Wat Libië ontvlucht, is klein bier

De aanhang van de Libische dictator Kadhafi kalft gestaag af. Veel van zijn medewerkers trachten naar buurlanden te ontkomen. Van de 'grote vissen' ontbreekt echter elk spoor.

STIEVEN RAMDHARIE

AMSTERDAM - Ondanks konvooien naar Niger en de vlucht van vrouw Safia en zoon Hannibal naar Algerije, moet een massale exodus van Moammar Kadhafi's entourage nog plaatsvinden. Kadhafi en zijn zonen worden opgejaagd, maar waar is ex-premier Mohammed al-Baghdadi? Of de gevreesde militaire inlichtingenbaas Abdullah al-Senussi?

De nieuwe machthebbers in Tripoli hoopten dinsdag vurig dat de woestijnkonvooien dwars door Niger dé gehoopte ineenstorting van het regime naderbij brachten. Want hoe eerder Kadhafi cum suis het opgeven, hoe sneller de laatste bolwerken Sirte, Bani Walid en Sabha kunnen worden ingenomen.

Maar de kolonnes, zo bleek woensdag, waren minder omvangrijk dan gedacht. 'Hoogstens drie voertuigen en onbewapend', beschreef de Nigerese minister van Justitie Marou Amadou de Libische 'kolonne' die de hoofdstad Niamey dinsdag wist te bereiken. En in het noordelijke Agadez hadden weinigen het veelbesproken konvooi van 200 tot 250 voertuigen gezien.

Ook de 'vangst' bleek wat magertjes. Op Mansour Dhao na, veiligheidschef van Kadhafi, zouden in het konvooitje in Niamey geen topmilitairen zijn. Dhao was onder andere verantwoordelijk voor het neerslaan van de protesten in Tripoli direct na de opstand in februari.

In Tripoli zijn de afgelopen weken vooral medewerkers uit het lagere echelon van het regime gearresteerd. Zo werd woensdag gemeld dat Kadhafi's secretaris en speechschrijver onder arrest was geplaatst in het ziekenhuis. Hij had geprobeerd zelfmoord te plegen. Ook zouden de rebellen Khaled Kaim, onderminister van Buitenlandse Zaken, in zijn woning hebben gearresteerd.

Alleen, waar zijn de 'grote vissen'? In onder andere Bani Walid, het belegerde stadje van 100 duizend inwoners ten zuiden van Tripoli. De afgelopen dagen regende het berichten dat Kadhafi en zijn zonen Saif al-Islam en Mutassim zich hier zouden hebben opgehouden. Ook woordvoerder Moussa Ibrahim, die loopt te verkondigen dat Kadhafi kerngezond is, zou in de stad zijn gezien.

De grootste vis na Kadhafi en Saif al-Islam is onbetwist Al-Senussi. Als deze rechterhand van Kadhafi de wijk neemt naar Niger of Algerije, zal dat zeker demoraliserend werken op de aanhang van Kadhafi. Al-Senussi, een zwager van de dictator, leidde jarenlang de militaire inlichtingendienst.

De spionnenbaas heeft er alle baat bij om een zo veilig mogelijke vluchtplek te vinden. Tenminste, als hij niet dood is. Vorige maand meldden de rebellen dat Al-Senussi, samen met Khamis Kadhafi, was gedood bij het zuidelijke plaatsje Tafoura.

In Frankrijk wordt hij nog steeds gezocht voor betrokkenheid bij de aanslag op vlucht UTA 772 boven Niger. Hierbij kwamen in 1989 170 passagiers om het leven. Maar het meeste heeft Al-Senussi te vrezen van het Internationale Strafhof in Den Haag. Met Kadhafi en diens zoon Saif, werd de kolonel in mei aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Verdwenen van de aardbodem is ook 'de kassier' van Kadhafi: oud-premier Al-Baghdadi. Hij is een van de 16 topfiguren van het regime die van de VN een reisverbod kregen opgelegd. Voor de Kadhafi's is hij van groot belang, zeker nu op de vlucht: Al-Baghdadi had de supervisie over de maatschappijen die het geld van de familie Kadhafi beheerden.

Op de vlucht, schuilend in de Sahara, zullen de topfiguren overdenken of ze niet eerder de wijk hadden moeten nemen. Minister van Buitenlandse Zaken Moussa Koussa nam tijdig dat besluit: hij vluchtte al in maart naar Londen. Koussa heeft ook veel op zijn kerfstok, maar wordt nu beschermd door de emir van Qatar.

Ook Abdessalam Jalloud, schoolvriend van Kadhafi en decennialang zijn steunpilaar, week in augustus nog op tijd uit naar Tunesië. Wie ook op een goed moment wisten te vluchtten, zijn Safia, Hannibal, Mohammed en Aisha. Kadhafi's vrouw, twee zonen en dochter vluchtten in augustus naar Algerije. Daar zouden ze nu in een presidentieel onderkomen in Algiers veilig de tijd doden.

Maar of ze gauw gezelschap zullen krijgen van de rest van de familie is twijfelachtig. Algiers staat niet te trappelen om vader Kadhafi en zijn omstreden zonen onderdak te bieden. De druk van de internationale gemeenschap zou groot zijn om de Libische leider en zijn zoon Saif, ooit de gedoodverfde opvolger, snel uit te leveren aan het Strafhof in Den Haag. Moammar Kadhafi in een Haagse cel: het zou een bijzonder hoofdstuk zijn in de Libische revolutie.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden