Column

Wat is mis met het conglomeraat?

Imtech wilde als Internatio-Müller juist bewijzen dat de conglomeraatsgedachte ook in Nederland levensvatbaar was als niet te dol werd gedaanBeeld anp

Een bedrijfsconglomeraat lijkt een ideale vorm van risicospreiding. Als het ene deel van het bedrijf problemen heeft, kan het andere deel dat opvangen. Zo zou een concern er baat bij kunnen hebben sterk cyclische sectoren zoals de aannemerij of staalproductie te combineren met niet-cyclische sectoren zoals detailhandel en verzekeraars. Geen hoge pieken en diepe dalen meer als de conjunctuur mee- of tegenzit, maar een meer gelijkmatige ontwikkeling.

Het conglomeraat wordt in Aziatische landen daarom als ideale bedrijfsvorm gekoesterd, zoals de keiretsu in Japan (Mitsui en Mitsubishi) en de chaebol in Zuid-Korea (Samsung, Daewoo). Maar ze werken ook in andere landen. Het Indiase bedrijvenconglomeraat Tata is een van 's werelds grootste conglomeraten. Het concern is actief als staalproducent (onder meer eigenaar van Hoogovens in IJmuiden), autofabrikant (Jaguar en Landrover), hotelexploitant en in sectoren als chemicaliën, telecom, ict, energiecentrales, dranken. In de VS is General Electric (het op twee na grootste bedrijf ter wereld) al sinds jaar en dag een succesvol conglomeraat, net als het investeringsvehikel Berkshire Hathaway van Warren Buffett, dat afgelopen maandag een nieuwe grote kraal aan de bontgekleurde ketting reeg met de overname van Precision Car-parts - een producent van onderdelen voor de vliegtuigindustrie en energiecentrales.

Bedrijfsconglomeraten hebben in Nederland een slechte naam. In de jaren tachtig gingen RSV en OGEM in een reeks van schandalen ten onder. Het door Anton Dreesmann gecreëerde Vendexconglomeraat (banken, uitzendbureaus, supermarkten, speciaalwinkels enzovoorts) werd in de jaren negentig geheel ontmanteld. En nu volgt Imtech, dat in het verleden als Internatio-Müller juist wilde bewijzen dat de conglomeraatsgedachte ook in Nederland levensvatbaar was als niet te dol werd gedaan. Conglomeraten kunnen werken zolang er sterk leiderschap is dat de aandeelhoudersmacht kan weerstaan en zorgt dat een virus in het ene deel van het bedrijf niet overstaat naar het andere.

In Japan en Zuid-Korea is de zeggenschap van aandeelhouders door de corporate-governancestructuur beperkt. Tata Steel is een familiebedrijf, hoewel diverse onderdelen ook beursnoteringen hebben. Zolang Warren Buffett de leiding heeft bij Berkshire zal niemand aan de juiste koers twijfelen. En General Electric, het enige bedrijf uit de allereerste Dow- Jonexindex dat de tand des tijds heeft overleefd, heeft het geluk in moeilijke tijden te zijn geleid door krachtige persoonlijkheden zoals Jack Welch in de jaren tachtig en negentig en nu Jeff Immelt. Bij RSV en OGEM ontbrak elk centraal gezag. Met Vendex ging het mis toen Anton Dreesmann ging ruziën met Arie van der Zwan. Wat is gebeurd bij Imtech is inmiddels bekend. Ook Philips is vrijwel ontmanteld. Alleen Unilever houdt het nog vol.

Maar ook daar willen aandeelhouders alle eieren het liefst in een mandje leggen.

Reageren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden