Interview Veiligheidscoördinator Peter ter Velde

Wat kan er worden gedaan aan beveiliging van journalisten? PersVeilig helpt

Misschien komt het door de politici die om het hardst roepen dat de media ‘fake news’ verspreiden. Misschien komt het ook doordat de drempel om te dreigen een stuk lager is dan vroeger.  In ieder geval is het er voor journalisten in Nederland niet veiliger op geworden. Wat kan er worden gedaan aan hun beveiliging? Daar is het project ‘PersVeilig’ voor in het leven geroepen.

Misdaadjournalist John van den Heuvel, Paul Vugts, misdaadjournalist Het Parool, Danny Ghosen, journalist NTR en Eric Feijten, freelance cameraman, tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over de bedreiging en bescherming van journalisten. Beeld ANP

AD-journalist Chris Klomp kreeg een baksteen door zijn keukenruit. NRC Handelsblad-columniste Clarice Gargard heeft om de haverklap een racistische en seksistische email in haar inbox. Misdaadverslaggever van Het Parool Paul Vugts moest een half jaar in een safehouse doorbrengen vanwege ernstige bedreigingen uit de onderwereld. John van den Heuvel, misdaadverslaggever van De Telegraaf, heeft om dezelfde reden al twee jaar zware persoonsbeveiliging. En dan zijn er nog de aanslagen met zwaar geschut op de mediaredacties van Panorama en De Telegraaf door wraakzuchtige criminelen.

Werken in de Nederlandse journalistiek is tegenwoordig niet zonder risico’s. Veel verslaggevers, fotografen, cameramensen, columnisten en cartoonisten hebben in de afgelopen jaren te maken gehad met fysiek geweld en met intimiderende haatberichten op het internet. Twee jaar geleden werd dat ook al geconstateerd door oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer die in het rapport ‘Een dreigend klimaat’ beschreef hoe journalisten bepaalde wijken of verhalen vermijden vanwege de expliciete geweldsdreiging waarmee ze te maken kunnen krijgen.

Om journalisten beter te beschermen tegen dit geweld is maandagmiddag in het Amsterdamse debatcentrum Pakhuis de Zwijger het project PersVeilig gelanceerd. Op de gelijknamige site staan praktische tips beschreven waarmee mediaredacties het werk voor hun werknemers op straat en op het internet veiliger kunnen maken. Het programma is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, het Genootschap van Hoofdredacteuren, de politie en het Openbaar Ministerie. Auteur is Peter ter Velde, een journalist die twintig jaar doorbracht in conflictgebieden en tegenwoordig veiligheidscoördinator is bij de NOS.

‘De dreiging waarmee journalisten te maken hebben is heel divers. Je hebt journalisten die veel te duchten hebben van de georganiseerde misdaad. Sommige journalisten kunnen hun werk niet meer doen in bepaalde wijken. Andere journalisten hebben weer te maken met de dreiging vanuit het internet. Vooral vrouwelijke journalisten worden online enorm aangevallen door honderden anonieme mensen. Dat kan erg bedreigend voelen, want er hoeft er maar eentje tussen te zitten die daad bij woord voegt. Vrouwelijke journalisten die hiermee te maken hebben gehad en die ik voor mijn programma sprak, zeggen erdoor getraumatiseerd te zijn.

‘Gelukkig zien de politie en het Openbaar Ministerie ook de ernst in van het geweld en dreigementen tegen journalisten. Het is een aantasting van de persvrijheid. Daarom kunnen journalisten sinds april versneld politie-aangifte doen van geweld. Daarnaast hanteert het OM sinds april een dubbele strafeis bij geweld tegen journalisten.’

Wat verklaart dat geweld tegen journalisten?

‘Dat is lastig te zeggen omdat er geen wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan. Wat je wel ziet is dat er een veel vijandigere sfeer is tegen journalisten dan vroeger. De drempel om geweld te gebruiken en om te bedreigen lijkt lager. Dat zag je bijvoorbeeld bij de boerenprotesten waar heel intimiderend werd geroepen dat de NOS ‘fake news’ is. Maar je merkt het ook bij schermutselingen tussen Koerdische en Turkse-Nederlanders, dan worden journalisten ook belaagd.’

Is dat het gevolg van politici die burgers opjutten tegen de ‘leugenachtige media’?

‘Als politici dat om het hardst roepen, dan kan dat mensen een legitimatie geven om uit te halen naar de media. Vroeger vond je de complottheorieën over de ‘fake news media’ vooral in de marge, nu is dat mede door bepaalde politici mainstream geworden.’

Politici staan niet alleen in die kritiek. Afgelopen week schreef oorlogsjournalist Arnold Karskens op mediasite Villa Media dat veel journalisten de agressie over zichzelf afroepen omdat ze ‘vooringenomen’ zijn en vastzitten in ‘smalle linkse marges.’ Zit daar wat in?

‘Karskens roept maar wat. Hij kan geen enkel voorbeeld opnoemen van die vooringenomen journalistiek die hij hekelt. Het zal allemaal wel.’

Toch is er woede over ‘linkse media’ die oogkleppen op zouden hebben en neerkijken op de rest van Nederland.

‘Kijk, we hebben met de opkomst van Pim Fortuyn in 2002 gezien dat de journalistiek inderdaad vrij ver af stond van het grote publiek en wat er in de samenleving speelt. Maar daarin is een grote slag gemaakt. Er is veel gedaan om die onderstroom te horen en te zien en om te snappen wat er echt in de samenleving speelt. Dat is ook bij ons bij de NOS gebeurd. We zullen niet altijd perfect zijn in ons streven om iedereen aan het woord te laten, maar we proberen het wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden