Wat maakt de geheime tapes van Erdogan zo gênant?

Hoe hard de Turkse premier er ook tegen vecht, bijna elke dag lekt er een nieuwe Erdogan-tape uit. Waar gaan die afgeluisterde opnamen over en wat maakt ze gênant?

De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan. Beeld ap

Als de telefoongesprekken op internet echt zijn, is Erdogan een bullebak die rechters intimideert en geregeld mediabazen onder druk zet. Zo valt in een gesprek te beluisteren hoe de premier een uitgever over de telefoon zo op zijn donder geeft, dat deze begint te huilen. Het gaat om de uitgever van de krant Milliyet die een scoop publiceerde over vredesonderhandelingen die Erdogan begon met de Koerdische rebellenbeweging PKK.

Nadat Erdogan hem de huid heeft volgescholden, belooft de uitgever te achterhalen wie de bron is van de scoop en die informatie door te geven aan Erdogan. 'Is dat goed, meneer de premier?', snikt de uitgever. 'Oké, oké', antwoordt Erdogan. De verantwoordelijke journalisten worden vervolgens ontslagen.

Terughoudend berichten
Terwijl Turkije komende zondag naar de stembus gaat om burgemeesters en gemeenteraden te kiezen, liggen premier Erdogan en zijn gematigd islamistische partij AKP onder vuur vanwege een corruptieschandaal. Om justitiële onderzoeken tegen te werken, heeft Erdogan duizenden politiemensen en aanklagers laten ontslaan of overplaatsen. Ook oefent hij druk uit op de media om terughoudend te berichten.

Maar tot woede van de premier blijven via sites als Twitter en YouTube de corruptiebeschuldigingen komen. Vrijwel dagelijks worden audiobestanden van veronderstelde afgeluisterde telefoongesprekken van Erdogan en zijn ministers online gezet. Volgens de opnamen, in de Turkse media veelal kaset ('cassette') genoemd, maken Erdogan en de zijnen zich schuldig aan corruptie en ondemocratische praktijken.

Erdogan erkent de echtheid van sommige opnamen, maar doet de meer belastende af als 'montages'. Hij beschuldigt de invloedrijke Turkse moslimprediker Fethullah Gülen, met wie hij sinds enige tijd overhoop ligt, ervan achter de beschuldigingen te zitten.

Seksvideo
Saillant is ook een audiobestand dat woensdag opdook op internet en dat mogelijk online is gezet door linkse hackers. Het gaat om gesprekken die Erdogan in 2010 met medewerkers zou hebben gevoerd over een seksvideo van toenmalig oppositieleider Deniz Baykal. In die korrelige video, die heimelijk werd opgenomen, was de oppositieleider te zien in een slaapkamer met een naakte partijgenote en parlementariër, die vroeger zijn secretaresse was.

 
In een korrelige video, die heimelijk werd opgenomen, was de oppositieleider te zien in een slaapkamer met een naakte partijgenote en parlementariër, die vroeger zijn secretaresse was.
Erdogan en zijn vrouw. Beeld afp
Beeld afp

De video dwong Baykal destijds tot aftreden. Het nu opgedoken audiobestand suggereert dat Erdogan zijn medewerkers opdracht gaf om de video op internet te zetten. De premier zelf deed het audiobestand gisteren af als een vervalsing. 'Wij zijn niet zo schaamteloos dat we zoiets doen. Ons geloof verbiedt dat.'

Villa's
Gênant voor Erdogan zijn ook veronderstelde afgeluisterde telefoongesprekken over de bouw van een villapark aan de westkust van Turkije. De premier zou de beschermde status van het gebied hebben versoepeld om de bouw mogelijk te maken. In ruil daarvoor zou hij twee villa's hebben gekregen.

Erdogan ontkent alles. Maar er staat een reeks telefoongesprekken online waarin de premier en zijn familieleden gedetailleerde instructies geven over de afbouw van de villa's. Zo vraagt de bouwer aan Erdogan of hij in de twee badkamers bidets wil. 'Wat, broer?', vraagt de premier, die kennelijk niet weet wat een bidet is. Nadat de bouwer heeft uitgelegd waar het om gaat, zegt Erdogan er geen behoefte aan te hebben.

Misschien wel de meest besproken opname van dit moment is er een die nog niet is gepubliceerd. En waarvan niet eens vaststaat of hij wel bestaat. In Turkije doet het hardnekkige gerucht de ronde dat er nog een sensationele opname aankomt waaruit blijkt dat Erdogan een buitenechtelijke relatie heeft gehad. De premier zou zijn gevallen voor de charmes van tv-presentatrice en voormalige schoonheidskoningin Defne Samyeli, een aanhanger van Erdogans regeringspartij AKP.

Tot in slaapkamers
De geruchten worden versterkt doordat Erdogan de laatste tijd meermaals suggereerde dat zijn tegenstanders tot in slaapkamers hebben gespioneerd. 'Stel je eens voor', aldus Erdogan maandag in een campagnespeech. 'Ze zijn zelfs de harem binnengegaan van hen die dit land besturen.'

De meest geruchtmakende audiobestanden zijn tot nu toe telefoongesprekken die Erdogan zou hebben gevoerd met zijn zoon Bilal op 17 december vorig jaar. Die dag werden tientallen mensen met nauwe banden met Erdogans regeringspartij AKP opgepakt op verdenking van corruptie. In de geluidsopnamen is te horen hoe Erdogan, kort na de arrestaties, Bilal instrueert om vele miljoenen aan contant geld weg te halen uit een huis.

'We hebben nog 30 miljoen euro weg te werken', rapporteert Bilal aan het einde van de dag. Erdogan doet in de gesprekken zijn best versluierd te spreken. Als zijn zoon niet begrijpt wat hij bedoelt, waarschuwt Erdogan dat hij moet oppassen, omdat ze worden afgeluisterd. 'Praat niet over de telefoon.'

 
Erdogan doet in de gesprekken zijn best versluierd te spreken. Als zijn zoon niet begrijpt wat hij bedoelt, waarschuwt Erdogan dat hij moet oppassen, omdat ze worden afgeluisterd
Tayyip Erdogan in het parlement. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.