Column

Wat kan Mary Poppins' plu doen?

De bekendste bankrun uit de geschiedenis is die op Fidelity Fiduciary Bank in Mary Poppins. De oudere generatie zal mogelijk de film met Julie Andrews hebben gezien, de jongere de musical met Noortje Herlaar.

Als Michael, het jongetje op wie Poppins past, zijn gespaarde tuppence (stuiver) opeist bij de bank van zijn vader om de vogels te kunnen voeren, stuit hij op een 'neen' van de stokoude president-directeur; hij heeft al het spaargeld nodig om de bouw van spoorwegen in Afrika te financieren. Hij belooft gouden bergen. Maar Michael vindt het voeren van de vogels belangrijker en schreeuwt: 'Geef mijn geld terug'. De andere klanten worden daardoor ongerust. De een na de ander begint zijn saldo op te vragen,wat uiteindelijk leidt tot een zo grote paniek dat de bank wordt bestormd en zijn deuren moet sluiten.

De scène is als praktijkles opgenomen in de nieuwe lesbundel Schaarste en Ruil van stichting De Vro(uwe)lijke Economen. Er kunnen dan ook psychologische en economische lessen uit worden getrokken.

Ten eerste blijken mensen kuddedieren die zich niet laten leiden door rationeel gedrag maar door egoïsme, angsten en andere emoties. Ten tweede kan elke bank in een oogwenk omvallen. Reden is dat banken geld lenen van klanten die dat onmiddellijk weer kunnen opvragen (sparen), maar geld uitlenen (hypotheken en bedrijfskredieten) aan klanten die dat niet meteen hoeven af te lossen. Als alle spaarders ineens hun geld terugwillen, kan de bank daar niet aan voldoen - hoe solvabel de leningen ook zijn - en gaat failliet.

Het verhaal van Mary Poppins speelt aan het begin van de vorige eeuw toen bankruns schering en inslag waren. Maar precies 100 jaar later werd haar verhaal ineens heel actueel. Een van de eerste op televisie getoonde bankruns was die van de bank Northern Rock in Engeland, waar in 2008 letterlijk lange rijen spaarders voor de deur stonden om hun geld weg te halen. In Nederland ontstonden later bankruns bij Icesave en DSB - na een oproep van Pieter Lakeman het geld weg te halen - alleen ging het hier virtueel doordat Icesave helemaal geen kantoren had en DSB meteen omviel.

Nu is een bankrun gaande in Griekenland. Alleen verschilt die van alle eerderebankruns in de geschiedenis doordat de bankrun een bankmarathon is geworden. Maandelijks halen Griekse spaarders miljarden weg van hun rekeningen die óf in het buitenland worden gestald óf onder het matras gelegd. De banken vallen echter niet om, omdat de Europese Centrale Bank de tekorten steeds aanvult. De voorschotten zijn al opgelopen tot 80 miljard euro.

Als deze maand dat ECB-loket dichtgaat en de Griekse banken niet meer in Frankfurt kunnen aankloppen, komt er nog een eindsprint die de tonelen bij de Fidelity Fiduciary Bank of de Northern Rock zullen doen verbleken.

Wie dat wil voorkomen heeft Poppins' magische paraplu nodig.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden