Wat is dat, het gewone leven?

Goudzoekers

Na de gebeurtenissen in Parijs is het tijd om, verrijkt of verarmd door die gebeurtenissen, terug te keren naar het gewone leven. Maar wat is dat, het gewone leven ? Voor mij betekent het, terug naar de dagelijkse boterham van graan en de dagelijkse boterham van de poëzie.

Is dat wel zo gewoon? Voor het ene zijn bakkers nodig, voor het andere dichters. In Einde en begin, de verzamelde gedichten van Wislawa Szymborska (Meulenhoff, 16de druk, 2012), is de rede opgenomen die zij ter gelegenheid van de overhandiging van de Nobelprijs voor literatuur in 1996 uitsprak in Stockholm.

Daarin zegt deze 'gewone' dichteres: 'In de taal van het dagelijks leven gebruiken we uitdrukkingen als 'de gewone wereld', 'het gewone leven', 'de gewone gang van zaken'. In de taal van de poëzie daarentegen, waarin elk woord gewogen wordt, is niets gewoon, is niets normaal. Geen steen en geen wolk boven een steen. Geen dag en geen nacht van de dag. En boven alles niemands bestaan op deze aarde'.

Wat is poëzie? De kunst van het dichten, maar waar komt die kunst vandaan en waarom? Ik heb in de loop der jaren een paar gedichten geschreven die ik 'Poëzie' als titel gaf. Ik was op zoek naar het raadsel en vond de oplossing niet.

Zo schreef ik: 'Voor wat ik nu zit te doen/ weet ik geen verklaring./ Zou een man alleen op een eiland/ zon en honger/ de behoefte voelen/ om een krant te maken?/ Zo schrijf ik eerst het weerbericht/ en lees het dan/ en verdomd als het niet waar is / soms komt het uit'!

En in een ander gedicht: 'Poëzie is een daad/ van bevestiging. Ik bevestig/ dat ik leef, dat ik niet alleen leef/ (...) Poëzie is mijn adem, beweegt/ mijn voeten, aarzelend soms,/ over de aarde die daarom vraagt.'

Harry Mulisch zei eens mooi: 'Poëzie is de gouden tong van het zwijgen.' Dat komt in de buurt van mijn regels: 'Woorden eenmaal gesproken/ geschreven/ zijn anders/ alleen verzwegen/ onuitgesproken/ bezitten ze een schijn van gelijk/ van geluk.' Zijn dichters de goudzoekers van het geluk? Vladimir Majakovski beschreef zichzelf als 'een wolk in een broek'.

Pablo Neruda schreef La poesia (Penguin Books, 1977). Ik vertaal uit het Engels:

'Op die leeftijd zocht Poëzie me op

ik weet niet, ik weet niet waar het vandaan kwam,

van winter of een rivier.

ik weet niet hoe of wanneer,

nee, het waren geen stemmen

het waren geen woorden, geen stilte

daar in die straat stond ik

zonder gezicht

en het beroerde me.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.