Wat met wijn kan, kan ook met chips

Ze zijn dubbel zo duur als gewone chips, maar ze lopen als een trein: de aardappelchips uit de Hoeksche Waard voor de fijnproever. En de wodka begint het ook al aardig te doen.

DOOR GERARD REIJN

Tegen middernacht zette Henk Scheele de frituurpan aan. Zijn partners Gerrit Rozendaal en René de Zeeuw waren nog buiten, aardappelen aan het rooien in het duister van de Hoeksche Waard.

Het was oktober 2004, en ze haalden hun eerste gezamenlijke oogst binnen. De rooimachine hadden de drie boeren al een paar jaar eerder gekocht. Peperduur, zo'n moderne rooier, en elke boer gebruikt haar maar een paar weken per jaar, dus samen kopen was wel zo voordelig. Maar al snel bleek het veel efficiënter om de aardappelen voor gezamenlijke rekening te verbouwen.

Het werk verdeelden ze bij toerbeurt: de een op de rooimachine, de ander op de trekker om de oogst naar de schuur te rijden, de derde in de schuur. Wie de schuurbeurt had, zoals Scheele die avond, zorgde aan het einde van de avond ook voor koffie, thee en iets te eten. Want na een lange avond hadden ze alle drie honger.

De frituur werd al heet. Scheele keek in de koelkast om te zien wat hij erin zou gooien. De frikandellen? Of de kroketten?

Toen deed hij iets geks. Hij pakte een versgerooide aardappel, spoelde hem schoon en sneed hem in dunne plakjes. Hop, de frituur in. Vijf minuten later lagen de eerste Hoeksche Chips in het frituurmandje. Toen zijn collega's even later aanschoven voor hun nachtelijke snack, waren ze zeer te spreken over deze verrassing.

Maar dat Scheele in die paar minuten een prachtig product had ontwikkeld, bleek pas toen hij twee weken later bij een feestje bij de buurvrouw zijn zelfgebakken chips meebracht. 'Iedereen vroeg waar ik die had gekocht.' En toen ze een paar weken later de plaatselijke groenteman zo gek kregen dat ze voor een week een stapeltje zakjes bij hem mochten achterlaten, werd Scheele twee uur later al gebeld: de groenteman was al uitverkocht.

Nu draait het bedrijf van de drie akkerbouwers in de Hoeksche Waard voor de helft op deze Hoeksche Chips: de omzet uit de chips is even groot als die uit de aardappelen, uien, bieten en graan bij elkaar, en de winst veel stabieler. Als Hoeksche Chips gaan ze naar groentewinkels, delicatessenzaken en kaaswinkels; naar de supermarkten gaan ze in de verpakkingen van die supermarkten; op Schiphol liggen ze als Dutch Farm Chips. Altijd met de portretten van de drie boeren op de verpakking, en altijd met hun verhaal. Want 'een product kan wel lekker wezen, maar als er een goed verhaal bij zit, smaakt het nog beter. Dat geldt voor wijn, dat geldt ook voor chips. En wij hebben een goed verhaal', zegt Scheele.

In de simpele loods achter Scheeles boerderij ruik je het meteen: frituur. Twee pannen maatje bubbelbad vormen het hart van het fabriekje. Hier wordt de bijzondere smaak gecreëerd, waarmee de chips vorig jaar nog de finale haalden van de verkiezing voor de Helden van de Smaak. Dat komt, zegt Scheele, door twee dingen: 'We schillen de aardappelen niet. En we frituren de chips ouderwets.'

In een gewone fabriek, legt hij uit, gaan de plakjes aardappel per lopende band de olie in, en komen er na de voorgeschreven tijd weer uit. Een continu proces in olie van constante temperatuur.

Zo niet in de twee pannen van Hoeksche Chips. Daar wordt in batches gebakken. De plakjes worden in één keer de frituur in gekieperd, waardoor de temperatuur haast twintig graden daalt. Door die tijdelijke afkoeling, zegt Scheele, worden de chips juist knapperiger. Dus een lopende band zal er bij hen nooit in komen.

Ze produceerden de aardappelen al zelf, ze bakken in eigen schuur (nou ja, dat doet een groepje van tien vrouwen - maar wel in hun schuur), en ook de verkoop doen ze zelf. De eerste groentewinkel was die in 's-Gravendeel. Een van hun kennissen runde twee supermarkten; die was de volgende. Daarna kwamen de ketens. Bij Super de Boer verkochten ze uitstekend. De chips lagen niet bij de chips maar bij de aardappelen in de vershoek. Werkte prima. Maar dat was afgelopen toen Jumbo de boel kocht.

Met verkopen aan de heel grote jongens zijn ze voorzichtig. 'We leveren nooit aan winkels die voor ons onmisbaar zouden worden. We deden dus nooit Albert Heijn. Want als we daarvoor zouden gaan produceren en ze zouden er om wat voor reden ook mee stoppen, dan zouden we die schok niet kunnen behappen.' Tot nu toe althans. 'Nu zouden we het misschien aankunnen.'

De chips lopen als een trein, hoewel ze het dubbele kosten van doorsnee-chips. En de boeren hebben er lol in. 'Als je aardappelen teelt, houd je binding met het product op als er een vrachtwagen aardappelen van je terrein wegrijdt. Maar nu gaan we naar de klant, we praten met inkopers, we krijgen reacties. We worden uitgedaagd. Veel mensen vragen: wat wordt jullie volgende product?'

Op die vraag hadden ze al een antwoord bedacht. Dus toen vorig jaar de aardappelprijs ongekend diep daalde, besloten ze dat het moment daar was. Andere boeren dumpten hun aardappelen op de Dam in Amsterdam, maar de Hoeksche boeren gingen er wodka van maken.

Een Duitse fabrikant werd ingeschakeld, en na twee weken was de eerste Hoeksche Wodka klaar. Volgens Scheele is hij zachter dan de gebruikelijke wodka, die uit graan wordt gemaakt. En het lijkt weer een succes te worden. Giel Beelen bracht het al op de radio terwijl ze nauwelijks een fles konden leveren, maar inmiddels loopt het. Ze doen nu zelfs aan marketing, jawel: marketing; ze sponsoren toneelgroep De Warme Winkel, die een Russisch stuk op de planken bracht. Met hun wodka.

En straks: exporteren die chips? Nou, zegt Scheele voorzichtig: de Belgen willen hun chips veel zouter, en de Duitsers ook. En ze willen andere verpakkingen, en het transport is duur en zo nog wat problemen.

Maar als het gebeurt, dan moet er natuurlijk een heuse fabriek komen? Nu klinkt Scheele plotseling vastbesloten. 'Dat gaan we niet doen. We blijven hier in deze schuur. Groter willen we niet worden. Zo is alles te overzien en kunnen we op een gemoedelijke manier de zaak runnen.'

Stilte.

'Zo denken we er nu over.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden