Wat nog vijf jaar Cameron de Britten brengt

De absolute meerderheid voor de Conservatieven kan het einde betekenen voor het verbod op vossenjacht met honden. Wat zullen de Britten nog meer merken van een tweede termijn voor David Cameron?

Beeld anp

The Strange Death of Tory England. Zo luidde de titel van een boek waarmee de journalist en schrijver Geoffrey Wheatcroft in 2005, na weer een verloren Lagerhuisverkiezing van de Tories, de teloorgang van het Britse Conservatisme beschreef. Tien jaar later blijkt dit in memoriam te prematuur te zijn geweest. Het conservatisme, zowel met grote als kleine 'c', is springlevend. Verlost van de lastige Liberaal-Democraten kan de Conservatieve premier David Cameron na een eclatante verkiezingszege voortaan een zuiver Conservatief beleid voeren, al is zijn meerderheid - twaalf zetels - fragiel. Wat betekent dat voor de Britse burger?

Beeld anp

Verder bezuinigen op de sociale zekerheid

Voor de verkiezingen hebben de Conservatieven toegezegd jaarlijks omgerekend 16,5 miljard euro te bezuinigingen op de sociale zekerheid. Hoe en waar, dat is een goed bewaard geheim gebleven. Het probleem is dat het laaghangende fruit tijdens de afgelopen regeerperiode reeds is geplukt. Nieuwe bezuinigingen zullen dus harder aankomen. Vast staat dat jongeren onder de 21 in principe geen huursubsidie meer zullen ontvangen. Tevens zullen gezinnen niet meer dan 31.000 euro per jaar aan uitkeringen kunnen claimen, inclusief huursubsidies.

De verwachting is dat de criteria bij het keuren van arbeidsongeschikten scherper worden en dat er zal worden geknabbeld aan het persoonsgebonden budget. De grote vraag is of de kinderbijslag aan de beurt komt. Een paar jaar gelegen hadden ambtenaren al plannen klaarliggen om de kinderbijslag te beperken tot de eerste twee kinderen en de hoogste ervan inkomensafhankelijk te maken. Het levert veel geld op, maar kan stemmen kosten. lastenverlichtingen (voor sommigen) Binnen drie maanden komt er een wet waarin staat dat de inkomstenbelasting, de btw en de sociale premies in de komende vijf jaar niet worden verhoogd. Dat was een wanhopige poging om het hardwerkende deel van de zwevende kiezers ervan te overtuigen dat er betere jaren aankomen, na een lange periode van bezuinigingen. Het is niet de enige traktatie die de Britten te wachten staat.

Over de eerste 17.200 euro aan inkomsten hoeven ze voortaan geen belasting meer te betalen, en de hoogste schijf inkomstenbelasting begin voortaan pas bij 69.000 euro. Het kijk- en luistergeld (196 euro per jaar) wordt bevroren, de gratis kinderopvang voor 3- en 4-jarigen wordt verdubbeld naar 30 uur per week en de prijs van treinkaartjes mag vijf jaar lang niet harder stijgen dan de inflatie. Een van de kostbaarste - en meest omstreden - beloften is de subsidie aan mensen die hun huurhuis willen kopen van een woningstichting. Dat cadeautje kan oplopen tot een ton per huishouden.

Veiligheid boven privacy

Een van de keren dat de voormalige vicepremier Nick Clegg, een Liberaal-Democraat, echt woedend was op Camerons Conservatieven, was bij het voorstel om de inlichtingendiensten meer macht toe te kennen. Dat gebeurde na de terroristische aanval op Charlie Hebdo. De Communications Data Bill, ook wel de Rondneuswet genoemd, behelst dat internet- en telecombedrijven gegevens over e-mails, surfgedrag en andere vormen van internetcommunicatie een jaar lang moeten bewaren. Niet alleen de geheime dienst krijgt toegang tot deze informatie, ook de belastingdienst en de douane. Het gaat, zo stelt de minister van Binnenlandse Zaken Theresa May gerust, om het wie, waar en wanneer van de communicatie, maar niet over het 'wat'. In haar visie gaat veiligheid van burgers boven privacy. Het wetsvoorstel kan op de nodige weerstand rekenen, zowel binnen de politiek (ook binnen de eigen partij) als bij organisaties die opkomen voor de burgerlijke vrijheden, alsmede Apple.

Nick CleggBeeld anp

Eigen mensenrechten eerst

Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is al jaren een doorn in het oog van de Conservatieven. Binnen deze kringen wordt het ook wel de 'Criminal's Chapter' genoemd, omdat geboefte dankzij een leger mensenrechtenactivisten optimaal zou weten te profiteren van goedbedoelde rechten, met name het recht op een privé- en familieleven. Eerder dit jaar werd bekend dat zeker twintig buitenlandse terroristen of personen die een gevaar vormen voor de staatsveiligheid niet het land worden uitgezet nadat ze een succesvol beroep hadden gedaan op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De Tories willen de Human Rights Act, door Labour ingevoerd, vervangen door een Britse Bill of Rights, die is gebaseerd op de lange rechtstraditie op het eiland. Niet langer 'Straatsburg' maar de Supreme Court in Londen zal voortaan het laatste woorden hebben. Het plan geniet steun van toonaangevende raadslieden, zoals Jonathan Sumption, die zich ergert aan het juridische activisme van Europese rechters.

Beeld anp

Vossen

Er komt een vrije stemming over het beëindigen van het door Labour ingevoerde verbod op de vossenjacht, een uiterst beladen én symbolisch onderwerp.

Beeld anp

Wat gaan al die Schotten doen?

Voor de Scottish National Party (SNP) waren de verkiezingen een win-winsituatie. Als Labour een minderheidsregering had moeten vormen, dan zouden hun afgevaardigden in Westminster veel invloed hebben gehad. Tijdens de campagne had de leider Nicola Sturgeon beloofd in dat geval te zullen zorgen voor een progressieve omwenteling in héél het koninkrijk. Hierdoor heeft ze veel twijfelende kiezers in Engeland naar het kamp van de Conservatieven gejaagd. Dat is allerminst een probleem voor de nationalisten, want dit draagt alleen maar bij aan een roep om een tweede onafhankelijkheidsreferendum. Wat Sturgeon betreft kan deze herkansing al in 2017 plaatsvinden. 'Mijn boodschap aan Westminster is', zo zei de Schotse rebellenleider kort na haar zege, 'dat meer dan ooit tevoren Schotlands stem luid zal klinken.' Dat is waar, want haar partij heeft liefst 56 van de 59 Schotse Kamerzetels veroverd.

De bende van 56 zal zeker voor rumoer zorgen, niet in het minst bij monde van de 20-jarige Mhairi Black, het jongste Kamerlid sinds de 13-jarige tweede hertog van Albemarle in 1667 zitting nam in het Huis van Afgevaardigden. Directe invloed op het beleid van de Conservatieven zal er niet zijn, simpelweg omdat de regering een Kamermeerderheid bezit. De Schotse invasie zal vooral dienst doen als een geheugensteuntje voor de premier. Cameron kan en zal de Schotten niet negeren. Net zoals hij na de verkiezingen van 2010 de Liberaal-Democraten aanbood om samen een regering te vormen, deed hij dit keer een handreiking aan de Schotten.

De Conservatief, die zelf Schotse wortels heeft, wil liever niet de geschiedenis ingaan als de premier die Schotland heeft verloren. Daarom beloofde hij de Schotse regering zo veel mogelijk zeggenschap te geven. Wat hem betreft mogen ze bijvoorbeeld financieel verantwoordelijk worden voor het onderwijs, de gezondheidszorg en andere zaken die ze nu al zelf mogen inrichten. Met andere woorden: ze mogen voortaan zelf betalen voor de vrijheid. En passant zal Cameron het Schotse nationalisme kunnen gebruiken om de grip van de Conservatieven op Engeland (en Wales) te vergroten: SNP-afgevaardigden mogen voortaan mogelijk niet meer meestemmen over Engelse zaken. 'Engelse stemmen voor Engelse wetten', zoals dat heet. Ook kan de Schotse opstand Cameron van pas komen bij het EU-referendum, een referendum dat hij eigenlijk niet wil. Een vertrek van Groot-Brittannië uit de EU zal leiden tot een vertrek van Schotland uit Groot-Brittannië. Sturgeon noemde '2017' niet voor niets. Het zal een dilemma zijn voor de pleitbezorgers van een Brexit, omdat de Britse unie hun wél lief is

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden