PeilingKoers nieuwe president

Wat moet Biden als eerste doen in het Witte Huis? ‘Onmiddellijk detentiecentra doorlichten waar illegale migranten vastzitten’

Joe Biden is uitgeroepen tot de nieuwe president van de VS. Wat is het eerste dat hem te doen staat? We vragen het een aantal Nederlandse experts, belangengroepen en politici. ‘Stoppen met iedereen op de wereld te bespioneren.’

Joe Biden.Beeld AFP

Raymond Mens, Amerika-kenner:

‘De Democraten én Republikeinen uitnodigen op het Witte Huis. Trump deed dat niet, en Obama stond er evenmin om bekend daar goed in te zijn. Onder Obama was het juist Biden die meerderheden voor wetsvoorstellen wist te creëren, mét steun van de andere kant van het gangpad. De Republikeinse senator Lindsey Graham noemde hem eens de aardigste man die hij ooit had ontmoet.

‘Die kwaliteit moet Biden inzetten om beide partijen weer aan één tafel te brengen, ook de Republikeinse, die voorlopig de Trump-partij zal blijven. Restoring the soul of America was niet voor niets de boodschap van Bidens campagne.’

Marion Koopmans, hoogleraar virologie en lid van het Outbreak Management Team:

‘Het besluit terugdraaien om uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) te stappen. Bij de bestrijding van de coronacrisis is het belangrijk dat landen samenwerken, want polarisatie ligt op de loer. Ook hoop ik dat Amerika gaat meedoen aan internationale programma’s voor het verdelen van geneesmiddelen en toekomstige vaccins, zodat die voor de hele wereld beschikbaar worden. Trump regelde dat alleen voor de VS, maar zo’n groot land zou mondiaal zijn verantwoordelijkheid moeten nemen.

‘Trump had een antiwetenschappelijke houding, ridiculiseerde bijna het Amerikaanse RIVM. Ik begreep dat Biden maandag zijn coronateam wil presenteren. Dat begint al goed.’

Marjan Minnesma, klimaatactivist en directeur van Urgenda:

‘Snel weer in het Klimaatverdrag van Parijs stappen. Trump is daar één dag na de verkiezingen officieel uitgestapt, maar Biden kan dat na zijn inauguratie redelijk snel oplossen. Hij moet dan ook wel zorgen dat de VS gaan voldoen aan de eisen uit de Klimaatakkoord. Onder meer door het laten uitdoven van kolencentrales – die werknemers moeten worden omgeschoold naar een baan in zon en wind – en het afblazen van de aanleg van nieuwe oliepijpleidingen vanuit Canada.

‘Het is zaak dat Biden goed aan de Amerikaanse bevolking uitlegt dat het klimaat geen links ding is. Met enorme droogtes, bosbranden en watertekorten is het voor iedereen ernst.’

Astrid Oosenbrug, directeur van COC Nederland:

‘De mensenrechten van transgender personen in ere herstellen. President Trump heeft die op alle mogelijke manieren proberen uit te hollen. Transgender personen mogen niet meer in dienst, worden zonder goede reden ontslagen. Dat is ontzettend pijnlijk. Onder Trump durfden gewone Amerikanen veel transfobischer te zijn.

‘Ik verwacht dat er nu een andere wind gaat waaien, met een progressieve president die in woord en daad uitdraagt dat iedereen dezelfde rechten heeft. Dat leidt hopelijk tot een ander klimaat in het land. Heel mooi nieuws voor onze community is ook de verkiezing van Sarah McBride, de eerste transvrouw in de Amerikaanse senaat.’

Charles Groenhuijsen, Amerika-kenner:

‘Een lijst maken van de tien grootste problemen van Amerika. Ik denk aan de gezondheidszorg, de infrastructuur, het verschil tussen arm en rijk, het klimaat. Met die lijst in de hand moet Biden tegen Mitch McConnell (de Republikeinse voorzitter van de Senaat, red.) zeggen: dit zijn de onderwerpen waarop we zaken willen doen, na vier jaar zonder compromissen.

‘Als Biden het zo aanpakt, dwingt hij McConnell tot een beslissing: of samenwerken, of toegeven dat je iets als de slechte infrastructuur geen groot probleem vindt. Biden moet natuurlijk ook vragen wat de Republikeinen willen. De natie is verdeeld, alleen lukt het niet.’

Ben Bot, voormalig minister van Buitenlandse Zaken:

‘Het normaliseren van de banden tussen de VS en respectievelijk de EU en de Navo. Dat ging van kwaad tot erger met Trump. Het hoeft geen innige liefde te zijn, maar het bondgenootschap moet wel worden hersteld. Biden heeft de grote internationale ervaring die daarvoor nodig is.

‘Europa werd geweldig geïsoleerd. Poetin, Erdogan, Boris Johnson met de Brexit. En we hadden Trump. Nu kunnen we weer uit dat isolement komen. Biden zal net als Trump blijven hameren op het verhogen van de bestedingen aan Defensie, maar hij weet wel dat dat niet zomaar voor elkaar is, zeker niet in de huidige crisis. Dat zal hij beter begrijpen dan Trump.’

Barbara Baarsma, econoom en directievoorzitter Rabobank Amsterdam:

‘Nog vóór de economie moet Bidens aandacht gaan naar het herstellen van het vertrouwen in de samenleving. Van groot belang lijkt me daarin het verkleinen van de kloof tussen kansarm en kansrijk. Vervolgens kies je een economische agenda die daar dienstbaar aan is.

‘Als ik zelf een lijstje mag noemen: investeer in openbaar onderwijs, zodat kinderen uit armere gezinnen kunnen doorleren. Bied werkenden de mogelijkheid om een leven lang te leren, zodat je altijd perspectief houdt op een baan. En school werknemers om zodat ze aan de slag kunnen in de schone energie. Daarmee maak je meteen werk van je klimaatbeleid.’

Brenno de Winter, beveiligings- en privacyspecialist:

‘Stoppen met iedereen op de wereld te bespioneren en aansluiten op de Europese privacywetgeving. In de Verenigde Staten bestaat eigenlijk geen privacywetgeving, het recht op de persoonlijke levenssfeer kennen ze niet. Data die je aan een bedrijf geeft, worden eigendom van dat bedrijf.

‘Ook op het gebied van spionage bestaan er grote verschillen. In Europa moeten de veiligheidsdiensten een goede grondslag voor spionage hebben, in de VS laat de rechter veel meer toe. En zelfs als het niet mag, gaan ze ermee door. Dat is de afgelopen vier jaar alleen maar erger geworden, met een president die burgerrechten minachtte.’

Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid CDA:

‘Een conferentie organiseren ter bescherming van de westerse waarden en de liberale democratie. Dat is één van de beloften die Biden in zijn campagne deed, en ik denk een heel belangrijke. We zien dat andere regeerstructuren opgeld doen, zoals die van China en Rusland. We zien het ook dichterbij, binnen de EU met Hongarije en in de Navo met Turkije.

‘Het is tijd om de liberale democratie terug op de kaart te zetten. De leidersrol van Amerika is daarin onontbeerlijk. Op zo’n conferentie kunnen westerse landen laten zien dat ze zich niet uit elkaar laten spelen. Nederland moet hierover snel contact zoeken.’

Sarah de Lange, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in extremisme en populisme:

‘Onmiddellijk de detentiecentra doorlichten waar illegale migranten worden vastgehouden. Kinderen zijn daar gescheiden van hun ouders, vrouwen hebben medische ingrepen ondergaan zonder goed te zijn voorgelicht. Voor een liberale democratie is dat extreem ernstig. Biden moet alles op alles zetten om de kinderen met hun ouders te verenigen.

Rechts-extremistische organisaties zijn een groot gevaar in de VS. Ze beschikken over veel wapens, er is actiebereidheid. Daar zal Biden zeer streng op moeten handhaven. Tegelijkertijd moet hij iets doen aan de maatschappelijke problemen achter het rechts-populisme, zoals investeren in de rurale gebieden. In zijn speeches heeft Biden daar al duidelijk oog voor.’

Lilian Marijnissen, partijleider SP:

‘Het aanpakken van de schrijnende ongelijkheid. In de Verenigde Staten bestaan grote aantallen werkende armen. Daar moet een einde aan komen, heel concreet door het minimumloon te verhogen. De fight for fifteen wordt volop gevoerd in de VS, voor een minimumloon van 15 dollar per uur. Ook de zorg – of het gebrek eraan – zou prioriteit moeten krijgen.

‘Biden wacht een zware klus. De helft van het land heeft op Trump gestemd. Het herstellen van het vertrouwen in de democratie zal niet gemakkelijk zijn, maar het is wel nodig. Juist ook voor al die Trump-stemmers.’

Lees ook

Bidens campagne stoelde op zijn reputatie als verstandig politicus die graag het midden zoekt
Met zijn bijna 78 jaar zal Joseph Robinette Biden in januari worden geïnaugureerd als Amerika’s oudste president ooit.Degelijkheid lijkt het uiteindelijk te hebben gewonnen van het gedrag dat Amerika tot op het bot verdeelde.

Trump, de meester van het conflict, gaat ten onder aan zijn eigen woede
Trumps presidentschap was één aaneenschakeling van abrupte besluiten, furieuze Twitter-aanvallen op zijn rivalen, maar ook flinke economische groei. Totdat het coronavirus toesloeg. Uiteindelijk bleken veel Amerikanen zijn woede toch zat.

Deze rechtszaken hangen Trump boven het hoofd als hij zijn verlies toegeeft
Mocht Donald Trump inderdaad het presidentschap verliezen aan Joe Biden, dan wachten hem een aantal rechtszaken die hem al jaren achtervolgen. Een van de redenen waarom hem er alles aan gelegen is te winnen.

Waarom zaten de opiniepeilers er alweer naast?
Uit bijna elke peiling bleek dat Joe Biden deze verkiezingen comfortabel zou gaan winnen. Vervolgens doet Trump het veel beter dan verwacht, en loopt het toch uit op een nek-aan-nekrace tussen de twee kandidaten. Hoe kan dat?

Volg de laatste ontwikkelingen hier in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden