Wat had Wang de Amerikanen te zeggen?

Chinese leiders mogen vaak saai ogen, maar schijn bedriegt: Peking is sinds kort in de ban van een echte politieke thriller. De hoofdpersoon: Wang Lijun, 's lands bekendste crimefighter, die in de centrale stad Chongqing een paar jaar geleden enkele nesten van de partijmaffia opruimde.

SHANGHAI - De 52-jarige Wang raakte eind januari tot veler verbazing zijn functie van politiechef van Chongqing kwijt. Maandag reed hij naar Chengdu, waar hij een gesprek had met de Amerikaanse consul. Wat hij daar deed is nu onderwerp van fervente speculatie op het Chinese internet. De staatsmedia zwijgen.


Klapte Wang bij de Amerikanen uit de school over kopstukken van de Communistische Partij? Produceerde hij als een Chinese Bradley Manning een usb-stick vol pijnlijke dossiers over een vuile machtstrijd in Peking? Wilde hij asiel vragen omdat hij zelf van corruptie dreigde te worden beschuldigd? Of was hij gewoon overspannen door zijn zware werk en een onverwachte demotie?


Het is gissen, want de Amerikaanse regering houdt haar mond dicht. De Chinese autoriteiten proberen het voorval te bagatelliseren. De ex-politiechef, die het consulaat zelf maandag weer verliet, was volgens de officiele verklaring uit Chongqing in de war. Hij zou nu van een 'vakantie-achtige therapie' genieten.


Voor volgers van intriges in de partijtop is het in ieder geval smullen. 'Wang ging echt niet naar Chengdu om een vakantievisum te regelen. De kans dat hij in de war was lijkt me klein, als je kijkt naar zijn staat van dienst', zegt een advocaat in Shanghai. 'Hij heeft in Chongqing een van de grootste schoonmaakoperaties in de recente geschiedenis van de CPC geleid. Dan kun je wel tegen een stootje.'


De kans is groot dat hij machtige vijanden heeft gemaakt, die nu wraak op hem willen nemen, taxeert de advocaat.


'Dan kan het helpen als je bij een instantie waar de partij geen greep op heeft een giftig dossier aflevert, als verzekeringspolis tegen een groot onheil dat boven je hoofd hangt. Wang kan gezegd hebben: 'Gebruik dit alleen als ik wordt gearresteerd'. Of de Amerikanen dat dan doen is natuurlijk maar de vraag, want die maken hun eigen belangenafweging. Het biedt ze in ieder geval een uniek kijkje in de topkeuken.'


Want Wang is niet zomaar politiechef in een grote stad. Hij was in Chongqing rechterhand van Bo Xilai, een ambitieuze partijtijger die dit jaar een gooi wil doen naar een zetel in het hoogste orgaan van de partij. De CPC voert eind dit jaar op zijn 18e congres een grote leiderswisseling uit, waarbij president en partijsecretaris Hu Jintao en zijn rechterhand, premier Wen Jiabao, na twee termijnen terugtreden.


Zo'n leiderswissel gaat altijd gepaard met veel touwtrekken. Want ook de CPC kent fracties, netwerken van partijkader die meer of minder behoudend zijn, met wortels in leger, politie, staatsbedrijven, media, universiteiten en de ruim dertig provincies die het land rijk is.


Bo Xilai geldt in dat milieu als een aparte rode hervormer. Hij maakte samen met zijn politiechef Wang van 2008 tot 2010 naam met de grote anti-maffiacampagne in Chongqing. Hij is wat binnen de partij een prinsenkind heet: zoon van een oude hoge leider. Zijn vader Bo Yibo was een strijdmakker van Mao Zedong.


'De partijtop is een vat vol intriges, zeker voor grote congressen', zegt de advocaat. 'Ik zie drie opties. Tegenstanders in Peking willen niet dat Bo in de partijtop komt. Ze proberen hem te beschadigen door Wang onderuit te halen. Die heeft misschien een concubine of een huis dat hij eigenlijk niet kan betalen. Of hij heeft z'n belastingen niet betaald. Er worden altijd dossiers verzameld over dat soort mensen, met als doel ze als het nodig is onschadelijk te kunnen maken.


'De tweede optie: Wang weet iets over Bo wat het daglicht niet verdraagt. Bo Xilai heeft een zoon die in Peking in een veel te dure auto zou zijn gezien. Wat zit daarachter? Dan zou het Bo zelf zijn die zijn crimefighter nu wil kaltstellen.


'De derde mogelijkheid is een mix van het bovenstaande. Wang heeft een dossier over Bo, maar Bo heeft ook beschadigende informatie over Wang. Omdat Bo de grote baas is in Chongqing, heeft Wang Amerikaanse dekking gezocht'.


De advocaat lacht. 'Echt, het kan allemaal. Dit is China.'


Advocaat in Shanghai

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden