Wat kan de PvdA leren van Labour?

Afgezien van haar kiesstelsel en de debatcultuur is de huidige Nederlandse politiek een kloon van de Britse.

Ed Miliband op 8 mei 2015. Beeld anp
Ed Miliband op 8 mei 2015.Beeld anp

Cameron, Miliband en Clegg zijn moeiteloos in te ruilen voor respectievelijk Rutte, Samsom en Pechtold. De premiers zitten vaak op dezelfde lijn tijdens Europese topbijeenkomsten. En tussen Milliband en Samsom is het enige verschil dat de eerste al is opgestapt en de tweede er nog zit. Clegg is Pechtold in het kwadraat. Zijn Liberaal-Democraten zijn na de winst van vorige keer weer een splinterpartij geworden, een ervaring die ook D66 na regeringsdeelname telkens te beurt valt. En Nigel Farage van de UKIP is met Geert Wilders te vergelijken, zij het dat de olijke Brit een aanzienlijk hoger knuffelgehalte heeft.

Beide landen zijn onderhuids conservatief. De volkeren protesteren en provoceren graag ('fuck de koning!'), maar als het erom gaat, zouden ze het liefst een absolute monarchie zijn. Revoluties kennen beide landen niet. Als uit opiniepeilingen blijkt dat een bepaalde verkiezingsuitslag tot bestuurlijke chaos zal leiden, krabben Nederlanders en Britten zich in het stemhokje achter de oren en kiezen alsnog voor een partij waarbij alles hetzelfde blijft.

De Britten willen geen hung parliament zoals de Fransen en Italianen, die zich graag in de chaos koesteren. Toen in Nederland in 1986 en 2002 onregeerbaarheid dreigde, koos het volk Lubbers en Balkenende. En als in 2017 eenzelfde gevaar wordt voorspeld, zal het electoraat Maurice de Hond opnieuw in zijn hemd zetten en Rutte 40 zetels geven.

De Britse uitslag van vorige week is vooral een slecht voorteken voor de PvdA. Net als in Groot-Brittannië bestaat hier geen echte arbeidersklasse (working class) meer, waardoor de sociaal-democraten hun traditionele achterban zijn kwijtgeraakt. Wel bestaat in beide landen een groeiende onderklasse van werklozen en kansarmen, die steeds dieper wegzakt in het moeras van de samenleving.

Labour noch PvdA weten hoe ze die groep electoraal kunnen aanspreken. Als ze het daarvoor opnemen, levert dat geen stemmen op; die onderklasse gaat óf niet naar de stembus óf uit zijn ontevredenheid met een stem op nationalistische en populistische partijen als PVV, UKIP, SP of SNP.

Tony Blair en Wim Kok kwamen daarom met een 'Derde Weg', waarin de middenklasses werden gepaaid en er vrij baan werd gemaakt voor zelfverrijking en oplopende inkomensverschillen. Toen dat vervolgens stukliep met Gordon Brown en Wouter Bos kozen de socialisten weer iemand die een rood masker kon opzetten: Ed Miliband en Diederik Samsom. Die roepen dat ze de zwakkeren in de samenleving willen helpen, maar laten ze in de praktijk in de steek. Zelfs de laatste stootkussentjes worden onder deze groep weggetrokken.

Milibandheeft vorige week zijn kans verspeeld. Samsom heeft nog twee jaar om daaruit lering te trekken.

Reageren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden