Wat is de oorzaak van de crash van de Airbus A320?

Vandaag werd volop gespeculeerd over de mogelijke oorzaken van de crash van de Airbus A320. Inmiddels is één van de twee zwarte dozen van het verongelukte Germanwings-toestel gevonden. Het zou gaan om de zogeheten flight data recorder, waarin alle vluchtgegevens worden opgeslagen. Deze gegevens bieden wellicht informatie over de oorzaak van de crash, die nu nog onbekend is.

Michael Persson en Maud Effting
Enorme ravage op de moeilijk bereikbare plek in de Franse Alpen waar de Germanwings-Airbus is neergestort. Beeld EPA
Enorme ravage op de moeilijk bereikbare plek in de Franse Alpen waar de Germanwings-Airbus is neergestort.Beeld EPA

Wat is de oorzaak van de crash van de Germanwings-vlucht in de Franse Alpen? Alle mogelijkheden liggen nog open: een menselijke fout of technische problemen. Twee scenario's springen eruit: decompressie van de cabine en blokkade van de sensoren die de vlieghoek van het toestel meten.

Laatste vliegminuten

Om met de laatste te beginnen: vier maanden geleden maakte een toestel van Lufthansa een calamiteit door die sterk lijkt op de laatste vliegminuten van de 4U 9525. Ook hier ging het om een Airbus die van Spanje naar Duitsland vloog.

In november kreeg dit toestel problemen met de 'angle of attack'-meters. Dit zijn kleine, metalen windvaantjes onder de cockpit aan de buitenkant van de romp. Ze meten de hoek waaronder het toestel vliegt. Nadat het vliegtuig opsteeg van het vliegveld van Bilbao, vroren deze meters echter vast. De piloten waren zich hiervan niet bewust.

De meters bleven daardoor aangeven dat de neus van het vliegtuig omhoog stond, ook toen het toestel horizontaal ging vliegen. De boordcomputer raakte hierdoor gealarmeerd: als een vliegtuig de neus te ver optrekt, stroomt de lucht niet meer goed langs de vleugels en valt het toestel als een baksteen uit de lucht - een klassiek gevaar in de luchtvaart.

Reddingsmedewerkers onderweg naar de rampplek. Beeld AFP
Reddingsmedewerkers onderweg naar de rampplek.Beeld AFP

Boordcomputer

De boordcomputer reageerde volgens het boekje: hij duwde de neus van het vliegtuig naar beneden. De Airbus begon daardoor met een rotvaart van 1.200 meter per minuut te dalen. De piloten schrokken. Ze probeerden uit alle macht het toestel recht te trekken, maar het toestel reageerde niet op hun geruk aan de stuurknuppel. Zelfs niet toen ze deze 'sidesticks' helemaal naar achteren trokken.

Het probleem: het beveiligingssysteem van de Airbus kan door de piloot niet zomaar worden weggedrukt. Bij een Airbus heeft de computer in principe het laatste woord.

Pas na een minuut zette de piloot een paardenmiddel in: hij schakelde het hele beveiligingssysteem uit. Dit is iets wat Airbuspiloten niet graag doen, omdat het grote risico's met zich meebrengt. Maar door zijn actie kon hij het vliegtuig alsnog recht trekken. De piloten landden twee uur later 'gewoon' in München.

Volgens de Europese luchtvaartautoriteit EASA zou het vliegtuig zijn neergestort als de piloten dit niet hadden gedaan. In een op 9 december 2014 gepubliceerde noodverordening waarschuwde de EASA voor de 'abnormale' reactie van het vliegtuig op een eigenlijk onschuldig probleem. Er werd een noodprocedure ontwikkeld, die onder alle Airbus-bemanningen moest worden verspreid.

Eerdere waarschuwing

Het was niet de eerste keer dat de EASA alarm sloeg: ook in 2012 waarschuwde de organisatie al voor blokkerende sensoren bij de Airbus. Daarna zouden ze zijn vervangen, maar kennelijk zonder afdoende resultaat.

Is dit een plausibel scenario voor wat er dinsdag gebeurde in Zuid-Frankrijk? De EASA wil er niet over speculeren, maar volgens geraadpleegde piloten zijn de overeenkomsten opmerkelijk.

Ook dinsdag begon het Germanwings-vliegtuig vrij kort na de klim plotseling scherp en met opvallend hoge snelheid te dalen. De snelheid was zo constant, dat de computer aan het roer lijkt te hebben gezeten. De piloten waren in elk geval niet in staat de daling te beëindigen.

Er zijn ook argumenten die tegen de sensorhypothese pleiten. Het vliegtuig vloog al even op kruishoogte voordat het abrupt naar beneden ging. De vraag is waarom de boordcomputer juist op dat moment 'besloot' dat er gevaar was. Bovendien is de vraag waarom de ervaren piloten het beveiligingssysteem niet uitschakelden, zeker als ze voor het probleem gewaarschuwd waren.

Leerlingen van het Joseph-König-Gymnasium rouwen om de slachtoffers van de ramp met het toestel van Germanwings, waarin zestien scholieren en twee leraren van een middelbare school in de Duitse plaats Haltern-am-See zaten. Beeld ANP
Leerlingen van het Joseph-König-Gymnasium rouwen om de slachtoffers van de ramp met het toestel van Germanwings, waarin zestien scholieren en twee leraren van een middelbare school in de Duitse plaats Haltern-am-See zaten.Beeld ANP

Zuurstofgebrek

Het andere scenario is dat de druk in het vliegtuig is weggevallen, bijvoorbeeld door een gat in de romp. Daardoor ontstaat zuurstofgebrek. De piloten zijn dan getraind om meteen hun zuurstofmaskers op te zetten en het vliegtuig zo snel mogelijk omlaag te sturen, naar een hoogte waarop wel te ademen valt. Het is vreemd dat ze daarna nog verder daalden, omdat ze wisten dat ze de Alpen naderden. Ook hadden ze met hun zuurstofmaskers op contact op kunnen nemen met de luchtverkeersleiding.

Mogelijk is het de piloten niet gelukt de zuurstofmaskers op te zetten of ontstonden er andere problemen, en zijn ze bewusteloos geraakt. Wellicht hebben ze daarna de automatische piloot alleen nog naar beneden kunnen laten sturen.

De werkelijke oorzaak zal waarschijnlijk snel duidelijk worden uit de informatie van de zwarte dozen. Bijna altijd blijkt dan een keten van menselijke en technische fouten tot het neerstorten heeft geleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden