Wat moet ik nu eigenlijk stemmen bij dat referendum over de Wiv-wet?

Verslaggeverscolumn - Ariejan Kortweg in Den Haag

Mevrouw Slingeland uit Den Haag weet niet of ze voor of tegen moet gaan stemmen. Ze informeerde links en rechts, zonder resultaat. De vraag waar ze mee zit: als niemand weet waar het referendum over gaat, hoe kun je dan het resultaat serieus nemen?

Ariejan Korteweg

Bij ons op de Haagse redactie kijken we als de vaste telefoon gaat elkaar argwanend aan. Wie 'm opneemt, kan voor langere tijd meegesleurd worden in een burenruzie over dopeenden op Voorne-Putten, een pleidooi voor gewogen regionale volksvertegenwoordiging of een tirade vanwege het stelselmatig door de krant negeren van alles wat de SP aangaat. Ook bezorgklachten komen vaak bij ons binnen - de Amsterdamse burelen zijn naar het schijnt nog slechter bereikbaar. Tegen de tijd dat er wordt opgehangen, heeft de dag vaak iets van z'n glans verloren.

Ze hebben die telefoon vast ergens in een doos achter de kapstokken gegooid, had de telefoniste haar al gewaarschuwd. Mevrouw Slingeland moest lang volhouden alvorens iemand haar te woord wilde staan. Maar lang volhouden, dat kan ze. 'Ik heb alleen lagere school en een beetje hbs', zou ze later vertellen. 'En ik ben 92 jaar, maar geef niet snel op.'

Toen ze eenmaal beet had, kwam mevrouw Slingeland met een even ongebruikelijke als gerechtvaardigde vraag: wat moet ik nu eigenlijk stemmen bij dat referendum over de Wiv-wet (ze zei inderdaad keurig Wiv-wet, en wist dat je officieel geen Sleepwet moest zeggen)?

Ze had al links en rechts geïnformeerd. Haar zoons en dochter hadden gezegd alles te snappen, maar konden haar toch geen afdoend advies geven. De mensen van de thuiszorg, die elke ochtend en avond komen helpen met de steunkousen, zeiden er niets van te weten.

Een paar dagen later bel ik aan bij haar verzorgingsflat in de Haagse wijk Mariahoeve. Een zonnige kamer op de begane grond met een tuintje aan de straatkant. Veel voorbijgangers zwaaien even. Soms geeft ze commentaar: 'Die man loopt altijd een paar meter achter zijn vrouw, dat is me al vaak opgevallen.'

Ze had zich terdege voorbereid op het bezoek. De tafel ligt vol keurig geordende aantekeningen. In het krantje met gemeentelijke informatie zijn passages onderstreept, in de marge staat vinnig commentaar. Naast de passage 'de referendumcommissie heeft de wettelijke taak om de kiezers te informeren', schreef ze: 'Is hieraan wel voldaan?'

Op een velletje staat, in sierlijk vooroorlogs handschrift: 'Is deze stemming wel rechtsgeldig?' Dat is de vraag waar ze mee zit: als niemand weet waar het referendum over gaat, hoe kun je dan het resultaat serieus nemen?

Grondig voorbereid

Haar zoon had er nog een vraag bijgeschreven: wat is de consequentie als de commissie niet aan de wettelijke informatieplicht voldoet? 'Ik ben een bewaarmens', zegt mevrouw Slingeland. 'M'n zoon brengt stukken uit vier kranten voor me mee: cryptogrammen, artikelen over cultuur. Maar met dit referendum ben ik slecht bediend.'

We nemen het krantje samen nog eens door. Er zijn twee kolommen aan het referendum gewijd. En inderdaad: daar staat geen toelichting bij. Wel is er een verwijzing naar een website: 'Zie ook: www.referendumwiv2017.nl'. Mevrouw Slingeland kijkt misprijzend: 'Als ik dat zie, begint m'n bloed te koken.'

Mevrouw Slingeland is wel eens op beginnerscursus internet geweest in de bibliotheek. Fantastisch vond ze het. Juist daarom is ze er niet mee doorgegaan. 'Er is zo veel wat me boeit. Dus ging ik al die zijpaadjes volgen. Ik zou hele dagen achter de computer zitten. Dan heb ik het gevoel dat ik spijbel.'

Ook het referendum over het Oekraïneverdrag was haar volstrekt onduidelijk geweest. 'Maar dat was verder van huis. Bij dit heb ik het gevoel dat het me aangaat.' Haar conclusie: als het zo ingewikkeld is, laat dan de overheid het maar regelen. 'Ik heb er weinig fiducie in', zegt ze. 'Fiducie, is dat nog wel een gangbaar woord?'

Vroeger zou ze haar referendumvraag aan - voormalig wethouder en staatssecretaris - Jetta Klijnsma hebben voorgelegd, nu commissaris van de koning in Drenthe. Ze kent haar, omdat ze al zowat een leven lang Haags PvdA-lid is. 'Als er dan vergadering was, gingen wij met de auto. Maar zij was altijd met de tandem, vaak kwam ze druipend van de regen binnen. Ik mis haar nog steeds.'

's Avonds hoor ik hoe premier Rutte referenda vergelijkt met kantklossen. Want ach, de mensen vinden zoveel leuk. Hij zou eens met mevrouw Slingeland moeten praten. Kantklossen doet ze niet. Wel hangt in de hal een bordje: 'Blij bejaard is goud waard.' Heeft ze als kind voor haar oma gekalligrafeerd.

Rutte: Kantklossen is ook leuk

Mochten er in de toekomst toch nog vaker referenda komen, dan weet ik een goed criterium: snapt mevrouw Slingeland het onderwerp zonder hulp? Dan mag het doorgaan.

Reageren? a.korteweg@volkskrant.nl

Blij bejaard is goud waard
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.