Wat is nog waar in Team Sky's web van leugens?

Dopingverdenkingen slaan vertrouwen weg onder 'schone ploeg'

De beste en rijkste wielerploeg ligt onder vuur. Team Sky blijkt niet zo zuiver als het al jaren beweert te zijn. Het indirecte bewijs van manipulatie groeit. 'Teambaas Brailsford is oneerlijk geweest.'

Chris Froome, geflankeerd door zijn ploeggenoten van Team Sky, rijdt als winnaar van de Tour de France over de eindstreep in de laatste etappe van 2016. Foto EPA

In de zevende bocht van Alpe d'Huez buigt de weg naar links, maar aan een boom hangt een bord met een pijl naar rechts. Daaronder de naam van Chris Froome. De suggestie: stuur 'Froomey' het ravijn in. Ploegleider Servais Knaven van Sky kan er de humor niet van inzien. Ook als de zon schijnt, moet hij in bergritten zijn ruitenwissers gebruiken. Fans gooien cola, bier en meer over zijn auto heen. In hun ogen ziet hij pure haat.

Sky was al niet populair bij veel Europese wielerfans, maar nu hebben ook de Britse media de jacht geopend op de wielerploeg. Er is een parlementair onderzoek gaande naar dopinggebruik in het Britse wielrennen, Britse kranten komen vrijwel dagelijks met onthullingen over het medicatieprogramma van de ploeg. Het gaat over verdachte pakketjes, een gestolen laptop en verkeerd geadresseerde zendingen ampullen.

Harde bewijzen of positieve tests ontbreken. 'Maar het is een kwestie van tijd voordat die er wél zijn', denkt wielerverslaggever Jeremy Whittle van The Times. Teambaas Dave Brailsford bevindt zich volgens hem in een hopeloze situatie. 'Hij heeft evenmin bewijzen dat er géén doping wordt gebruikt bij Sky. Brailsford had zijn mond vol over transparantie, maar nu moet hij iets uitleggen wat bijna niet uit te leggen valt. Bij journalisten leeft daarom sterk het gevoel: nu pakken we door.'

Lees verder onder de foto.

Rennersbenen tijdens de lancering van Team Sky, in 2010. Foto Reuters

Winnen via 'marginal gains'

Wat maakt de jacht op Team Sky zo verbeten? Het begint in 2010 als Dave Brailsford in de reusachtige Millbank Tower in Londen Team Sky lanceert, een Britse ploeg met Engelands grootste commerciële zender als sponsor. Sky profileert zich nadrukkelijk als antidopingploeg. Brailsford is als sportwetenschapper bovenmatig geïnteresseerd in cijfers en teambuilding. Hij wil winnen via 'marginal gains', een opsomming van allerlei kleine details die bij elkaar een groot voordeel opleveren ten opzichte van de concurrentie.

In de Britse pers wordt het initiatief juichend ontvangen. De verwevenheid van doping en wielrennen is bekend (Sunday Times-verslaggever David Walsh betoogde al in 1999 dat Lance Armstrong onbetrouwbaar was), maar toch leeft de overtuiging dat doping iets is wat elders gebeurt, in Frankrijk en Italië. Daar heerst een andere moraal over hoe ver je mag gaan om te winnen. Niet in Engeland, bakermat van fair play en 'gentlemanly behaviour'.

Dat Sky een Britse ploeg is met Britse renners en een Britse sponsor stemt ook de UCI tevreden. De wielerunie wil de sport mondialer maken en Engeland is nog onontgonnen gebied. Nieuwe fans betekent een nieuwe markt die kan worden aangeboord als het gaat om tv-rechten, de verkoop van fietsen en kleding. In 2014 start de Tour in Engeland, in Yorkshire.

Iedereen blij.

Of toch niet helemaal? Het relaas over de marginal gains wekt al snel de ergernis van andere ploegen, die het afdoen als een pr-praatje. Alsof zij maar wat aanrommelen. Bovendien stelt Sky zich alles behalve bescheiden op. Renners arriveren bij wedstrijden in een grote zwarte bus, ploegleiders rijden in Jaguars en stafleden lopen met grote zonnebrillen op hun neus. Ook dat steekt in de traditionele wielerwereld.

Marc Madiot bijvoorbeeld, ploegleider van de Franse ploeg FDJ, háát Sky. De Engelsen pakken zijn sport af, vindt hij. Toch blijkt de formatie vernieuwend bezig. In 2015 is Sky de eerste wielerploeg die kopman Chris Froome tijdens de Tour de France in een luxe camper wil laten slapen in plaats van elke nacht in een ander Frans driesterrenhotel, met bedden van twijfelachtige kwaliteit.

Wout Poels viert zijn zege in Luik-Bastenaken-Luik, vorig jaar. Foto ANP

Een jaar later wint Wout Poels de klassieker Luik-Bastenaken-Luik, omdat hij door innovatieve kleding als een van de weinigen in de regen en sneeuw geen last van de kou heeft gehad. Sky heeft het grootste begeleidingsteam van het peloton. En de ploeg is succesrijk: in 2012 wint Bradley Wiggins de Tour de France, in 2013, 2015 en 2016 Chris Froome. Sky is oppermachtig.

Is er dan helemaal geen argwaan bij de Britse pers? In de eerste jaren niet, zegt Whittle. 'Vergeet niet: veel verslaggevers zijn pas over wielrennen gaan schrijven toen Sky begon. Ervaring met grote schandalen, zoals jullie met Rabobank of de Fransen met Festina, hadden we niet. Bovendien heerste er op dat moment een positieve sfeer in Engeland. Wiggins won de Tour, de Olympische Spelen in Londen waren een groot succes, mensen waren trots op de sporters. We leefden op een roze wolk. Dat maakte ons een tikkeltje naïef.'

Lance' bekentenis

De bekentenis van Lance Armstrong, begin 2013 in de talkshow van Oprah, verandert veel in het wielrennen. Veel fans zijn het vertrouwen in een eerlijke sport kwijt. Sky reageert door nieuwe regels binnen de ploeg op te stellen. Elke werknemer is verplicht een verklaring te ondertekenen waarin hij aangeeft nooit doping te hebben gebruikt. Dat luidt het vertrek in van de Nederlandse ploegleider Steven de Jongh, in het verleden renner bij TVM, Rabobank en QuickStep. Hij bekent.

Heel veel zin om terug te blikken op zijn periode bij Sky heeft De Jongh niet. 'Ik ben er helemaal klaar mee', zegt hij. 'Vraag Knaven maar.' Ploegleider Servais Knaven, een van de weinige prominente oud-coureurs van wielerploeg TVM die doping niet heeft bekend en niet is betrapt, heeft in Parijs-Nice gezegd geen Engelse kranten te lezen. De Jongh: 'Lekker makkelijk.'

Lance Armstrong bekent doping in een gesprek met Oprah, januari 2013. Foto Reuters

Wie zich moreel zo superieur opstelt, zoals Sky, kan hard vallen. En dat gebeurt uiteindelijk in het najaar van 2016. De aanval komt uit onverwachte hoek, uit Rusland. Het hackerscollectief Fancy Bears maakt de medische gegevens van voormalig kopman Bradley Wiggins uit de administratie van wereldantidopingagentschap WADA openbaar.

Fancy Bears neemt zo wraak voor de rapporten die een door de staat gesteund dopingsysteem in Rusland blootlegden. De anonieme hackers willen laten zien dat er ook in het Westen op grote schaal middelen worden gebruikt die op de dopinglijst staan. Uit de gegevens blijkt dat Tourwinnaar Bradley Wiggins drie keer is geïnjecteerd met het verboden corticosteroïde triamcinolon, terwijl hij in zijn biografie liet optekenen nooit een naald te hebben gebruikt.

Wiggins heeft weliswaar vanwege astma een medisch attest gekregen, maar vreemd blijft het dat dit precies drie keer voor een grote ronde is gebeurd. De Duitse oud-coureur Jörg Jaksche (40) zei vorig jaar in de Volkskrant over triamcinolon: 'Ook ik gebruikte het vijf tot zeven dagen voor de Tour begon. Ik nam nooit 40 milligram, maar 20 milligram. 40 milligram is zoveel, daar houd je het de hele Tour op vol.'

Lees verder onder de foto.

Bradley Wiggins in de gele trui tijdens de Tour de France van 2012. Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Verdacht pakketje voor Wiggins

Een maand na de Fancy Bears-publicaties onthult Daily Mail dat er een verdacht pakketje met medicijnen voor Wiggins is afgeleverd in het Critérium du Dauphiné in 2011, vlak voor de Tour die hij zou winnen. Sky valt volgens Times-verslaggever Whittle meteen van zijn voetstuk: 'Veel journalisten voelden zich zo ontzettend in hun hemd gezet door Brailsford. Ze hebben honderden stukken geschreven over hoe Sky de wielersport zou redden.'

Dopingjager David Walsh van de Sunday Times, die eerder kritisch schreef over Lance Armstrong, werd in 2013 door Brailsford uitgenodigd om een paar maanden van dichtbij te volgen hoe de wielerploeg werkt. Walsh schreef er het boek Inside Team Sky over. Weliswaar met kritische hoofdstukken, maar zonder grote onthullingen.

'Brailsford is oneerlijk geweest', zegt Walsh nu. 'Als hij me had gezegd dat Wiggins met medische attesten rondreed, was ik niet met het team gaan meelopen, maar had ik onderzoek gedaan. Maar zelfs Froome was er niet van op de hoogte.'

Nu het water hem aan de lippen staat, probeert Brailsford te redden wat er te redden valt. Op de website van Sky schrijft hij woensdag: 'Ik geef toe dat we procedurefouten hebben gemaakt, maar dat is wat anders dan de dopingregels overtreden.' Zijn verklaring is nog niet gepubliceerd of Daily Mail komt een dag later weer met een onthulling: bij tenminste één renner zou in 2012 de prestatie bevorderende, maar niet verboden, sekspil Viagra zijn voorgeschreven. Brailsford reageert vrijdag summier: aan opstappen denk hij niet.

Geen steun

De omstreden teambaas krijgt van het merendeel van de Sky-renners, onder wie Wout Poels, een steunbetuiging via Twitter. Maar een tweet van de belangrijkste man in de ploeg blijft uit. Vanuit Zuid-Afrika publiceert Chris Froome alleen een foto van zijn zoontje die een giraffe aait, met de tekst: 'Enjoying my last few days in #SouthAfrica'.

Volgens Times-verslaggever Whittle zijn de publicaties van de afgelopen tijd nog maar het begin. 'Er gaat nog veel meer komen, dat voel je aan alles', zegt hij. 'Alles wat Brailsford daarop te zeggen heeft, komt neer op: geloof ons maar. Maar die tijd is definitief voorbij.'

Chris Froome twitterde geen steunbetuiging aan teambaas Brailsford, wel een plaatje van een giraffe met zijn zoontje.

Lees meer

Ploegbaas Brailsford van Sky klettert van voetstuk
De wielerploeg Sky zou schoon rijden. Bewezen is er nog niets, maar de verdachtmakingen stapelen zich op. Acht vragen over Team Sky en doping (+).

Overwinning Kwiatkowski komt als een geschenk voor Sky-ploeg
De 250ste overwinning voor Team Sky in de Strade Bianche kwam van Michal Kwiatkowski. Een spektaculaire overwinning en een ideale bliksemafleider voor de Britse wielerploeg, die in roerige tijden verkeert.

Sir Bradley en de vijf leugens
Sir Bradley Wiggins kwam in oktober 2016 als zoveelste Tourwinnaar in opspraak. Volgens hacksite Fancy Bears werd Wiggins drie keer dispensatie verleend voor een verboden middel. Niks aan de hand, zei de Brit. Gewoon een geval van allergie (+).

'Cortisonen werken geweldig'
De Duitse oud-wielrenner Jörg Jacksche denkt dat Bradley Wiggins dankzij een astmamedicijn sportief voordeel heeft gehad in de Tour de France van 2012. Dit zei hij in oktober 2016 in een interview met de Volkskrant (+).
http://www.volkskrant.nl/sport/sir-bradley-en-de-vijf-leugens~a4387145/