Wat leert de oermens ons?

Aanmaakblokjes, tandenstokers: de Neanderthaler deed zijn boodschappen bij de Albert Heijn.

null Beeld afp
Beeld afp

dus de Neanderthaler gebruikte aanmaakblokjes om zijn holwoning warm te stoken. Archeologen onderzochten 50 duizend jaar oude blokjes die in de Dordogne waren gevonden in resten van een Neanderthalerkamp. De 'dobbelsteentjes' bleken van bruinsteen, oftewel mangaandioxide. Schraap er wat poeder van af en je boomtakjes vatten een stuk sneller vlam.

De krant bracht het dinsdag als nieuws, maar mij verbaasde het geen moment. Spoedig zullen raadselachtige restanten uit dezelfde kampen aantonen: schuursponsjes van Brillo.

Ik weet dat omdat ik als digitale archeoloog aan het graven ben geslagen. In het archief van de krant, op zoek naar brokstukken van het beeld van de Neanderthaler. Wat weten we?

Veel. Het wemelt de laatste jaren van berichten over de oermens, telkens met de conclusie dat 'de geschiedenisboekjes herschreven moeten worden'. De domme, kannibalistische grotbewoner met zijn zware wenkbrauwen blijkt een reuze beschaafd en modern wezen te zijn geweest.

Tussen 150 duizend en 50 duizend jaar geleden heeft een Neanderthaler in een grot bij Valencia 'flink en langdurig met een stokje tussen zijn tanden zitten stoken', meldden media in 2013. Onderzoekers zagen dit aan sporen op een Neanderthalertand. Hij was een proper mens, zo bleek bij opgravingen in Italië van een 'woning' met opgeruimde vertrekken. En hij at niet enkel vlees, zoals altijd gedacht, maar had ook wortels, noten of 'primitieve groenten' op het menu staan. Alles hartstikke 'groen' - onbespoten uiteraard.

Aanmaakblokjes, tandenstokers: aan zijn boodschappenlijstje te zien was de Neanderthaler vaste klant bij de Albert Heijn. Spoedig zullen archeologen resten opduiken van kipnuggets en patatjes joppiesaus. Zijn voetsporen worden gevonden bij opgegraven fundamenten van de V&D en de Schoenenreus, antieke instituten die de moderne mens enkel nog kent uit de geschiedenisboekjes. Dat hij 40 duizend jaar is uitgestorven, blijkt niet waar. De Neanderthaler is onder ons en hartstikke hip.

Zo'n 100 duizend jaar geleden ontaardde een feestje 'waarschijnlijk in het Midden-Oosten of op het Arabisch schiereiland' in een wilde vrijpartij met een homo sapiens. Daardoor zit die laatste nog altijd met de genen van de Neanderthaler. Schattingen variëren van 2 tot 20 procent. Veel te laag, natuurlijk: je hoeft geen wetenschapper te zijn om te constateren dat de percentages in werkelijkheid vaak aanzienlijk hoger uitpakken.

Aan dat dna zouden sommigen nu nog hun rookverslaving te wijten hebben. Vergeef de roker: hij is slechts oermens, zoals wij allen.

Dankzij de aanmaakblokjes maakte die oermens vuur. Waar vuur is, is rook. Zo ontdekte de snuggerste holbewoner de draadloze communicatie, met rooksignalen. Met de kennis van nu weet je: de iPhone 6s is bedacht door een Neanderthaler.

Vooruitgang bestaat niet. Dat leert ons de oermens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden