Wat is langebaanschaatsen?

Wat is langebaanschaatsen?

Sprinters doen niet ingewikkeld over de definitie van hun sport: zo hard mogelijk rechtuit, niet vergeten linksaf te slaan. Voor stayers zou de omschrijving kunnen luiden: beheerst rechtuit, links aanhouden.


Veel ingewikkelder wordt het niet op de ovaal van 400 meter. Tactisch inzicht is geen vereiste om uit te blinken op de langebaan. Techniek en kracht zijn de hoofdbestanddelen in de strijd tegen de klok, waarbij op de kortste afstand snelheden soms harder dan 60 kilometer per uur wordt gereden.


Schaatsen heeft op het olympische programma gestaan sinds de eerste Winterspelen, van 1924. Sindsdien is er veel veranderd.


Natuurijs werd vanaf 1960 kunstijs. Openluchtbanen moesten het vanaf 1994 afleggen tegen overdekte. Wollen kleding werd vervangen door schaatspakken die tegenwoordig in windtunnels worden getest op aerodynamisch voordeel. Noren werden maakten in 1997 plaats voor klapschaatsen. De handklok, die de tijden tot op eentiende seconde registreerde, is opgevolgd door een computersysteem dat de tijd tot op eenduizendste seconde vastlegt.


De schaatsers veranderden mee. De krachtpatsers die de strijd met de elementen voor lief namen, zijn opgevolgd door ranke stilisten die schaatsen als een indoorsport zien. Ze krijgen steeds meer concurrentie van (voormalige) skeeleraars en shorttrackers die de overstap naar de langebaan wagen.


Met langlaufen is schaatsen de sport die de meeste olympische disciplines telt: zes voor mannen en zes voor vrouwen.


Wat voor materiaal?

Schaatsers moeten lucht- en ijsweerstand overwinnen om vooruit te komen. Uit het verbeteren van schaatsen valt relatief weinig voordeel te halen, dus de aandacht van vernieuwers gaat vaak uit naar de pakken.


Nederland heeft nieuwe pakken, ontwikkeld door het Groningse bedrijf Sportconfex. Amerika heeft nieuwe pakken, gemaakt door vliegbouwer Lockheed Martin. Wat China, Japan en Korea in petto hebben? Het is niet uitgelekt.


Alle pakken hebben gemeen dat ze volgens de fabrikanten snellere tijden opleveren. Die claim is gebaseerd op tests in windtunnels. Of ze op het ijs ook sneller is, valt veel moeilijker vast te stellen.


Het ijs en de luchtdruk verschillen per dag, net als de vorm van de schaatser. Volgens sommige ingewijden levert het Nederlandse pak 3 procent tijdvoordeel op. Als dat zo is, rijden de schaatsers op de laaglandbaan van Sotsji de komende weken harder dan op de hooglandbanen van Calgary en Salt Lake City.


Wat is de kunst?

De mens is gebouwd om vooruit te gaan door achterwaarts af te zetten, niet zijwaarts zoals in het schaatsen. Dat maakt schaatsen een lastige, technische sport. Het geheim van de snelheid zit in de afzet.


De beste schaatser is lang niet altijd de beste fietser, rapste skeeleraar of sterkste gewichtheffer. Schaatsen is subtieler. Het gaat om het overbrengen van kracht op ijs. In gesprek raken met het ijs, noemde oud-bondscoach Henk Gemser dat. Timing is het sleutelwoord.


Langebaanschaatsers zijn altijd op zoek naar de ideale afzet. Met een slechte duw morst een schaatser kracht. Hij gaat vooruit, maar niet genoeg. Het ijs geeft minder snelheid terug dan zou moeten. Als de afzet raak is, lijkt het ijs terug te duwen. Dan krijgt een schaatser meer snelheid dan de krachtsinspanning rechtvaardigt.


Telt Nederland mee?

Geen land meer schaatsmedailles veroverd dan Nederland: 82 maal. Dat is twee meer dan Noorwegen, vijftien meer dan Amerika en 22 meer dan de Sovjet-Unie. Nederland passeerde Noorwegen op de ranglijst aller tijden bij de vorige Winterspelen, in Vancouver.


Nederland was de afgelopen vier Spelen het beste scorende land en het moet vreemd lopen wil dat in Sotsji niet weer het geval zijn. De officiële doelstelling is bescheiden: één medaille meer dan de zeven van Vancouver. De kans is groot dat de elf van Nagano, in 1998, wordt verbeterd.


Sven Kramer (twee), Ireen Wüst (twee), Jorrit Bergsma, Bob de Jong, Michel Mulder, de ploegenachtervolging (tweemaal): het zijn haast zekere medailles. Dan zijn nog er tal van andere kandidaten: Jorien ter Mors, Ronald Mulder, Stefan Groothuis.


WANNEER IS HET TE ZIEN?

zaterdag 8 februari, 12.30 uur: 5.000 meter mannen


zondag 9 februari, 12.30 uur: 3.000 meter vrouwen


maandag 10 februari, 14.00 uur: 500 meter mannen


dinsdag 11 februari, 13.45 uur: 500 meter vrouwen


woensdag 12 februari, 15.00 uur: 1.000 meter mannen


donderdag 13 februari, 15.00 uur: 1.000 meter vrouwen


zaterdag 15 februari, 14.30 uur: 1.500 meter mannen


zondag 16 februari, 15.00 uur: 1.500 meter vrouwen


dinsdag 18 februari, 14.00 uur: 10.000 meter mannen


woensdag 19 februari, 14.30 uur: 5.000 meter vrouwen


vrijdag 21 februari & zaterdag 22 februari, 14.30 uur: ploegenachtervolging (m/vr)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden