Column

Wat heeft het CPB toch misdaan?

In de de laatste decennia van de vorige eeuw waren sommetjes van het Centraal Planbureau (CPB) even heilig als de profetieën van Jesaja.

Directrice van het Centraal Plan Bureau Laura van Geest. Beeld Freen van den Bergh

Niemand twijfelde aan de integriteit van het instituut, dat tenslotte ooit door Nederlands grootste econoom Jan Tinbergen was opgericht. Directeuren als Cees van den Beld en Henk Don genoten een onaantastbare status. Hun uitspraken waren geheid opening van de zaterdagkrant, of ze de regering nu afvielen of steunden.

Inmiddels krijgen media op hun kop als ze nog een voorspelling van het CPB durven publiceren, zelfs als het op pagina 26 gebeurt. Instituten zijn in deze tijd van economische stagnatie dankbare zondebokken geworden. CPB-bashing is bon ton geworden in wetenschappelijke kringen.

Toen het CPB vlak voor het referendum in Groot-Brittannië riep dat een Brexit de Nederlandse economie in 2030 10 miljard zou kosten, waren de rapen gaar. 'Mathswash' (vage schattingen presenteren als gedegen voorspellingen) luidde de beschuldiging. 'Ach, weer een politiek gedreven pseudowetenschappelijk onderzoek', reageerde een columnist in deze krant. Thierry Baudet en zijn paladijnen Jort Kelder en Arno Wellens mochten er in NRCgehakt van maken. Het twee weken later verschenen CPB-rapport Kansrijk onderwijsbeleid werd ook met de grond gelijk gemaakt. 'Wetenschappelijk drijfzand', aldus Trouw. 'Economische tunnelvisie', volgens de Volkskrant.

Sinds toenmalig directeur Coen Teulings in 2010 erkende dat zijn 'CPB slecht is in het voorspellen' lijken wetenschappers er groot genoegen in te scheppen alle profetieën van het CPB als ondeugdelijk te fileren. Teulings heeft daaraan zelf bijgedragen door als CPB-directeur te roepen dat de invoering van de euro iedere Nederlander een 'weeksalaris extra' had opgeleverd en dat terug te nemen toen hij daar weg was.

Teulings' opvolger Laura van Geest is nu de kop van Jut. De koppen liegen niet er niet om. FTM: 'Het CPB is geen neutrale arbiter, maar een neoliberale thuisfluiter. De Volkskrant: 'CPB heeft ongezond grote invloed op Nederland.' En economensite Me Judice afgelopen vrijdag: ' Weg met het Planbureau'.

Natuurlijk, het klopt dat voorspellingen voortdurend worden doorkruist door unknown unknowns (onvoorziene gebeurtenissen), denk aan 9/11, de kredietcrisis of een Brexit. En het is ook waar dat de gevolgen van voorziene gebeurtenissen (known unknowns) nooit precies te voorspellen zijn. Gekscherend wordt wel gezegd: hoe weten we dat economen humor hebben? Ze zetten bij een prognose voor over twintig jaar ook nog een cijfer achter de komma.

Maar dat betekent niet dat instanties die daar bij uitstek op zijn toegerust (CPB, IMF en OESO) de consequenties van beleidsmaatregelen niet zouden moeten doorrekenen. Want als zij het niet meer doen, gaan andere het doen. En dat geeft volksmenners en populisten, samen met commerciële partijen als banken en goeroes, vrij spel.

Soms kun je beter te rade gaan bij de oude Jesaja of Laura van Geests CPB.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden