Analyse Klimaatverandering

Wat maakt een halve graad extra opwarming eigenlijk uit? Heel veel, volgens het IPCC

Een halve graad opwarming meer of minder, wat maakt dat nou voor verschil? Behoorlijk wat, blijkt uit het nieuwe IPCC-tussenrapport dat maandag verschijnt. Een overzicht in zes punten.

Voetballers op het sportveld in de schaduw van een kolencentrale in Engeland. Beeld AFP

De temperatuur

Duh: het verschil tussen 1,5 graad opwarming (het streven van de wereldpolitiek) en 2 graden opwarming (de grens waaronder men zeker wil blijven) is een halve graad. Toch? Waarschijnlijk niet, constateert het rapport van VN-klimaatpanel IPCC. De poolgebieden warmen immers twee tot drie keer sneller op dan de rest van de planeet, en bovendien warmt de lucht boven de landmassa’s meer op dan die boven zee. Dat betekent dus ook: een halve graad erbij komt aan de polen en op de continenten meer aan.

De oceanen

Bij 1,5 graad opwarming staat de zeespiegel eind deze eeuw naar verwachting 26 tot 77 centimeter hoger dan nu; bij 2 graden opwarming komt daar nog eens zo’n 10 centimeter bij. Tevens is de Noordpool bij 1,5 graad opwarming ’s zomers gemiddeld eens per eeuw ijsvrij, tegenover eens per tien jaar bij 2 graden opwarming.

De biodiversiteit

Kunnen we bij 1,5 graad opwarming verwachten dat zo’n 6 procent van de insecten, 8 procent van de planten en 4 procent van de gewervelden de helft van hun leefgebied kwijtraken; bij 2 graden is dat 18 procent van de insecten, 16 procent van de planten en 8 procent van de gewervelden. Voor ondiepe koraalriffen kan een halve graad het verschil maken tussen 70 tot 90 procent neergang, en nagenoeg helemaal verdwijnen.

Twee graden is er al één teveel

De wereld mag niet meer dan 2 graden opwarmen, beschikte de politiek in Parijs. Maar de aannames waarop dat getal rust, zijn allang weer achterhaald, ontdekte de Volkskrant.

De mensen

Van de armste mensen worden er ‘enkele honderden miljoenen’ minder blootgesteld aan klimaatproblemen, als de opwarming beperkt blijft tot 1,5 graad, aldus het IPCC. De wereldvisserij zal naar verwachting 3 miljoen ton minder opbrengen bij 2 graden, tegenover 1,5 miljoen ton minder bij 1,5 graad. En, nog meer getallen, in kustgebieden zouden ongeveer 10 miljoen mensen minder te maken krijgen met waterproblemen.

De broeikasgassen

Momenteel stoot de wereld jaarlijks voor zo’n 42 miljard ton CO2 aan broeikasgassen uit. Om op 1,5 graad te komen, mogen we nog een goede 500 miljard ton uitstoten (al zit op dat getal grote onzekerheid). Daartoe moet de werelduitstoot rond 2050 terug naar nul, 25 jaar eerder dan nodig is om op 2 graden te blijven. En we moeten een beetje geluk hebben: er mag niet opeens onvoorzien veel extra methaan (moerasgas) vrijkomen uit fermenterende wetlands en dooiende permafrost.

De kosten

Om de temperatuur tot 1,5 graad te beperken, zijn draconische maatregelen nodig: denk aan een slordige 800 miljard euro per jaar, schat het IPCC. Ruw becijferd: in 2050 moet 70 tot 85 procent van alle stroom duurzaam zijn, het aandeel gas in de energievoorziening zo’n 8 procent zijn en het aandeel kolen minder dan 2 procent. De industrie moet 75 tot 90 procent minder CO2 uitstoten. En bij flink gebruik van bio-energie en herbebossing is al snel een gebied zo groot als India of zelfs Australië nodig.

Klik een olifant bij elkaar en red de wereld

Nederland heeft afgesproken om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Per inwoner komt dat neer op een vermindering van zo'n 5.000 kilogram per jaar, het gewicht van een olifant. Klik hier jouw bijdrage bij elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.