Medialogica

Wat is er mis met veel geld voor grote prestaties?

Veel verontwaardiging deze week weer over de 'grote graaiers' bij de publieke omroep. Maar wat is er eigenlijk mis met veel geld voor grote prestaties?

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

Vast voorjaarsritueel: de jaarlijkse #ophef over de #grotegraaiers bij de publieke omroep. De Telegraaf, Elsevier en nog een handvol voorspelbare media doken ook deze week weer als hongerige hyena's op het lokaas dat de NPO jaarlijks toewerpt in de vorm van een jaarverslag.

Walgt u lekker even mee: vijf presentatoren (van radio en tv) verdienden vorig jaar boven de Balkenende-norm van zo'n 180 duizend euro. RTL Boulevard, vaste pleisterplaats voor het selectieve ongenoegen, wist 'met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' om wie het ging. De radiojongens Sander Lantinga en Coen Swijnenberg moesten genoegen nemen met respectievelijk 220.000 en 225.000 euro. Ivo Niehe tikte zo'n 279.000 weg, Antoinette Hertsenberg bijna 340.000. Maar de grootste verdieners zaten - o, schande - bij de VARA: Giel Beelen ving 541.000 en Matthijs van Nieuwkerk 570.591 euro. Zoals Albert Verlinde zijn gespeelde verontwaardiging voedde: 'Matthijs heeft weer loonsverhoging gekregen: de meter tikt doorrr.'

In het vrolijke dialoogje aan de RTL-desk tussen Winston Gerschtanowitz en Verlinde vochten afgunst en trots om voorrang. 'Maar de grootste verdiener van Hilversum staat hier', feliciteerde Winston zijn kompaan. Die antwoordde: 'Maar die zit niet bij de publieke omroep, en ik weet niet of ik de grootste verdiener ben. Linda de Mol zal meer verdienen. En jij zit ook niet zo heel ver achter me.'

Ivo Niehe tikte zo'n 279.000 weg. Beeld ANP
Ivo Niehe tikte zo'n 279.000 weg.Beeld ANP

Winston glunderde een beetje.

Vanaf de toppen van de gouden bergen in het medialandschap keek het duo triomfantelijk neer op gene zijde van het Mediapark, waar ze effe geen cent te makken hebben, om er tegelijk verontwaardigd over te doen - oer-Hollandse sentimenten. 'De hele essentie', aldus Verlinde: 'Het gaat hier om belastinggeld!'

Hoe graag ik ook zou willen, het lukt me maar niet mee te gaan in die rituele voorjaarsverbrandingen. Want het argument van het belastinggeld klopt maar half. Presentatoren bij de publieke omroep worden tot hooguit de Balkenendenorm betaald uit belastinggeld, alles daarboven komt uit verenigingskassen, gevuld met contributies van leden, die dat kennelijk geen reden vinden hun lidmaatschap op te zeggen.

Bovendien: de populairste presentatoren kunnen nu eenmaal iets wat de meesten niet kunnen. Ze vermaken - sommigen dagelijks - miljoenen kijkers. Dat ze er geld mee verdienen, mag niemand ze kwalijk nemen. Maar Nederlanders hebben een moeizame verhouding met geld: je mag het wel krijgen, maar niet vangen.

Honderdduizenden kijkers genieten ervan hoe in het Postcodespel Deal or no deal een deelnemer zich schaamteloos verrijkt met tonnen door op stom geluk het juiste koffertje te openen. Geld ingezameld door arme goudzoekers, onthouden aan de goededoelenorganisaties die ermee gesponsord zouden worden. Een presentator werkt tenminste nog eerlijk voor zijn geld, zoals iedereen kan zien.

De publieke omroep een goudmijn? Ja, ooit klotste het geld er tegen de plinten. Dat is allang niet meer zo. De gemiddelde omroepmedewerker verdient als doorsnee kantoorklerk. Programmamakers moeten vaak al op zoek naar externe financiers om het budget voor hun prachtprogramma nog rond te krijgen. Dat enkelen desondanks goed verdienen: zolang beide partijen ermee kunnen leven is er geen vuiltje aan de lucht.

Hoor: daar klonk deze week het rituele voorjaarsgekwaak, ditmaal van VVD-kikker Arno Rutte, door het AD samengevat onder de kop: 'Laat Matthijs van Nieuwkerk naar de commerciëlen gaan'.

Gaan presentatoren daar dan vrijuit? Natuurlijk niet. Hun (vaak stukken riantere) salaris komt ook niet uit de lucht vallen, maar uit de hemel van de handel. Waar ze ook gewoon worden betaald van uw en mijn centen, maar dan via de pakjes boter en zeep van Unilever.

Zo'n overstap is lang niet altijd een goed idee trouwens. Jack Spijkerman kan ervan meepraten: de succesvolle presentator van Spijkers met koppen was met zijn pakje shag en ribfluwelen jasje zo vergroeid met het beeld van de socialistische VARA-arbeider, dat zijn overstap naar 'het grote geld' van John de Mol hem zijn hele reputatie kostte.

Bij VARA-haan Van Nieuwkerk was het er - publiek geheim - bijna van gekomen, maar hij heeft het niet gedaan. En dat is maar goed ook: voor de helft van het geld - publiek geheim - houdt hij nu NPO 1 in het zadel, met een kijkcijfer- en marktaandeel dat de omroep anders nooit zou halen. Met een programma dat in al z'n vaart ook nog ergens over gaat, in plaats van alleen over patiënten met zeldzame ziekten en RTL-collega's.

Kortom: iedereen wordt hier beter van. Maar zo blus je natuurlijk geen voorjaarsbrandjes.

Matthijs van Nieuwkerk. Beeld ANP
Matthijs van Nieuwkerk.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden