Wat is er zo erg aan antidepressiva?

Achthonderdduizend Nederlanders slikken dagelijks een antidepressivum. Dat zijn er veel. Maar zijn het er ook te veel? Zijn antidepressiva in de jaren negentig van de vorige eeuw een ‘sexy’ medicijn geworden ‘omdat de grachtengordel van Amsterdam ze ging promoten’, zoals bijzonder hoogleraar in de geschiedenis der farmacie Toine Pieters beweert?...

Pieters en Bakker zijn twee van de dertig mensen die journaliste Marleen Janssen interviewde voor haar boek De Prozac Monologen. Aan het woord komen niet alleen een aantal deskundigen, variërend van psychiater tot medisch directeur van een farmaceutisch bedrijf, maar ook negentien slikkers en ex-slikkers van antidepressiva.

Pieters, Bakker en nog enkele andere deskundigen behoren duidelijk tot het kritische kamp dat vindt dat er belachelijk veel wordt voorgeschreven. Om modieuze redenen, uit gemakzucht of omdat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen een simpele inzinking en een zware depressie.

Het is een scepsis die enigszins onderschreven wordt door een onderzoek van het Trimbos Instituut, het Doorbraakproject Depressie. Van degenen met een matige tot lichte depressie bleek de helft vanzelf op te knappen in de tijd dat ze op de wachtlijst stonden voor een behandeling. Dat wachten, vertelt psycholoog Aly van Geleuken, is nu geprofessionaliseerd en wordt watchful waiting genoemd.

Dat er te vaak overbehandeld wordt, is niet het beeld dat naar voren komt uit de in de bundel opgenomen verhalen van de (ex)slikkers van antidepressiva. Normaal-zanger Ben Jolink, Henk Westbroek, anonieme vertellers als Ruben en Monique: ze laten allemaal zien hoe ze uit vaak jarenlang voortslepende, diepe ellende zijn verlost met behulp van pillen.

Bij deze verhalen sluit het relativerende en nuchtere betoog van hoogleraar psychiatrie René Kahn beter aan dan de scepsis van de critici. Ook Kahn is er geen voorstander van om bij mildere depressies maar meteen medicijnen voor te schrijven. Maar hij ergert zich tegelijkertijd aan het feit dat in de moralistische kruistocht tegen antidepressiva nogal eens uit het oog wordt verloren dat een depressie een al eeuwenlang veelvoorkomende ziekte is, niet anders dan bijvoorbeeld een hoge bloeddruk: ‘Waarom is het erger dat mensen antidepressiva slikken dan bloeddrukverlagende middelen? Waarom zegt niemand dat dát een schande is? Wat is er in vredesnaam erg aan dat mensen antidepressiva slikken?’Ranne Hovius

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden