Groen of grijsmondkapjes

Wat is duurzamer: mondkapjes kopen of zelf maken?

Mensen naaien thuis mondkapjes, zoals Joke en Theo van Ooijen (68 en 71). Is dit duurzamer dan wegwerpkapjes?Beeld Marcel vd Bergh

In het ov is een mondkapje verplicht. Wat is dan duurzamer: een mondkapje kopen of zelf maken?

Zelfgemaakt natuurlijk, want die kun je hergebruiken!

Nu worden er ook steeds meer hippe, herbruikbare mondkapjes verkocht, maar de meestverkochte mondkapjes zijn van papier of polypropyleen en bedoeld om na gebruik weg te gooien. Dat is verspilling van grondstoffen. Je moet er niet aan denken hoeveel mondkapjes er per dag in een gemiddeld ziekenhuis doorheen gaan. Maar goed, privémondkapjes mogen wel worden hergebruikt en hergebruik is meestal duurzamer dan eenmalig gebruik. Maar niet altijd.

Niet altijd?

Nee. Zelfgemaakte mondkapjes of andere ‘herbruikbare’ mondbeschermingsmiddelen zijn meestal gemaakt van textiel. En om ze opnieuw te kunnen gebruiken, moet je ze wassen. Minstens een half uur op 60 °C, adviseert het RIVM, zonder wasverzachter. Heet wassen kost veel energie: het is dus niet rendabel en nogal verkwistend om een wasmachine te laten draaien voor een paar mondkapjes.

Bovendien wassen de meeste mensen tegenwoordig op 30 °C, hoogstens 40 °C. Je moet dus wachten tot je genoeg bij elkaar hebt voor een was op 60 °C om de mondkapjes mee te nemen. Als je elke dag met het ov reist, heb je daarom een aardige voorraad kapjes nodig, ook omdat je wordt geacht om een extra schoon kapje mee te nemen voor de terugreis.

Dan nog gebruik je minder grondstoffen dan bij eenmalige mondkapjes.

Papier wordt gemaakt van houtvezel en waar de vezels voor papieren mondkapjes vandaan komen, weet niemand: het eerste mondkapje met FSC-keurmerk voor duurzaam beheerd bos moet nog worden gespot. Polypropyleen is een kunststof op aardoliebasis. Wegwerpmondkapjes zitten vaak ook nog eens per stuk in plastic verpakt. Zelf kun je mondkapjes maken van restjes textiel: oude kussenslopen of afgedragen kleding. Dat is inderdaad duurzaam grondstoffengebruik. Dan nog is het de vraag of de energie van het wassen daar tegenop weegt.

Dat weet je dus niet?

Nee, al geldt wel dat hoe langer je je zelfgemaakte mondkapje gebruikt, hoe duurzamer het wordt. Stel dat de mondkapjesverplichting nog een tijd duurt en je wast ze mee met de ‘gewone’ was. Dan is er op een bepaald moment een kantelpunt waarop je zelfgemaakte kapje duurzamer is dan er telkens een eenmalig gebruiken. Wanneer dat precies is, is nooit onderzocht. Toch is er nog een reden waarom zelf kapjes maken wellicht duurzamer is.

Vertel!

We hebben het nog niet gehad over het afdanken van mondkapjes, de wegwerpfase. Mondkapjes kunnen en mogen niet worden gerecycled. Alle mondkapjes, waar ze ook van zijn gemaakt, voor eenmalig gebruik of niet, moet je weggooien bij het restafval, zodat ze verbrand worden in de afvalenergiecentrale. Milieu Centraal waarschuwt dat kunststof mondkapjes beslist niet bij het plastic verpakkingsmateriaal mogen, en geen enkel mondkapje hoort op straat of in de wc (daar zorgen ze voor verstoppingen en vervuiling in het riool). Ook mondkapjes van textiel mogen niet bij het textielafval als ze uiteindelijk zijn versleten. Je weet namelijk nooit of ze besmet zijn.

Waarom pleit dit voor zelfgemaakte mondkapjes?

Wasbare mondkapjes gaan veel langer mee en zorgen voor véél minder afval. Maar vooral: op een zelfgemaakt herbruikbaar mondkapje ben je zuiniger. De kans dat het op straat, in de trein, de wc of in de berm belandt, is een stuk kleiner dan bij een gekocht wegwerpkapje.

Prijs: mondkapjes voor eenmalig gebruik: ongeveer 0,50-1 euro. Zelfgemaakt: vaak gratis

Oordeel: eenmalig: * Zelfgemaakt: ***

Verkrijgbaar: overal

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden