Column

Wat missen we de visie van Renate Rubinstein in onze rouw

Column Annemarie Oster

Bij veel anonieme doden blijven de ogen droog, maar bij het leed van dat ene meisje prikken de tranen.

Of zou zelfs Renate Rubinstein geen raad hebben geweten met de misère die de mensheid vandaag teistert? Beeld anp

Na de verschrikkingen in Parijs weet ik niet goed waarover ik moet schrijven. In elk geval niet over de verschrikkingen in Parijs. 'Fools rush in where angels ...' Niet dat ik zo'n engel ben, maar commentaar op de toestand in de wereld laat ik aan andere columnisten over.

Wel stond ik maandagochtend op ons dak om, met uitzicht op de Westerkerkklok, de Franse doden te herdenken. En in één moeite door maar weer Anne Frank. Indertijd zag zij vanuit haar onderduikadres die zelfde Westertoren. En hoorde zij dezelfde zware slagen. In haar dagboek staat dat die haar altijd 'zo geruststellend' in de oren klonken. Elke keer als ik aan dat eenzame zinnetje denk, krimp ik in elkaar van medelijden. Zoals De stier van Potter ontroert omdat hij in zijn eentje op het schilderij staat (dit heb ik niet van mezelf, maar van Gerard Reve), zo blijven bij te veel anonieme doden mijn ogen droog, maar prikken tranen zodra ik me dat ene meisje voor de geest haal.

Rouwen op grote schaal heeft iets onwaarachtigs, En het zelfde geldt voor al die uitingen, meningen en hartenkreten - op de televisie, de radio en in geschrifte - van verontwaardiging, woede en angst.

Wat missen we de originele, persoonlijke, goedgeschreven visie van Renate Rubinstein. Of zou zelfs zij geen raad hebben geweten met de misère die de mensheid vandaag teistert?

Onder meer deze vraag werd de koningin van de column afgelopen zondag voorgelegd in de Amsterdamse Balie. Vlak vóór haar 86ste verjaardag was zij daar even neergedaald, in de gedaante van Lineke Rijxman die dankzij haar mooie gelaatsvorm en grote mond (soms ook overdrachtelijk) een beetje op Renate lijkt. De actrice troonde aan het hoofd van een lange tafel met daaromheen een heterogeen gezelschap; beduidend heterogener dan de vriendenschaar destijds op Renates 50ste verjaarsdiner.

Herdenkingsceremonie voor Parijs in Los Angeles. Beeld afp

Die avond, 36 jaar geleden bij broer Jan, was ook 15-jarig neefje Maurits van de partij. Om zijn verveling te verdrijven maakte hij een - wel erg gefragmenteerde - bandopname van onder meer de toespraken van Renates eerste grote liefde Huyck van Leeuwen en van Maarten Biesheuvel. Hiervan is een boek met cd verschenen: Iedereen was er, geschreven en samengesteld door de presentator van de Balieavond, Hans Goedkoop. Van de paar zinnen die hij liet horen, was weinig tot niets te verstaan, dus heb ik het boek maar gekocht. Op Rubinsteins biografie die Goedkoop aan het schrijven is, moeten we nog even wachten. Zoals gebruikelijk praatte hij de avond vaardig, aardig en waardig aan elkaar.

Nog even over de disgenoten. Om beurten spraken ze de dode jarige toe. En elkaar! Ik treed niet in details, maar dit zooitje ongeregeld was in de verste verte niet van het zelfde kaliber als het intellectuele puikje van destijds, uitzonderingen niet te na gesproken, zoals columnist Stephan Sanders.

Ster van de avond was Renate zelf. Zitten actrices doorgaans met hun mond vol tanden als ze, in plaats van andermans tekst, zelf iets moeten zeggen, zo niet Rijxman. Zij stond haar mannetje maar bleef een vrouw: even intelligent, minzaam, kwets- en strijdbaar als de columnistenkoningin die ze vertolkte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.