leeftijd maken duidelijk dat er nog heel veel afspraken meer zijn, ook over onderwerpen die níet in het gedoogakkoord staan. Of, nog véél erger voor de oppositie: Verhagen, Rutte en Wilders gaan werkelijk samenwerken, op basis van vertrouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden