Wat moeten de Arubanen zonder de goedkope bakbananen, tomaten en papaya's uit Venezuela?

Als Venezuela niest, worden de ABC-eilanden verkouden

De Venezolaanse president Maduro houdt de grens met Aruba, Bonaire en Curaçao langer dicht. Terwijl de eilanders er best vaak spullen halen.

Antonio Franken bij zijn groenten uit Venezuela.

Hij heeft krachtige buitenboordmotoren. Dus als hij de zee op is geweest om te vissen, is Leonel Henriquez daarna vlot weer thuis. Of aan de andere kant: met niet te hoge golven is de Arubaan in zo'n drie kwartier bij Venezuela. Daar viel van alles te halen, vroeger. Nu piekert hij er niet over.

De crisis in Venezuela raakt een eiland als Aruba, en dus ook het Nederlands koninkrijk. Het is zoals het Antilliaans Dagblad schreef: als Venezuela niest, worden de Caribische eilanden binnen het koninkrijk verkouden. De economische 72-uursboycot die president Nicolás Maduro eind vorige week afkondigde, is het jongste bewijs.

Straathond

'Vroeger gingen Arubanen met de boot even naar Venezuela om bijvoorbeeld een airco te kopen', zegt Henriquez. 'Dan kocht je daar zo'n ding voor 100 dollar, betaalde je hier 22 procent belasting en was je nog een stuk voordeliger uit dan met de aanschaf hier op Aruba. Met andere elektronica was het net zo. Maar Venezuela heeft niets meer.'

Dat laatste is niet helemaal waar. Dagelijks komen op de ABC-eilanden (Aruba, Bonaire en Curaçao) bootjes met levensmiddelen en andere goederen aan. Vooral groenten en fruit zijn gewild, want relatief goedkoop. De afstand tussen bijvoorbeeld Aruba en Venezuela bedraagt maar 25 kilometer, dus groenten en fruit kunnen snel en ongekoeld geleverd worden. De relatief droge eilanden verbouwen zelf weinig.

En nu? Nu kuiert een straathond onder de slagbomen van Barcadera door. Het is de haven van Aruba, dat sinds 1986 een autonoom land binnen het koninkrijk is (Curaçao werd dat in 2010; Bonaire is een 'bijzondere Nederlandse gemeente'). Aan de kleine houten pier meerden hier soms wel twintig boten en scheepjes uit Venezuela per dag aan, met duizenden kilo's goederen aan boord.

Illegale vaartuigen

Nu is de haven zo goed als leeg, op het blauwgeverfde schip Oceanic na. 'Het ligt al bijna een jaar aan de ketting', vertelt Anwar Diaz, een migratie-ambtenaar bij Barcadera. 'We hadden duizend kilo cocaïne aan boord gevonden. De Venezolaanse bootjes hebben soms ook wel smokkelwaar bij zich, maar erg vaak komt dat niet voor.'

Ook dat klopt niet helemaal. Aan de noordwestkust van Aruba, bij Baby Beach, komen 's nachts vaak genoeg illegale vaartuigen van de overkant aan. De boten hebben het soort smokkelwaar dat president Maduro noemde - levensmiddelen, goud en diamanten - maar vaak ook drugs, wapens en illegalen. De kustwacht op Aruba blijkt minder alert dan die op Curaçao, waar met hulp van de Nederlandse marine geregeld illegale boten binnen de territoriale wateren worden aangehouden.

Venezolanen mogen drie dagen visumvrij op een eiland als Aruba verblijven. Toeristen en familieleden, die vroeger van beide kanten op en neer gingen, moeten kunnen bewijzen dat zij de juiste reserveringen en financiële middelen voor hun komst hebben.

De Venezolaanse president Nicolás Maduro Foto epa

Madurostraat

Venezuela en de Benedenwindse Caribische ABC-eilanden zijn miljoenen jaren geleden als gebieden van elkaar gescheurd, maar de bewoners zijn nog altijd verbonden. Het is allesbehalve vreemd dat Aruba een 'Madurostraat' heeft. Die verwijst niet naar Nicolás, de president van Venezuela, maar naar George Maduro, de Curaçaose verzetsheld en naamgever van het Nederlandse Madurodam.

In Oranjestad, de hoofdstad van Aruba, is de Venezolaanse Hortencia Sotos aan het winkelen met haar zus, die al jaren op het eiland woont. Gevraagd wat zij van de tijdelijke boycotactie van Maduro vindt, draait de oudere vrouw met een vinger rond haar slaap: ze vindt de president 'een dwaas'.

Mevrouw Sotos herinnert zich nog goed hoe in haar land, dat een van de grootste bewezen olievoorraden ter wereld bezit, behoorlijk wat mensen het helemaal zo slecht nog niet hadden. 'Terwijl armoede en ellende alles is wat we nu nog hebben.' Sotos denkt, of hoopt in elk geval, dat 2018 het laatste regeringsjaar voor Nicolás Maduro wordt: 'Je moet geen spelletje spelen met de honger van een volk. Doe je dat wel, dan speel je met je eigen leven.'

Bakbananen, komkommers en papaya's

Terwijl niemand weet met welke 'patriottische' maatregelen de president nog meer zal komen, in een steeds wanhopiger poging zijn politieke huid te redden, wacht Antonio Franken op verse tomaten. Hij is de eigenaar van de naar zijn vader genoemde groente- en fruitzaak Fruteria Virgilio in de Boliviastraat, een van de oudste winkels in zijn soort op Aruba. Zo'n drie keer per week ontvangt Franken behalve tomaten ook zaken als bakbananen, komkommers en papaya's van de Venezolaanse boten.

'Als de boycot eindigt, krijg ik waarschijnlijk op zijn vroegst twee dagen daarna pas weer verse spullen', zegt Franken. 'En dan maar hopen dat de aanvoer weer constant zal zijn. Vorig jaar heeft die ook een paar maanden stilgelegen. Toen moesten mijn spullen met gekoelde containers uit Colombia komen. Dan wordt alles al snel 30 tot 40 procent duurder.'

Franken is bang dat Nicolás Maduro, de kat in het nauw, nog meer vreemde dingen gaat doen. 'En daarvan kunnen wij dan veel last hebben.' Leonel Henriquez, de man van de buitenboordmotoren, is het hiermee eens. 'Je weet niet wat zo'n man als Maduro allemaal nog kan verzinnen. We moeten maar blij zijn dat wij Nederlanders zijn. Dat we in het koninkrijk zitten en er als eilandjes niet helemaal alleen voor staan. Ik zeg maar zo: Leve de koning! Toch?'


Grens nog zeker drie dagen dicht

De verbindingen tussen Venezuela en de eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao blijven nog zeker drie dagen afgesloten. Dat heeft de Venezolaanse regering dinsdag bekendgemaakt. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken vindt het 'teleurstellend' dat het formeel niet op de hoogte is gesteld van de verlenging. President Nicolás Maduro stelde de blokkade zaterdag voor drie dagen in. Maduro zei hiermee een einde te willen maken aan de smokkel van goederen door de 'maffia' op de eilanden. Komende vrijdag is er overleg tussen Nederland en Venezuela.



Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Aruba 'sinds oktober 2010 net als Curacao een autonoom land binnen het koninkrijk is'. Voor Aruba is dat al het geval sinds 1986.

Meer over