drie vragen

Wat is de verhuurderheffing en waarom wil de Tweede Kamer ervan af?

De verhuurderheffing lag woensdag onder vuur bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Over het gehele politieke spectrum, van de SP tot de PVV, is er inmiddels steun voor afschaffing van dat – dixit Esther Ouwehand – ‘malafide plan van de verhuurderheffing’. Alleen de VVD stribbelt tegen.

Een deel van Parkwijk Leidsche Rijn in Utrecht, een van de grootste nieuwbouwlocaties van Nederland.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Een deel van Parkwijk Leidsche Rijn in Utrecht, een van de grootste nieuwbouwlocaties van Nederland.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wat is de verhuurderheffing ook alweer?

De verhuurderheffing is een in 2013 ingevoerde belasting op sociale huurwoningen. Preciezer gezegd: het is een taks voor wie meer dan vijftig huurwoningen bezit, waarvan de afzonderlijke huur niet hoger is dan 752,33 euro per maand. Dit bedrag is de zogeheten ‘huurtoeslaggrens’ – Nederlanders die per maand meer betalen aan kale huur plus servicekosten, hebben geen recht op huurtoeslag.

In praktijk treft de verhuurderheffing dus grotendeels de sociale huurwoningen van woningcorporaties. De Rotterdamse vastgoedmiljardair Aat van Herk, ‘zakenprins’ Bernhard van Oranje jr. en andere particuliere pandjesbazen betalen de belasting niet, omdat zij actief zijn in de vrije sector. Daar liggen de huren boven de 752,33 euro.

Waarom werd de heffing ooit ingevoerd?

Antwoord 1: geld. ‘Allereerst is van belang te constateren dat de primaire doelstelling van de heffing is gelegen in het genereren van inkomsten’, stond negen jaar geleden in de ‘memorie van toelichting’ op de Wet verhuurderheffing. De bodem van de schatkist was in zicht na de kredietcrisis en de eurocrisis, dus het ‘bezuinigingskabinet’ van VVD en PvdA kon wel een nieuwe inkomstenbron gebruiken. Dat lukte: in 2014 hoestten de corporaties 1,1 miljard euro op aan verhuurderheffing, vorig jaar bedroeg de opbrengst bijna 1,8 miljard euro.

Antwoord 2 is ingewikkelder. De verhuurderheffing ontstond niet alleen tijdens de naweeën van de krediet- en eurocrisis, maar ook in een periode dat volkshuisvesters in een slechte reuk kwamen te staan. Vestia vergaloppeerde zich voor miljarden euro’s aan windhandel met derivaten, Rochdale-baas Hubert Möllenkamp liet zich op kosten van zijn woningcorporatie rondrijden in een Maserati Quattroporte en belandde uiteindelijk zelfs in de cel voor witwassen, meineed en verduistering. En dan is het fiasco met de SS Rotterdam, het cruiseschip waaraan Woonbron honderden miljoenen euro’s verjubelde, nog niet eens genoemd. Die volkshuisvesters konden wel een fiscaal jasje uitdoen, was het idee.

Daar kwam bij dat Nederland zo ongeveer wereldkampioen sociale huur is. Zo’n 28 procent van de Nederlanders woont in een sociale huurwoning, waarmee ons land mondiaal gezien een buitenbeentje is. In de ogen van de VVD was dit een misstand en de verhuurderheffing een middel om hier iets aan te doen. Om de verhuurderheffing op te kunnen brengen zouden woningcorporaties bijvoorbeeld de huren kunnen verhogen, en dit zou particulier huren of een koophuis relatief aantrekkelijker maken.

En waarom wil men er weer vanaf?

Omdat zo langzamerhand de communis opinio is ontstaan dat de verhuurderheffing meer nadelen dan voordelen heeft. Woningcorporaties waren altijd al mordicus tegen, maar inmiddels vinden zij ook veel wetenschappers en parlementariërs aan hun zijde. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen concludeerden vijf jaar geleden al dat mensen met een laag inkomen de rekening betalen voor de verhuurderheffing. Elke euro die een volkshuisvester kwijt is aan de heffing, leidt tot een extra huurverhoging van 0,26 euro voor Nederlanders met een sociale huurwoning, berekenden zij. Bovendien houden woningcorporaties door de heffing minder geld over om in nieuwbouw te investeren.

Daarnaast ontstaat er rechtsongelijkheid met particuliere verhuurders, die de belasting niet hoeven te betalen. Twee jaar geleden bleek uit een Kamerbrief van staatssecretaris van Financiën Menno Snel (D66) dat woningcorporaties dankzij de verhuurderheffing vaak meer – en soms wel tien keer meer – belasting betalen dan particuliere verhuurders.

Zo kan de kromme situatie ontstaan dat volkshuisvesters noodgedwongen panden moeten verkopen om de tering naar de nering te zetten, waarna particuliere pandjesbazen de voormalige sociale huurwoningen op de kop tikken en de huren fors verhogen. Dit allemaal vaak terwijl ze minder belasting betalen dan de volkshuisvesters.

‘Noem mij één land ter wereld, één land behalve Nederland, dat een speciale belasting heeft op betaalbare sociale huurwoningen’, zei onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt woensdag tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. In de Tweede Kamer is een meerderheid inmiddels voor het afschaffen van de verhuurderheffing. Zelfs de VVD is bereid tot aanpassing. Al is afschaffing voor de liberalen nog een brug te ver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden