Opinie

Wat had Thorbecke gezegd als Castricum zou vragen: 'Nog geneukt?'

'Ik zie het overal om me heen: jonge, intelligente en gedreven mensen die politiek geïnteresseerd zijn, maar de politiek verschrikkelijk vinden.' Volgens Rutger Bregman kiezen jonge, talentvolle mensen niet meer voor de politiek.

Rutger Castricum. Beeld anp

De politieke aartsvader van Nederland, Johan Rudolph Thorbecke, fluisterde. Als hij sprak, verzamelden de Kamerleden zich om hem heen om maar niets te missen van wat de grootste staatsman aller tijden te zeggen had. Wat zou Thorbecke hebben gedaan als een Rutger Castricum hem had gevraagd of hij 'nog had geneukt de laatste tijd'? Ik heb geen idee. Maar wat ik wel weet, is dat een groot denker als hij het bijbehorende politieke klimaat zou hebben verafschuwd. Dan was Thorbecke liever hoogleraar in de rechtsfilosofie geworden of zoiets.

'We kunnen als samenleving niet meer putten uit een grote voorraad van potentieel goede politici', zei de hoogleraar die alle onfatsoenlijke journalisten in de plomp wil gooien. Professor Kinneging zei niet veel zinnigs bij Pauw & Witteman - maar dit was de spijker op zijn kop. Ik zie het overal om me heen: jonge, intelligente en gedreven mensen die politiek geïnteresseerd zijn, maar de politiek verschrikkelijk vinden. Ze zijn weleens langs geweest op een borrel of een partijcongres, maar zwoeren keer op keer: dat nooit weer.

De mannetjes en de kenaus
Kinneging denkt dat het de angst voor Castricum is, maar het probleem zit veel dieper dan dat. Het begint al vroeg: de jongerenpartijen worden gedomineerd door de typetjes, de mannetjes en de kenaus. Na een gesprek van tien minuten hebben ze zoveel mening, pathos en speeksel over je heen gestort dat je alleen nog maar wilt douchen. Heb je de jongerenpartij overleefd, dan mag je de markt op voor zinloze discussies met Henk en Ingrid.

Daarna volgen de jaren van vergaderen, mediatrainen en inlikken. Aan het einde van de draaimolen staat een door en door middelmatig figuur met meer mening dan substantie en meer ambitie dan leergierigheid. Hij vindt perceptie belangrijker dan werkelijkheid, middel interessanter dan doel en macht geiler dan moraal.

Stompzinninge tegenpolen
Het is al zo vaak betoogd dat ik de argumenten niet meer hoef te geven: het politieke debat is gepolariseerd in stompzinnige tegenpolen, nuance is politieke zelfmoord en boeken lees je maar in je vrije tijd die je toch niet hebt. Geen leuk vooruitzicht voor de jonge, intelligente en gedreven geesten van vandaag. Hoe diep de frustratie bij Kinneging zit, blijkt wel uit zijn idiote oplossing: 'de televisie van het Binnenhof weren'. Ik heb zelf ook weleens gefantaseerd over zulke Noord-Koreaanse maatregelen. Zouden we niet alle stemgerechtigden een testje kunnen laten doen? Het hoeft niet eens zo'n moeilijke te zijn.'Hoeveel zetels heeft de Tweede Kamer?', 'Wat is artikel 1 van de grondwet?' en 'Is Geert Wilders wel of niet minister?'. Minstens de helft valt af.

Maar mijn testje kampt met hetzelfde probleem als de fatsoenspolitie. Want ja, wie gaat hem maken? Wie bepaalt wat een fatsoenlijk journalist is en wie zegt wie er slim genoeg is om te stemmen? Het democratisch tekort kan niet worden opgelost met de repressie waar het conservatisme zo vaak toe geneigd is. We kunnen mensen niet dwingen om fatsoenlijk en intelligent te zijn, zelfs niet als we ze de plomp in gooien.

Het enige wat er opzit voor het weldenkende deel der natie is aan de zijlijn blijven staan en er stukjes over schrijven. Ik geef toe: dat is zowel laf als arrogant. Maar alles is beter dan zelf de politiek in gaan.

Rutger Bregman is historicus en publicist. Hij schreef het boek Met de kennis van toen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden