Opinie

'Wat heeft de PVV met het Afrikaans?'

De PVV wil het Afrikaans beschermen, zo blijkt uit het verkiezingsprogramma van de partij. Gerrit Dusseldorp vraagt zich af waarom. 'Is het slechts een chauvinistische frase, waarmee men aandacht wil schenken aan de VOC-mentaliteit - kennelijk populair bij politici?'

Een Oranje-supporter kijkt tijdens het WK 2010 vanaf de Tafelberg naar het Greenpoint-stadion in Kaapstad.Beeld anp

Dat de PVV het Afrikaans wil behouden omdat deze taal nauw verwant is aan het Nederlands, vind ik opmerkelijk. Tenslotte zijn er dichter bij huis ook mogelijkheden om de vaderlandse cultuur te beschermen. Men zou bijvoorbeeld de bezuiniging op het Rijksmuseum van Oudheden - het instituut dat (naar tijdsduur) 99,2 procent van de Nederlandse cultuur hoedt - kunnen terugdraaien. Die bezuiniging is gebaseerd op een ondoordacht, zichzelf tegensprekend advies van de Raad voor Cultuur. Maar nee, de PVV zoekt het verder van huis. Ik kan mij twee verklaringen voor die keuze voorstellen.

Historische feiten
Een eerste verklaring is gebaseerd op historische feiten. Het Afrikaans is een taal die door de Europese kolonisten tot vrij recentelijk niet als echte taal beschouwd werd. Het Nederlands was de officiële taal in bijvoorbeeld de boerenrepublieken. Het Afrikaans ontwikkelde zich als versimpelde taal waarin Europeanen, lokale Khoisan- en Bantoesprekers en slaven met elkaar spraken.

Veel van de slaven die de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) invoerde, kwamen uit Zuidoost-Azië. Velen van hen waren moslim. Ook werden lastige islamitische leiders in de koloniën in Azië soms als balling naar de Kaap gestuurd. Het Afrikaans ontwikkelde zich onder hun invloed. Het is dan ook geen verrassing dat zich onder de oudste bewaarde Afrikaanse manuscripten teksten bevinden over de islam die zijn opgesteld in Arabisch schrift.

Het Afrikaans is dus het product van immigratie en interactie tussen verschillende etnische groepen. Van een partij die dit interessante verschijnsel wil steunen, zou je redelijkerwijs verwachten dat zij denkt dat immigratie positieve kanten heeft en dat mengculturen die zo ontstaan bestaansrecht hebben en subsidie verdienen. Die veronderstelling rijmt echter niet met Wilders' tsunami-retoriek.

VOC-mentaliteit
Daaruit vloeit een tweede verklaring voor de opname van dit punt in het PVV-verkiezingsprogramma voort. Namelijk dat het binnen de 50 procent van het programma hoort waarvan Wilders zelf denkt dat het nooit uitgevoerd kan worden. Is het slechts een chauvinistische frase, waarmee men aandacht wil schenken aan de VOC-mentaliteit - kennelijk populair bij politici? De geschiedenis van de VOC in de Kaap is inderdaad interessant; de rol van de slavernij bij het functioneren van de VOC is veel minder bekend dan bij de West-Indische Compagnie. Maar of het belichten daarvan een PVV-prioriteit is?

Misschien sla ik de plank helemaal mis en ligt er iets heel anders ten grondslag aan het voornemen van de PVV om het Afrikaans te steunen. Ik vrees dat de VOC-optie dicht bij de waarheid komt. Als dat het geval is, betekent dit dat een partij die op ongeveer een vijfde van de Nederlandse stemmen kan rekenen ondoordachte losse flodders in haar verkiezingsprogramma stopt. Dat is eigenlijk best deprimerend.

Gerrit Dusseldorp, University of the Witwatersrand (Zuid-Afrika)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden