Reportage

Wat merken Russische burgers van de handelsboycot?

Russische boeren zien hun omzet stijgen. De consument heeft het nakijken, al vindt de Noorse zalm nog zijn weg - via Wit-Rusland.

Een vrouw doet boodschappen in een Moskouse supermarkt.Beeld ANP

'Wilt u daar een kaasplankje bij?' De kassières van de kleine slijterij aan de Moskouse Pjatniskajastraat vragen het met klem. De voorverpakte plankjes liggen een halve meter voorbij de kassa in een koeling. Er prijken Franse vlaggetjes op, de blokjes kaas in verschillende plastic doosjes hebben Franse namen en er staat een mooi huis in de Provence op. 'Een beetje kaas gaat toch prima met zo'n fles Pouilly-Fuissé?'

De teleurstelling komt later. Thuis, bij vrienden of op de datsja. Wanneer de kurk van de fles Pouilly-Fuissé springt, klopt er iets niet. De wijn ruikt anders. Wie een slok neemt proeft het meteen. Nergens proef je de Bourgogne, het is een goedkope namaakwijn.

De wijn gaat door de gootsteen. Gelukkig is er het kaasplankje nog. Maar ook daar klopt iets niet. De streepjescode geeft het prijs: de Franse kaas komt uit Rusland. Wie de kleine lettertjes leest kan zelfs het industrieterrein vlak buiten Moskou terugvinden waar de Russische brie en Russische camembert wordt gemaakt.

Volgende week is het precies een jaar geleden dat Rusland de import van vers vlees, verse vis, groente, fruit en zuivel uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Noorwegen, Canada en Australië aan banden heeft gelegd. Een reactie op de westerse sancties na de annexatie van de Krim en de oorlog in het oosten van Oekraïne. Omdat de EU en de Verenigde Staten die sancties onlangs verlengden, kondigde ook Rusland aan dat de handelsboycot nog ten minste tot volgend jaar van kracht is.

Boodschappenlijstje

De boycot is niet alleen bedoeld om het Westen onder druk te zetten, hij moet ook de Russische agrarische sector een steun in de rug geven. Dat lijkt te slagen. Terwijl de voedselimport met 43 procent is afgenomen, is de Russische productie van kaas met maar liefst 31 procent gestegen. Russische slachterijen zagen de productie het afgelopen jaar volgens het Russische bureau voor de statistiek ook stijgen, met 12 procent. Maar vanwege de roebelcrisis is het voor binnenlandse producenten een stuk moeilijker geworden de juiste techniek aan te schaffen, en schrappen veel Russen de duurdere producten toch al van het boodschappenlijstje.

De consument heeft het nakijken. In de gewone supermarkten is de parmezaanse kaas, de Engelse cheddar en de Franse camembert verdwenen. In de schappen is Russische kaas te vinden, plaatselijk geproduceerde voorverpakte kazen met namen als 'Frau Anna' of 'Hansdorf'. De feta komt uit Servië, de Emmental vindt gretig aftrek: Zwitserland hoort immers niet bij de EU. In de duurdere supermarkten zijn verdacht veel lactosevrije kazen te vinden. Tenminste, dat zegt het etiket, want zo mag geraspte parmezaan alsnog verkocht worden, al is-ie wel drie keer duurder geworden.

Vers vlees komt tegenwoordig diepgevroren aan uit landen als Brazilië en Argentinië. Lege schappen - een trauma uit de nadagen van de Sovjet-Unie - zijn er in Rusland het afgelopen jaar niet geweest. De overheid haalde voor groente en fruit exporteurs uit Egypte, Israël en Turkije binnen. Ook worden er allerlei handigheidjes bedacht. De export van Noorse zalm naar Rusland is stilgelegd, de export naar Wit-Rusland is het afgelopen jaar verveelvoudigd. De vis wordt opnieuw verpakt en doorverkocht. Net als Wit-Russische zalm vinden ook oesters uit het land dat nergens aan zee grenst gretig aftrek. Nederlandse frambozen, overal ter wereld te herkennen aan de enorme grootte en het gebrek aan smaak, liggen in veel supermarkten te glimmen als Marokkaanse delicatessen.

Smokkel

Ook het zwarte circuit is gegroeid. Net als drugs en gestolen telefoons kunnen kazen op straat worden gekocht. Wie een paar kilo kaas meesmokkelt uit Europa kan het tegen woekerprijzen kwijt bij liefhebbers, ambassades en restaurants. Een rechter in Sint-Petersburg stelde de herverpakkers en de smokkelaars vorige maand in het gelijk. Het is verboden sanctiegoederen te importeren, maar met de binnenlandse verkoop ervan is juridisch gezien niets aan de hand.

Wat de communistische volksvertegenwoordiger Vadim Solovjev betreft gaan de huidige maatregelen niet ver genoeg. Hij liet dinsdag weten een wetsvoorstel in te zullen dienen dat restaurants in de hoofdstad verplicht tenminste voor de helft van de menukaart Russische gerechten op te dienen. 'Het is op dit moment in Moskou makkelijker Amerikaans fastfood voorgeschoteld te krijgen dan een goed Russisch gerecht. Dat is slecht voor het imago van ons land.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden