Analyse Overheidscampagne palliatieve zorg

Wat krijg je als je bij monde van zowel D66 als CU praat over de dood? Een zéér neutrale campagne over dankbaarheid

Kabinet Rutte III wil het gesprek rond de dood op gang brengen. Daarom heeft het ministerie van VWS een voorlichtingscampagne over palliatieve zorg gelanceerd. Zéér neutraal, zodat alle coalitiepartners zich erin kunnen vinden. ‘Mensen lullen liever niet over de dood. Het scheelt zo veel als je een beetje voorbereid bent.’ 

Minister Hugo de Jonge kan zich aan de campagne overpalliatievezorg.nl geen buil vallen. Beeld Getty Images/iStockphoto

Het valt niet mee de site overpalliatievezorg.nl met droge ogen te bekijken. De eerste die je daar tegenkomt is José, een dame van 63 die met longklachten bij de dokter kwam en te horen kreeg: ‘We kunnen u niet beter maken. Maar we maken het zo prettig mogelijk.’ Terwijl ze dacht dat ze een oersterk lijf had. De tweede is Joop van 80. ‘We kunnen niks meer voor u doen’, was de boodschap die de dokter voor hem had. Wat ze delen: dankbaarheid voor wat ze in die laatste periode nog wel kunnen doen, omdat ze er tijdig over konden overleggen.

Dat laatste, daar gaat het hier om. Het kabinet Rutte III had zich in het regeerakkoord voorgenomen het gesprek rond de dood op gang te brengen. En dan niet alleen over euthanasie of voltooid leven, maar in algemene zin: hoe ziet de allerlaatste fase van het leven er uit, ook als het einde natuurlijk is?

Opvattingen daarover moesten vanuit een diepe spagaat worden samengebracht. D66 was naar het kabinet gekomen met een wetsvoorstel voor voltooid leven: bied mensen de mogelijkheid waardig te sterven, ook als de directe medische noodzaak daartoe ontbreekt. De benadering van CDA en vooral ChristenUnie stond daar haaks op: bied hulp bij leven, zo lang het gaat.

In de voorlichtingscampagne over palliatieve zorg die het ministerie van VWS donderdag lanceerde, worden die perspectieven vakkundig geneutraliseerd. De site wil bovenal feitelijk en behulpzaam zijn. Het motto getuigt daarvan: ‘Ik heb te horen gekregen dat ik doodga. Maar tot die tijd leef ik.’

Een hele reeks praktische kwesties komt aan de orde: Is er een testament? Zijn wachtwoorden overgedragen? Zou je nog een keer naar Schiermonnikoog willen, of naar een concert van Abba? Hoe wil je herinnerd worden? Wie zou je nog willen spreken? Hoe werkt zo’n hospice? Hoe denk je over reanimatie? Er zijn doorverwijzingen naar het praktijkteam palliatieve zorg, en naar dream4you.

De campagne is dus gericht op het ‘gewone’ sterven, waarbij de arts heeft aangegeven dat genezing niet mogelijk is. Situaties waarbij de patiënt zelf invloed wil uitoefenen op hoe dat levenseinde er uit ziet, worden apart behandeld. Voor informatie over euthanasie, palliatieve sedatie (verlagen van het bewustzijn in de laatste levensfase), stoppen met eten en drinken en orgaandonatie wordt doorverwezen naar neutrale sites als thuisarts.nl en het Jeroen Bosch ziekenhuis.

Gesprek over laatste fase

‘Mensen beginnen vaak te laat aan dat gesprek over de laatste fase’, zegt Eric van de Laar, als medisch ethicus verbonden aan het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. Hij verzorgt in de regio scholing hierover voor artsen, maar ook voor patiënten en mantelzorgers. ‘We gaan de dorpen in om mensen aan te sporen daar eerder over te denken. Anders lopen ze kans in een zorgtraject te komen waar niemand gelukkiger van wordt.’

Ook Bert Keizer, arts, schrijver en stervensbegeleider, vindt het goed dat de overheid dit onderwerp aanpakt. ‘Mensen lullen liever niet over de dood. Het scheelt zo veel als je een beetje voorbereid bent.’ Wel heeft hij vraagtekens bij het gebruikte medium. ‘Mensen die dit nodig hebben, zijn doorgaans niet zulke surfers op internet.’

In politiek opzicht kan verantwoordelijk minister Hugo de Jonge zich aan deze campagne geen buil vallen. ‘Een handreiking bieden voor een gesprek, dat is zo gek nog niet’, zegt Pia Dijkstra, initiatiefnemer van de donorwet en van de in aanbouw zijnde wet voltooid leven. ‘De gedachte dat het leven voltooid kan zijn – ook als de medische noodzaak ontbreekt – zou goed passen in deze campagne’, vindt ze. Het kabinet heeft toegezegd eind dit jaar met onderzoek naar dit wetsvoorstel te komen.

Carla Dik-Faber, Kamerlid van de ChristenUnie, legt de accenten net weer anders. ‘Ook leven in hoge ouderdom en bij ziekte is een waardevol leven’, zegt zij. Ze is blij met de aandacht ‘voor extra kwaliteit van leven in de laatste levensfase.’

Een campagne van het gulden midden dus. Verbazingwekkend is wel dat de Rijksoverheid als afzender nergens te vinden is. Volgens een woordvoerder van het ministerie van VWS is dat een foutje, dat in het colofon zal worden rechtgezet. Omdat de campagne een samenwerkingsverband van verschillende instanties is, mag het vignet van de Rijksoverheid niet groot geplaatst worden. Terwijl dat, ook voor de zelden websurfende oudere, bij zo’n gevoelig onderwerp een betrouwbaar baken zou zijn.

Bekijk hier hoe de overheid informatie geeft over de laatste levensfase.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden