Column

Wat is het eigenlijk dat Bond Bond maakt?

Pics: over hedendaagse beeldcultuur

De oplaaiende discussie over de vraag of James Bond een donkere huidskleur mag hebben, smoort een ander debat.

Als beroemdheid met getinte huidskleur of als filmster die iets te maken heeft met de James Bond-franchise kun je er maar beter goed op voorbereid zijn. Vroeger of later krijg je de vraag of je een 'black Bond' ziet zitten. En dan moet je een zorgvuldig geformuleerd antwoord paraat hebben.

Niemand minder dan ex-Bond Roger Moore kwam deze week in het nieuws als 'racist' door de volgende uitspraak: 'Een paar jaar geleden zei ik dat Cuba Gooding jr. een uitstekende Bond zou zijn, maar dat was een geintje. Ik vind dat James Engels-Engels moet blijven, ook al wordt hij gespeeld door een Schot, een Welshman of een Ier.'

Oh ja? Wat bedoelt hij daarmee? Vindt hij dat de geboren en getogen Brit Idris Elba, de Luther-acteur die alom wordt getipt als de nieuwe James Bond, vanwege zijn huidskleur 'niet Engels genoeg' is? Zo lijkt het wel in Paris Match, dat de uitspraak plaatste onder het kopje 'Idris Elba, nieuwe Bond?' Maar Moore gaf simpelweg antwoord op de vraag of Bond Engels moest zijn. Het gesprek ging helemaal niet over Elba, zijn uitspraak is uit het verband gerukt, twitterde hij boos.

De hele 'mag James Bond een donkere huidskleur hebben?'-discussie gaat al jaren. Maar het is de afgelopen maanden opgelaaid nadat er tijdens het Sony-leak een mail naar buiten kwam waaruit bleek dat er concrete plannen waren rondom Elba.

Inmiddels weten we dat ex-Bondmeisjes Gemma Arterton en Naomie Harris en ex-Bond Pierce Brosnan vóór zijn, net als presentator Piers Morgan. De Afro-Amerikaanse ex-Bond-boef Yaphet Kotto is tegen ('schijt aan politieke correctheid'), net als Bond-puristen (die al protesteerden tegen het blonde haar van Daniel Craig) en de aartsconservatieve radiopresentator Rush Limbaugh. Idris Elba - die trouwens een hekel heeft aan de term 'Black Bond' - zou de rol met twee handjes aanpakken, en de producers houden wijselijk hun mond zolang Daniel Craig nog een contract heeft.

Nu is het inderdaad bespottelijk dat mensen in de vlekken schieten als een donkere acteur een blank icoon lijkt te gaan spelen, terwijl al sinds het ontstaan van film probleemloos het omgekeerde gebeurt. Maar toch raken de tegenstanders en Moore een interessant, niet racistisch punt. De James Bond zoals Ian Fleming hem omschreef, is een onopvallende man van Europese (voor)ouders, die geheim agent werd toen het voor niet-blanken niet zo denkbaar was om tot het hogere echelon van MI6 door te dringen. Een snob, met de aangeboren arrogantie van de bevoorrechte Engelse upper middleclass.

In de films heeft het personage de laatste jaren een moderne make-over gekregen. Hij transformeerde van een seksistische womanizer tot een getroebleerde ziel, zijn whisky werd vervangen door bier. De filmmakers gaan steeds een stapje verder. Natuurlijk, het is een fictief personage, dus alles is aan te passen. Maar het is ook een geliefd icoon. Wat is het eigenlijk dat Bond Bond maakt? Hoeveel moet er van Flemings beeld overblijven om 007 007 te laten zijn?

Jammer eigenlijk, dat de discussie over traditie-versus-vernieuwing met dat 'racisme'-argument bij voorbaat kaltgestellt is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.